Dla obrotu złotem inwestycyjnym obowiązują odrębne zasady

Artykuły 121-125 ustawy o VAT określają szczególną procedurę dotyczącą złota inwestycyjnego (czyli tzw. złota dewizowego). Określenie procedury jest konsekwencją tego, że w praktyce gospodarczej złoto może pełnić różne funkcje. Wykorzystywane jest w przemyśle jako surowiec do produkcji czy też jako produkt przy wytwarzaniu biżuterii czy monet. Pełni też istotną funkcję inwestycyjną jako lokata kapitału.

W tym drugim przypadku rola złota upodabnia się do papierów wartościowych czy innych instrumentów finansowych, którymi obrót jest zwolniony od podatku. Dlatego też w ramach omawianej procedury ustawodawca postanowił, że obrót, którego przedmiotem jest złoto inwestycyjne, jest zwolniony od podatku, a tym samym obrót złotem inwestycyjnym odbywa się na takich samych zasadach jak transakcje dotyczące pozostałych instrumentów finansowych.

Samo zwolnienie nie byłoby jednak wystarczające. Należy zauważyć, iż w przypadku obrotu złotem niebędącym złotem dewizowym dochodzi do opodatkowania. Jednocześnie złoto takie może zostać przekształcone w złoto dewizowe. Brak prawa do odliczenia VAT naliczonego przy nabyciu lub wytworzeniu złota dewizowego oznaczałby, że wprowadzenie go do obrotu na rynku finansowym wiązałoby się z koniecznością poniesienia kosztu nieodliczonego podatku przez pierwszy podmiot korzystający ze zwolnienia. Opłacalność transakcji finansowych opartych na złocie dewizowym byłaby wówczas mniejsza w porównaniu z pozostałymi instrumentami finansowymi.

Dlatego przepisy, obok zwolnienia, przewidują uprawnienie do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu złota inwestycyjnego. Oznacza to wyłom od fundamentalnej zasady, że prawo do odliczenia przysługuje w zakresie, w jakim towary i usługi wykorzystywane są do wykonywania czynności opodatkowanych (zob. art. 86 ust. 1 ustawy o VAT). Konsekwentnie czynności zwolnione od podatku w ramach tej procedury stanowią czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego w rozumieniu przepisów art. 90 ustawy o VAT.

Pojęcie

Omawiana procedura ma zastosowanie do transakcji, których przedmiotem jest złoto inwestycyjne. Pojęcie to definiują przepisy art. 121 ust. 1 ustawy o VAT. Wynika z nich, że o statusie złota inwestycyjnego decyduje przede wszystkim czystość złota oraz forma, w jakiej się ono znajduje. Bez wpływu na zakres stosowania omawianej procedury pozostają zatem okoliczności obrotu złotem inwestycyjnym czy sposób dokumentacji.

Zakres ulgi

Katalog zwolnionych czynności, których przedmiotem jest złoto inwestycyjne, określa art. 122 ustawy o VAT. Przepisy te przede wszystkim zwalniają od podatku dostawy, wewnątrzwspólnotowe nabycia towarów oraz import złota inwestycyjnego, a więc wszystkie czynności podlegające opodatkowaniu, których wykonanie oznaczałoby (w przypadku braku zwolnienia) konieczność zapłaty podatku. Nie zostały natomiast zwolnione eksport oraz wewnątrzwspólnotowa dostawa złota dewizowego, które to czynności podlegają opodatkowaniu stawką 0-proc.

Ułatwienie z VAT

Istotną omawianej procedury jest zwolnienie transakcji, których przedmiotem jest złoto inwestycyjne, z jednoczesnym prawem do odliczenia VAT naliczonego przy nabyciu złota inwestycyjnego. Prawo to przysługuje w zakresie określonym art. 124 ustawy o VAT. Wynika z niego, że podatnicy wykonujący czynności zwolnione na podstawie art. 122 ust. 1 ustawy o VAT mają prawo do odliczania podatku naliczonego w związku z:

● złota inwestycyjnego od podatnika, który zrezygnował ze szczególnych zasad opodatkowania,

● nabyciem, w tym nabyciem wewnątrzwspólnotowym, lub importem złota innego niż złoto inwestycyjne, jeżeli to złoto jest następnie przekształcone w złoto inwestycyjne przez tego podatnika lub na jego rzecz,

● nabyciem usług polegających na zmianie postaci, masy lub próby złota, w tym złota inwestycyjnego,

● nabyciem, także wewnątrzwspólnotowym, lub importem towarów i usług związanych z wytworzeniem lub przetworzeniem złota inwestycyjnego (dotyczy to tylko podatników wytwarzających lub przetwarzających złoto w złoto inwestycyjne).

