Nie każdy skorzysta z korekty przy zbyciu pojazdu

1 kwietnia prawodawca wprowadził nowe zasady rozliczania VAT od zakupów związanych z pojazdami samochodowymi. Przy okazji zlikwidował zwolnienie dla dostawy używanych samochodów osobowych. Chcąc złagodzić ciężar opodatkowania (bez zwolnienia) dostawy pojazdów samochodowych, przy nabyciu których nie cały VAT zawarty w cenie stanowił podatek naliczony, ustawodawca wprowadził uprawnienie do korekty podatku naliczonego determinowanej zmianą sposobu wykorzystania pojazdu.

Oczywiście istnieje też obowiązek dokonania korekty "in minus" podatku odliczonego, ale w tym miejscu odniesiemy się wyłącznie do korekty pozytywnej "in plus". Ma ona zastosowanie w większości przypadków, dla których w przeszłości podatnik miał prawo do zastosowania zwolnienia przy zbyciu samochodu osobowego. No właśnie, korekta jest dokonywana jedynie w większości przypadków, a nie we wszystkich. Jej istotą jest rozliczenie w momencie zbycia pojazdu części nieodliczonego uprzednio VAT.

Nie zwlekaj

Niestety, pierwsze ograniczenie wynika z upływu czasu. Otóż korekty można dokonać przy zbyciu pojazdu, ale tylko w okresie, odpowiednio, 60 lub 12 miesięcy od miesiąca nabycia pojazdu (również oddania do używania, importu, WNT). To oznacza, że późniejsza sprzedaż, chociaż również nie jest zwolniona i należy ją opodatkować 23-proc. VAT, nie uprawni do odzyskania podatku zawartego w cenie. [przykład 1]

Zatem zbycie pojazdu długo wykorzystywanego wiąże się z samodzielnym ponoszeniem ciężaru VAT. To oznacza, że sytuacja jest odwrotna od dotychczasowej: uprzednio bardziej zdeterminowani podatkowo właściciele samochodów osobowych wyczekiwali na upływ 5-letniego (pełne lata) okresu, aby zwalniając dostawę, nie być zobligowani do korekty części odliczonego uprzednio VAT.

Znacznie krótszy czas na sprzedaż (dla zastosowania korekty) mają ci podatnicy, których pojazdy kosztowały mniej niż 15 000 zł (a dokładniej, których wartość początkowa nie przekroczyła takiej kwoty). W tym bowiem przypadku korekta może być dokonana jedynie wówczas, gdy zbycie nastąpiło w okresie 12 miesięcy od miesiąca, w którym nabyto, importowano lub oddano do używania pojazd. [przykład 2]

Biorąc pod uwagę to, że w wartości początkowej zawarty jest nierozliczony uprzednio VAT, mogłaby pojawić się obawa, czy zastosowanie korekt nie obniży jej i w skrajnych przypadkach nie skróci okresu korekty z 60 do 12 miesięcy.

Moim zdaniem skutek taki nie wystąpi: korekta nieodliczonego uprzednio VAT nie powinna korygować wartości początkowej. Zgodnie bowiem z zasadą wszelkie tego rodzaju zmiany odnoszone są na bieżąco w przychód lub koszt.

Kupiłeś z marżą, zwolnieniem, bez VAT... nie skorygujesz

Oczywiście aby skorygować nierozliczony uprzednio VAT, musi istnieć jego kwota. Zatem z korekty - bez względu na to, ile czasu upłynęło od nabycia pojazdu - nie skorzystają podatnicy, którzy zakupili samochód, a transakcja ta:

- była u sprzedającego zwolniona od VAT;

- nie podlegała opodatkowaniu. [przykład 3]

Identyczny skutek wystąpi wówczas, gdy sprzedawca zastosował opodatkowania transakcji w procedurze VAT marża. Tutaj brak korekty determinowany jest zakazem odliczania VAT, który to zakaz nie jest znoszony przez regulacje odnoszące się do korekty. [przykład 4]

Kończysz działalność - przekaż sobie

Zapewne część podatników będzie zaskoczona faktem, że kończąc działalność gospodarczą lub dokonując likwidacji spółki osobowej, to na nich i tylko na nich spocznie ciężar ekonomiczny podatku od towarów i usług. Otóż, tak jak "zawsze to było", zakończenie działalności opodatkowanej osoby fizycznej czy likwidacja spółki osobowej wiążą się z koniecznością zapłaty VAT likwidacyjnego. Ale uwaga! Taka operacja nie jest sprzedażą. Efektem tego jest brak możliwości skorygowania nieodliczonego uprzednio VAT.

