Wybór właściwego kursu walutowego wymaga analizy

@RY1@i02/2014/012/i02.2014.012.07100090a.802.jpg@RY2@

Przepisy dotyczące zasad przeliczania dla celów VAT kwot w walutach obcych odwołują się zarówno do momentu powstania obowiązku podatkowego, jak i do daty wystawienia faktury. Zgodnie bowiem z art. 31a ust. 1 ustawy o VAT w przypadku gdy kwoty stosowane do określenia podstawy opodatkowania są określone w walucie obcej, przeliczenia na złote dokonuje się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego. Natomiast gdy podatnik wystawia fakturę przed powstaniem obowiązku podatkowego, a kwoty stosowane do określenia podstawy opodatkowania są określone na tej fakturze w walucie obcej, stosownie do art. 31a ust. 2 ustawy, przeliczenia na złote dokonuje się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień wystawienia faktury. W obu tych przypadkach przeliczenia dokonywać można alternatywnie według ostatniego kursu wymiany opublikowanego przez Europejski Bank Centralny (na ostatni dzień poprzedzający dzień: powstania obowiązku podatkowego/wystawienia faktury).

Bez względu na to, w jakiej walucie określona jest na fakturze kwota należności, kwoty podatku wykazuje się na niej w złotych (art. 106e ust. 11 ustawy o VAT). Kwoty podatku wyrażone w walucie obcej wykazuje się w złotych przy zastosowaniu zasad przeliczania na złote przyjętych dla przeliczania kwot stosowanych do określenia podstawy opodatkowania. Odpowiedniego przeliczenia podatnik musi jednak dokonywać nie tylko w sytuacji, gdy wystawia fakturę (w walucie obcej), na której wykazuje kwotę podatku. Należy pamiętać o przypadkach, gdy fakturę wystawia się bez kwoty podatku lub też nie wystawia się jej w ogóle. Wówczas nadal musimy dokonać odpowiedniego przeliczenia w celu ustalenia właściwej podstawy opodatkowania dla celów ewidencyjnych. Takiego przeliczenia podatnik musi dokonać także, gdy to on obowiązany jest do samonaliczenia podatku, w tym przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów (WNT) czy imporcie usług.

Szczególna uwaga przy sprzedaży krajowej

Od 1 stycznia 2014 r. nie uległy zmianie przepisy w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego przy wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów (WDT) i WNT. W przypadku importu towarów przeliczenia na złote nadal dokonuje się zgodnie z przepisami celnymi. W pozostałych przypadkach, gdy tylko rozliczenie pomiędzy kontrahentami następować będzie w walutach obcych, warto jednak zweryfikować prawidłowość wyboru właściwego kursu.

Wydaje się, iż - z uwagi na zakres zmian, w tym: odejście od generalnej zasady, iż moment powstania obowiązku podatkowego wyznacza najczęściej dzień wystawienia faktury oraz umożliwienie wszystkim podatnikom wystawiania faktur już na 30 dni przed dokonaniem sprzedaży - szczególną uwagę w tym zakresie podatnicy będą musieli zwracać przy transakcjach krajowych, dla których uzgodniono wynagrodzenie w walucie obcej. Z takimi rozliczeniami mamy do czynienia w praktyce coraz częściej.

Bez różnicy

Jednak w przypadku gdy podatnik wystawia fakturę w dniu dokonania dostawy towaru lub wykonania usługi (dla których obowiązek podatkowy powstaje na zasadach ogólnych), nie odczuje wpływu zmian w VAT na swoje rozliczenie, w tym wybór właściwego kursu walutowego. W tym przypadku, tak jak w 2013 roku, podatnik będzie bowiem w praktyce dokonywał przeliczenia według kursu z dnia poprzedzającego dzień wystawienia faktury. W 2014 roku zaistnieją także przypadki, gdy podatnicy nie odczują w tym zakresie różnicy z uwagi na szczególne zasady powstania obowiązku podatkowego i terminy fakturowania. [przykład 1]