Ewidencja i rezygnacja

Na podstawie art. 125 ust. 1 ustawy o VAT podatnicy dokonujący dostaw złota inwestycyjnego są obowiązani prowadzić ewidencję, o której mowa w art. 109 ust. 3 ustawy o VAT. Brzmienie powyższego przepisu ma znaczenie w sytuacjach, gdy podatnicy dokonujący tych dostaw wykonują wyłącznie czynności zwolnione od podatku w zakresie obrotu złotem inwestycyjnym (tylko bowiem w tych przypadkach obowiązek prowadzenia ewidencji nie wynika wprost z art. 109 ust. 3 ustawy o VAT). Ewidencja taka - oprócz standardowych określonych przepisami art. 109 ust. 3 ustawy o VAT - powinna zawierać dane dotyczące nabywcy, które umożliwiają jego identyfikację (zob. art. 125 ust. 2 ustawy o VAT).

Omawiana procedura ma zastosowanie bez konieczności wyboru jej stosowania (podobnie jak w przypadku procedury dotyczącej usług turystyki). Część podatników może jednak z tej procedury zrezygnować. Z art. 123 ust. 1 ustawy o VAT wynika, że możliwość taką mają trzy grupy podatników. Do żadnej z tych grup nie należą podatnicy, którzy dokonują obrotu złotem w celach inwestycyjnych lub spekulacyjnych (a więc podatnicy tacy obowiązani są stosować procedurę).

Co podlega zwolnieniu

Zwolnienie od podatku obejmuje czynności, których przedmiotem jest złoto inwestycyjne, a więc:

● transakcje, na skutek których dochodzi do dostawy złota dewizowego w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, a więc gdy następuje przeniesienie prawa do rozporządzania złotem jak właściciel;

● czynności polegające na fizycznym sprowadzenia złota do Polski w ramach importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów;

● transakcje finansowe, które oparte są na wartości złota dewizowego; transakcje te niekoniecznie skutkują przeniesieniem praw do danego wyrobu, mogą również powodować powstanie określonych roszczeń bez przenoszenia tych praw (a zatem niekoniecznie stanowią dostawę towarów w rozumieniu VAT, mogą również na gruncie VAT uważane być za świadczenie usługi);

● usługi świadczone przez agentów działających w imieniu i na rzecz innych osób, pośredniczących w dostawie złota inwestycyjnego dla swojego zleceniodawcy.

Definicja na gruncie VAT

Złoto inwestycyjne w rozumieniu VAT to:

● złoto w postaci sztabek lub płytek o próbie co najmniej 995 tysięcznych oraz złoto reprezentowane przez papiery wartościowe;

● złote monety, które spełniają łącznie następujące warunki;

a) posiadają próbę co najmniej 900 tysięcznych;

b) zostały wybite po roku 1800;

c) są lub były obowiązującym środkiem płatniczym w kraju pochodzenia;

d) są sprzedawane po cenie, która nie przekracza o więcej niż 80 proc. wartości rynkowej złota zawartego w monecie.

Kto może zrezygnować

Ze szczególnej procedury mogą zrezygnować:

● podatnicy wytwarzający złoto inwestycyjne lub przetwarzający złoto innego rodzaju na złoto inwestycyjne, gdy dostawa jest dokonywana dla innego podatnika;

● podatnicy, którzy w zakresie prowadzonego przedsiębiorstwa dokonują dostawy złota dla celów przemysłowych, a dostawa dotyczy złota w postaci sztabek lub płytek o próbie co najmniej 995 tysięcznych oraz złota reprezentowanego przez papiery wartościowe (zob. art. 121 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT) i jest dokonywana dla innego podatnika;

● agenci działający w imieniu i na rzecz podatników wymienionych powyżej.

Podatnicy zamierzający zrezygnować ze zwolnienia na omawianej podstawie są obowiązani zawiadomić o tym zamiarze (na piśmie) właściwego dla siebie naczelnika urzędu skarbowego. Zawiadomienie powinno zostać złożone przed początkiem miesiąca, w którym rezygnują ze zwolnienia, a w przypadku podatników rozpoczynających wykonywanie czynności, których przedmiotem jest złoto inwestycyjne w ciągu roku podatkowego - przed dniem wykonania pierwszej z tych czynności (zob. art. 123 ust. 3 ustawy o VAT).

Jerzy Tramski

 dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 86 ust. 1, art. 90 oraz art. 121-125 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.).

/ 1 września 2014 /