Owszem, niby prawodawca wskazuje na zmianę sposobu wykorzystania pojazdu, ale obawiam się, że może to nie być wystarczający argument do tego, aby - mimo zastosowania stawki 23 proc. od wartości pojazdu - przekonać organy do korekty nieodliczonego VAT od pojazdów samochodowych (w ramach korekty 60- lub 12-miesięcznej).

Co zatem zrobić, aby uniknąć problemów? Recepta jest taka sama jak przy braku zwolnienia w poprzednim stanie prawnym: należy wcześniej (przed zakończeniem działalności/likwidacją spółki osobowej) przekazać pojazd na potrzeby osobiste podatnika czy odpowiednio wspólnika/wspólników. Ze względu na to, że przekazanie towaru, przy nabyciu którego podatnik miał chociażby częściowe prawo do rozliczenia VAT, na potrzeby osobiste traktowane jest jako odpłatna dostawa tego towaru, czynność taka stanowi sprzedaż w znaczeniu VAT. To z kolei oznacza, że - jako do sprzedaży - zastosowanie ma korekta nieodliczonego uprzednio VAT "zakupowego". [przykład 5]

WAŻNE

Okres właściwy dla korekty uzależniony jest od wartości początkowej pojazdu i przy kwocie nieprzekraczającej 15 000 zł wynosi tylko 12 miesięcy!

WAŻNE

Sam fakt, że pojazd był nabyty bez VAT czy w procedurze marży, nie uprawnia do zastosowania marży przy jego odsprzedaży. Ta ma zastosowanie jedynie przy nabyciu w celu odsprzedaży!

PRZYK ŁAD 1

60 miesięcy...

Podatnik zakupił samochód osobowy w listopadzie 2008 r. Odliczył więc tylko 6000 zł (60 proc. wynosiło znacznie więcej, ale przekraczało limit kwotowy). W kwietniu 2014 r. podatnik dokonuje sprzedaży pojazdu. Dostawa musi być opodatkowana 23-proc. VAT. Niestety, z uwagi na to, że od miesiąca nabycia pojazdu upłynął okres przekraczający 60 miesięcy, podatnik nie dokona rozliczenia żadnej części nieodliczonego uprzednio VAT.

PRZYKŁAD 2

...lub tylko 12

Po zakończeniu umowy leasingu, w marcu 2013 roku, podatnik zakupił samochód osobowy, płacąc za niego 16 000 zł brutto (13 008 zł + VAT 2992 zł). Rozliczył jedynie 60 proc. VAT. W maju 2014 roku pojazd ma być sprzedany (oczywiście z 23-proc. VAT). Ponieważ jego wartość początkowa nie przekroczyła 15 000 zł, zastosowanie miał 12-miesięczny okres korekty i podatnik nie odzyska ani złotówki nieodliczonego uprzednio VAT.

PRZYKŁAD 3

Bez opodatkowania

Podatnik zakupił w kwietniu 2014 roku samochód osobowy. Przy jego nabyciu nie rozliczył VAT, gdyż sprzedawca nie był podatnikiem. Dokonując jego sprzedaży np. w styczniu 2015 roku, nie zastosuje żadnej korekty, ponieważ nie ma czego korygować.

PRZYKŁAD 4

Nabycie w salonie

Podatnik zakupił od dealera samochód za cenę 35 000 zł, przy dostawie którego została zastosowana procedura VAT marża. Nawet jeżeli dostawa będzie dokonana przed upływem 60 miesięcy, podatnik nie będzie miał prawa do korekty podatku od towarów i usług, chociaż zastosuje 23-proc. stawkę VAT.

PRZYKŁAD 5

Auto w remanencie

Podatnik (osoba fizyczna) postanowił zakończyć prowadzenie działalności gospodarczej. W związku z tym, że w kwietniu 2014 roku zakupił samochód osobowy, przy nabyciu którego odliczył 50 proc. VAT (15 000 zł), w remanencie wykaże samochód osobowy. Aby bez obaw odliczyć odpowiednią "sześćdziesiątą" pozostałych 15 000 zł VAT, przed likwidacją podatnik przekazał pojazd na potrzeby osobiste.

@RY1@i02/2014/067/i02.2014.067.071001200.804.jpg@RY2@

Radosław Kowalski doradca podatkowy

Radosław Kowalski

doradca podatkowy

Podstawa prawna

Art. 90b ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).