Crowdfunding - Unia myśli o opodatkowaniu VAT

Najpopularniejszym obecnie modelem crowdfundingu jest finansowanie społecznościowe oparte na nagrodach lub przedsprzedaży (reward-based crowdfunding). W modelu tym osoby, które dokonały wpłaty, mogą liczyć w zamian na nagrodę w postaci towarów lub usług. Nagrody te mogą przybierać różną postać, np. egzemplarza gry lub ogólnie produktu, na realizację którego zbierane są fundusze.

Rodzaj otrzymywanej nagrody zależy co do zasady od wysokości dokonanej wpłaty. Z reguły im wyższa wpłata, tym wyższa wartość nagrody, przy czym próg ten określany jest na zasadzie "nie mniej niż".

Wartość finansowania rośnie

Szacuje się, że między 2012 r. a 2014 r. wartość środków finansowych zgromadzonych w Europie za pomocą tego modelu finansowania (w zamian za nagrody) wzrosła o ok. 130 proc., do wysokości przekraczającej 150 mln euro (Francja 35 mln euro, Niemcy 17 mln euro, Hiszpania 35 mln euro oraz Wielka Brytania 34 mln euro). W Polsce wartość funduszy zebranych za pomocą mechanizmów alternatywnego finansowania sięgnęła w 2014 r. 4 mln euro (kwota ta oprócz modelu z nagrodami obejmuje także inne rodzaje finansowania crowdfundingowego, np. udziałowego). Jak widać, nie są to kwoty małe, stąd nie dziwi zainteresowanie tym zjawiskiem.

Co proponuje KE

W kwietniu na stronach Komisji Europejskiej pojawił się dokument roboczy dotyczący zasad opodatkowania VAT crowdfundingu (finansowania społecznościowego) - głównie modelu opartego na nagrodach. Mimo że rynek ten rośnie w tempie kilkudziesięciu procent rocznie, wciąż nie wiadomo, jakie są skutki w VAT tego rodzaju finansowania. Warto więc bliżej przyjrzeć się głównym założeniom przedstawionym przez Komisję w tym aspekcie, gdyż potencjalne zmiany w prawodawstwie UE będą miały także przełożenie na przepisy krajowe.

Zdaniem komisji, niezależnie od faktu, że omawiany model finansowania społecznościowego jest wykorzystywany najczęściej przez podmioty rozpoczynające działalność oraz małe firmy, w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej podmioty zbierające w ten sposób fundusze powinny być traktowane jak podatnicy VAT. W rezultacie nagrody wydawane przez te podmioty powinny być traktowane jako odpłatna dostawa towarów lub świadczenie usług.

Wydaje się, że podejście komisji w powyższym zakresie może budzić pewne kontrowersje - w szczególności należy rozstrzygnąć, czy możliwe jest określenie ogólnych zasad dotyczących opodatkowania VAT wydawanych nagród - czy tak samo powinna być traktowana dostawa tej samej gry, za którą ktoś zapłacił 200 zł i 5000 zł - czy występuje tutaj taka sama ekwiwalentność świadczeń.

Ponadto bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia, że wydanie nagród podlega opodatkowaniu VAT, jest uznanie przez komisję, że wpłaty otrzymywane przed dokonaniem dostawy nagrody mogą stanowić zaliczkę na gruncie VAT, jeżeli nagroda (przedmiot dostawy) jest sprecyzowana w momencie dokonania wpłaty. Powyższa koncepcja także może prowadzić do takich wątpliwości. Komisja nie wypowiedziała się bowiem, w którym momencie taka zaliczka miałaby być opodatkowana.

W kontekście powyższego pojawia się pytanie - w którym momencie szukający wsparcia powinien rozpoznać zaliczkę w VAT: czy w momencie dokonania wpłaty przez wspierających, czy może w momencie faktycznego przekazania środków przez portal pośredniczący? Jaki wpływ na powyższe ma to, że zbiórka może nie zakończyć się sukcesem?

Pytań dotyczących opodatkowania crowdfundingu za nagrody jest znacznie więcej, a jednoznacznych odpowiedzi na nie - przynajmniej obecnie - brak. Trudno stwierdzić, jaka jest obecnie w Polsce praktyka w tym zakresie. Ustawa o VAT, podobnie jak Dyrektywa VAT, nie zawierają żadnych szczegółowych rozwiązań. A interpretowanie na podstawie ogólnych przepisów stwarza ryzyko uzyskania odpowiedzi, która nie do końca odzwierciedla specyfikę tego zjawiska.

Niezależnie od powyższego w najbliższym czasie czeka nas ciekawa dyskusja dotycząca zasad opodatkowania crowdfundingu. Warto już teraz zastanowić się nad kwestiami podnoszonymi przez Komisję - łatwiej ustalić zasady opodatkowania rynku wartego ułamek tego, czym będzie za kilka lat.

Co to jest

to finansowanie określonego projektu przez grupę ludzi. Innymi słowy jest to otwarte zaproszenie (publikowane najczęściej w internecie) skierowane do społeczeństwa, którego celem jest pozyskanie środków finansowych na realizację danego projektu (filmu, gry itp.). Środki finansowe są co do zasady pozyskiwane od dużej liczby uczestników w postaci stosunkowo niewielkich wkładów.

PRZYKŁAD

Sposób nagradzania

Osoba poszukująca wsparcia dla projektu stworzenia drona określa, że za wpłatę co najmniej 1000 zł można otrzymać wersję beta drona w przedsprzedaży, a za kwotę 2500 zł - finalną wersję tego produktu wraz z dodatkowymi gadżetami. Może się jednak zdarzyć (i w praktyce się tak dzieje), że ktoś zechce wesprzeć powyższy projekt kwotą znacznie przewyższającą określone progi wartościowe (np. 15 000 zł) bez nagrody lub za nagrodę najmniejszą, którą w tym przypadku jest wersja beta drona, mimo że teoretycznie za taką kwotę wsparcia należałby się dron w wersji finalnej, z gadżetami.

@RY1@i02/2015/108/i02.2015.108.07100020a.802.jpg@RY2@

Jak wygląda przebieg zbiórki funduszy

Roman Namysłowski

partner, doradca podatkowy w Crido Taxand

Podstawa

Komunikat Komisji "Uwolnienie potencjału finansowania społecznościowego w Unii Europejskiej" COM(2014) 172. Raport University of Cambridge - "Moving Forward, The European Alternative Finance Benchmarking Report" z lutego 2015 r. Working Paper No 836 - "VAT treatment of crowdfunding".