Oddział zagranicznej firmy ma prawo do odliczenia VAT

1 Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził prawo polskiego oddziału zagranicznej spółki do odliczenia VAT od nabywanych w Polsce towarów i usług związanych z czynnościami wykonywanymi na rzecz swojej centrali. Tak uznał NSA w wyroku z 12 lutego 2014 r. (sygn. akt I FSK 353/13). Czy NSA przyjmuje już jednoznaczny pogląd w tej kwestii?

Ostatnim orzeczeniem NSA potwierdził, że warunkiem odliczenia VAT jest to, aby zagraniczna spółka wykazała związek między zakupami oddziału w Polsce a swoją działalnością za granicą. W ostatnim wyroku NSA uchylił wyrok sądu wojewódzkiego w Gliwicach, w którym WSA za niezasadne uznał odliczanie VAT od zakupów dokonanych w Polsce przez oddział firmy zagranicznej. Sąd w Gliwicach w wyroku z 25 września 2012 r. stwierdził, że oddział i centrala uznawane są za jedynie wewnętrznie wyodrębnione jednostki, a nie za dwa odrębne podmioty. Tym samym brak jest podstaw do odliczenia VAT zapłaconego przy zakupach. NSA musiał ocenić, czy oddział ma prawo odliczyć VAT od zakupów zrealizowanych przez oddział na rzecz centrali, która wykonuje czynności na rzecz podmiotów trzecich. NSA wskazał jednak, że w świetle art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) w pełni prawidłowe jest odliczanie VAT, skoro zakupy związane są w sposób bezsprzeczny z opodatkowanymi czynnościami świadczonymi za granicą na rzecz kontrahentów zewnętrznych.

W pełni podzielam to stanowisko NSA, ponieważ orzecznictwo sądowe niemal jednoznacznie uznaje oddział za jednostkę organizacyjną wyodrębnioną jedynie wewnętrznie, której działalność stanowi w istocie formę organizacyjną działalności przedsiębiorcy zagranicznego w Polsce. Rażąco niekonsekwentne było więc w tym kontekście odbieranie prawa przedsiębiorcy zagranicznemu do odliczania podatku zapłaconego w związku z zakupami dokonanymi przez jego oddział. Są one przecież niepodważalnie związane z jego opodatkowaną działalnością realizowaną na terytorium UE.

2 W kwestii odliczenia VAT przez zagraniczny odział NSA wyraził już wcześniej swój pogląd w wyroku z 26 lutego 2013 r. (sygn. akt I FSK 493/12). Czy tamta sprawa dotyczyła podobnego problemu?

To był precedensowy wyrok NSA, w którym sąd ten uznał, że oddział zagranicznej firmy lub podatnik tylko zarejestrowany dla celów VAT ma prawo do pełnego odliczania VAT od zakupów związanych z wykonywaniem usług serwisu gwarancyjnego na rzecz jednostki macierzystej.

Wyrokiem z 26 lutego 2013 r. NSA oddalił skargę kasacyjną ministra finansów, który domagał się uznania, że przedsiębiorca zagraniczny prowadzący w Polsce oddział nie ma prawa do odliczania VAT od wydatków ponoszonych przez oddział w związku z czynnościami wykonywanymi na rzecz swojej centrali. Nie znamy jeszcze uzasadnienia ostatniego wyroku NSA, ale możemy się domyślać, że sąd zechce nawiązać do argumentacji zawartej właśnie w tym orzeczeniu.

3 Dla jakich firm rozstrzygnięcia NSA mają znaczenie?

Dla wszystkich przedsiębiorstw zagranicznych, prowadzących działalność w Polsce w oparciu o oddziały lub zarejestrowanych w Polsce dla celów VAT. W praktyce oddziały są tworzone dla celów świadczenia usług niematerialnych (takich jak usługi inżynieryjne, badawczo-rozwojowe), wdrażania dużych projektów inwestycyjnych czy realizacji określonych czynności dla podmiotów z grupy kapitałowej (na przykład obsługa roszczeń gwarancyjnych, serwis producencki, wsparcie sprzedaży lub dystrybucji). W każdym z tych przypadków oddziały z reguły ponoszą koszty towarów i usług nabywanych w kraju, a związanych z działalnością prowadzoną przez swoje jednostki centralne za granicą.

Biorąc pod uwagę zasady unijnego systemu VAT, można łatwo wykazać związek pomiędzy zakupami realizowanymi przez oddział w kraju a działalnością gospodarczą wykonywaną przez jednostkę centralną za granicą. Taki związek powinien być wystarczającą przesłanką do uznania, że VAT od zakupu towarów i usług w Polsce podlega odliczeniu.

4 To oczywiście kwestionują organy podatkowe?

Organy chętnie stosują skrajnie niekorzystną interpretację przepisów. W ocenie urzędów skarbowych oddział i jednostka centralna to ten sam podmiot prawny (oddział nie ma odrębnej osobowości prawnej ani podatkowej). Zatem rozliczenia wewnętrzne pomiędzy jednostką centralną a oddziałem nie mogą być kwalifikowane jako czynności podlegające VAT, a podatek naliczony związany z takimi czynnościami nie powinien podlegać odliczeniu z uwagi na brak związku z czynnościami podlegającymi opodatkowaniu.

Taka interpretacja, nawiązująca do wykreowanej zasady "terytorialności" VAT, prowadziła do zakwestionowania odliczenia VAT dla wielu podatników zagranicznych. Wydano wiele niekorzystnych interpretacji indywidualnych, z których część nie została jeszcze uchylona przez sądy administracyjne.

5 Co więc wynika z orzeczeń NSA i na co powinny powoływać się firmy w sporze z fiskusem?

Stanowisko NSA już 26 lutego 2013 r. jasno określiło, że zasady wspólnego systemu VAT i wydane na ich podstawie polskie przepisy ustawy o VAT nie mogą prowadzić do naruszenia zasady neutralności podatku dla podmiotów prowadzących transgraniczną działalność gospodarczą na terenie UE. Jest to istotny argument w sporach z organami podatkowymi.

W zeszłym roku NSA po raz pierwszy zajął się rozstrzygnięciem tego ważnego problemu prawnego. Najnowszym wyrokiem z 12 lutego 2014 r. potwierdził swoje stanowisko, co pozwoli na umocnienie linii orzeczniczej korzystnej dla podatników.

Warunkiem odliczenia przez oddział zagranicznej spółki VAT od zakupów dokonywanych w Polsce jest to, aby zagraniczna spółka wykazała związek między tymi zakupami a swoją działalnością za granicą

@RY1@i02/2014/067/i02.2014.067.07100050b.802.jpg@RY2@

materiały prasowe

Tomasz Hatylak doradca podatkowy

Rozmawiał Przemysław Molik