Po dostawie towaru lub wykonaniu usługi

Od 1 stycznia 2014 r. zgodnie z nową zasadą ogólną (art. 19a ust. 1 ustawy o VAT) obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. Późniejsze wystawienie faktury w większości przypadków nie wpłynie już zatem na obowiązek podatkowy i wyznaczenie właściwego kursu przeliczeniowego. [przykład 2]

Przed dostawą

Od 1 stycznia 2014 r. istnieje możliwość wystawienia faktury na 30 dni przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi, a w niektórych przypadkach nawet wcześniej (art. 106i ust. 7-8 ustawy o VAT). Przypomnijmy natomiast, że w przypadku gdy podatnik wystawia fakturę przed powstaniem obowiązku podatkowego, przeliczenia dokonuje się według właściwego kursu na ostatni dzień (roboczy) poprzedzający dzień wystawienia faktury (art. 31a ust. 2 ustawy). Odnosząc tę zasadę do przykładu 2 podatnik będzie mógł wystawić fakturę już np. 17 stycznia i wtedy przeliczenia dokonywać będzie według kursu z 16 stycznia.

Wydaje się zresztą, iż przepis ten znajdzie teraz w praktyce szersze zastosowanie, jako że do końca 2013 roku do wcześniejszego wystawiania faktur uprawnieni byli jedynie podatnicy dokonujący wybranych czynności, w tym m.in. dostawy mediów, usług transportu, budowlanych czy najmu.

Warto zatem w 2014 roku - dokonując przeliczeń dla celów VAT - zwrócić szczególną uwagę także na kwestię wyboru właściwego kursu walutowego.

PRZYKŁAD 1

Rozliczenie najmu

Podatnik świadczy usługi najmu, za które płatność (określona w walucie obcej) następuje z dołu - do 15. dnia następnego miesiąca, na podstawie faktury, którą wystawia w ciągu 7 dni od zakończenia miesiąca. Najemca nie dokonuje zapłaty przed terminem płatności. W 2013 roku podatnik dokonywał przeliczenia według właściwego kursu z dnia poprzedzającego dzień wystawienia faktury (na podstawie art. 31a ust. 2 ustawy o VAT). W 2014 roku przeliczenia tego dokonywać będzie również według tak ustalonego kursu, tyle że już w oparciu o inną podstawę prawną, tj. art. 31 ust. 1 ustawy (jako że wystawienie faktury spowoduje powstanie obowiązku podatkowego).

PRZYKŁAD 2

Tylko jeden kurs

Podatnik dokonał dostawy towarów (dla których obowiązek podatkowy powstaje na zasadach ogólnych) 22 stycznia, a fakturę z tego tytułu wystawił 24 stycznia. W 2013 roku obowiązek podatkowy powstawał 24 stycznia (w dniu wystawienia faktury), a przeliczając na złote podstawę opodatkowania i ustalając kwotę należnego podatku podatnik stosował np. kurs NBP z 23 stycznia (kurs z dnia poprzedzającego dzień wystawienia faktury). Natomiast w 2014 roku obowiązek podatkowy w takim przypadku powstaje już 22 stycznia (w dniu dokonania dostawy towarów), a dokonując stosownych przeliczeń podatnik będzie musiał wykorzystać właściwy kurs z 21 stycznia (kurs z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień powstania obowiązku podatkowego). Ponadto w 2014 roku w takim przypadku podatnik będzie mógł wystawić fakturę dopiero 15 lutego (art. 106i ust.1 ustawy o VAT). Nie wpłynie to jednak na wybór właściwego kursu przeliczeniowego, bowiem wtedy przeliczenia dokonuje się nadal według kursu z 21 stycznia (tj. z dnia poprzedzającego dzień powstania obowiązku podatkowego).

@RY1@i02/2014/012/i02.2014.012.07100090a.103.jpg@RY2@

Jarosław Ferdyn doradca podatkowy, Grupa Gumułka - Kancelaria Prawa Finansowego sp. z o.o.

Jarosław Ferdyn

doradca podatkowy, Grupa Gumułka - Kancelaria Prawa Finansowego sp. z o.o.

Podstawa prawna

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).