Interpretacja ogólna w sprawie usług budowlanych nie wyjaśniła wszystkiego

Minister finansów 5 kwietnia 2016 r. opublikował interpretację ogólną dotyczącą rozpoznawania momentu powstania obowiązku podatkowego dla usług budowlanych oraz budowlano-montażowych w podatku od towarów i usług (nr PT3.8101.41.2015.AEW.2016.AMT.141).

W obecnym stanie prawnym w przypadku usług budowlanych oraz budowlano-montażowych decydujące znaczenie dla prawidłowego określenia momentu powstania obowiązku podatkowego ma data wykonania usługi (na rzecz konsumentów) lub data wystawienia faktury, która jest jednak determinowana przez datę wykonania usługi (na rzecz innych podatników).

Pojęcie "wykonanie usługi budowlanej" budziło wiele wątpliwości podatników. W praktyce wykonanie usługi jest zwykle łączone ze spełnieniem powinności cywilnoprawnych, jakimi są podpisanie protokołu zdawczo-odbiorczego lub wystawienie określonego świadectwa w przypadku realizacji usług na warunkach kontraktowych FIDIC (franc.: Fédération Internationale Des Ingénieurs-Conseils, Międzynarodowa Federacja Inżynierów Konsultantów). Protokół odbioru prac stanowi pokwitowanie spełnienia świadczenia i podstawę dokonania rozliczeń stron. Zgodnie z powszechną praktyką akceptowaną na gruncie podatków dochodowych dopiero po podpisaniu przez wykonawcę i inwestora protokołu odbioru prac wykonawca jest uprawniony do wystawienia faktury. Jednak zupełnie inaczej wykonanie usługi budowlanej oraz budowlano-montażowej na gruncie VAT rozumieją sądy oraz organy podatkowe. W ich ocenie jest to "faktyczne" wykonanie tych usług. Ustalenie, kiedy "faktycznie" wykonano usługi budowlane, budziło dodatkowe wątpliwości podatników. Najważniejszą i jedyną korzyścią dla podatników wynikającą z nowej interpretacji ogólnej jest zdefiniowanie przez ministerstwo momentu "faktycznego" wykonania usługi budowlanej.

Zdaniem ministra finansów za datę "faktycznego" zakończenia prac należy uznać dzień, kiedy wykonawca zgłasza je do odbioru inwestorowi (kiedy w opinii wykonawcy usługa budowlana jest gotowa do przyjęcia przez inwestora). Zatem spełnienie warunków do złożenia wniosku do inwestora o odbiór prac przesądza, że nastąpiło "faktyczne" zakończenie budowy.

Stanowisko zawarte w omawianej interpretacji jest dla podatników niekorzystne. W przypadku wielkich projektów często odbiór prac jest bowiem wieloetapowy i czasochłonny. Zatem od momentu zgłoszenia prac przez wykonawcę do ich odbioru przez inwestora może minąć kilka tygodni. Czasem odbiór może zostać opóźniony, np. z powodu nieobecności określonego pracownika, którego podpis jest wymagany zgodnie z zawartą umową. Zatem wykonawca, wystawiając fakturę niezwłocznie po podpisaniu protokołu, czyli niezwłocznie, gdy został do tego uprawniony zgodnie z zawartą umową, może ponieść negatywne konsekwencje. Gdy protokół podpisano kilka tygodniu po zgłoszeniu prac inwestorowi, wykonawca będzie zobowiązany do złożenia korekty deklaracji podatkowej za przeszłe okresy rozliczeniowe i zapłaty odsetek za zwłokę.

Niestety, MF nie przedstawiło własnego stanowiska w zakresie innych problemów również budzących wątpliwości podatników. Czy usługa jest "faktycznie" wykonana, gdy w protokole odbioru prac zostanie zawarty wykaz wszystkich ujawnionych wad wraz z ewentualnymi terminami ich usunięcia? Kiedy powstaje obowiązek podatkowy z odsprzedaży (refaktury) usług budowlanych nabytych przez generalnego wykonawcę od podwykonawcy na rzecz inwestora? W interpretacji nie poruszono również kwestii ewentualnego przeciągania przekazania prac. Wydaje się jednak, że ewentualne przeciąganie momentu złożenia wniosku, np. z uwagi na terminy umowne, może rodzić ryzyko podatkowe po stronie wykonawcy. Jak widać, interpretacja ta nie rozwiała wszystkich wątpliwości dotyczących momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT.

@RY1@i02/2016/074/i02.2016.074.07100020b.802.jpg@RY2@

Marcin Szymocha

konsultant podatkowy, p.o. dyrektor oddziału śląskiego ISP Modzelewski i Wspólnicy sp. z o.o.