100-proc. sankcja za małą pomyłkę?

- Taką pomyłkę trudno będzie uzasadnić oczywistym błędem - uważa Krystian Łatka, doradca podatkowy z Instytutu Studiów Podatkowych. Z kolei Roman Namysłowski, doradca podatkowy i partner zarządzający Crido Taxand, wskazuje, że art. 112c ustawy o VAT jest w tym zakresie dość kategoryczny i jednoznaczny. Nie różnicuje możliwości stosowania 100-proc. sankcji w zależności od okoliczności wystąpienia danego zdarzenia. - Niezależnie od tego, co doprowadziło do wykazania na fakturze kwot niezgodnych z rzeczywistością - pomyłka czy celowe działania - istnieje obawa, że organy podatkowe będą próbowały domagać się karnej zapłaty - przyznaje Roman Namysłowski.

Co prawda resort finansów w uzasadnieniu nowelizacji ustawy o VAT wprowadzającej sankcje wyjaśnił, że ich "wprowadzenie nie ma na celu karania podatników za drobne pomyłki", ale eksperci i przedsiębiorcy nie są pewni, co i za jaki błąd grozi.

W zasadzie w opinii wszyscy są jednomyślni: organy podatkowe w toku postępowania czy kontroli powinny ustalić intencje stron transakcji i przyczyny wystawienia faktury, której treść rozmija się z rzeczywistością, a karę wymierzać tylko wtedy, gdy chodzi o wyłudzenia VAT. Problem w tym, że ustawa o VAT nie nakazuje badać intencji podatników ani tego, czy byli oni świadomi, że faktura jest trefna. Takie kwestie badane są jedynie w postępowaniach karnych skarbowych. Zdaniem Romana Namysłowskiego najlepiej, gdyby w takim samym duchu były interpretowane przepisy ustawy o VAT w zakresie sankcji. Czy będą - pozostaje pytaniem otwartym, bo jak wynika z naszej mini sondy przeprowadzonej wśród kilku izb administracji skarbowej, dotychczas urzędy skarbowe nie wymierzały jeszcze 100-proc. sankcji. Nie oznacza to jednak, że można spać spokojnie. - Na takie decyzje jest jeszcze za wcześnie. Przepis obowiązuje dopiero od początku roku, a na przeprowadzenie kontroli czy postępowania podatkowego (w których urząd może sięgnąć po tę karę) potrzeba sporo czasu - mówi Krystian Łatka. Wkrótce jednak takie sprawy mogą się pojawić, dlatego warto, aby podatnicy mieli świadomość, za co mogą zostać ukarani.

Ustawa o VAT przewiduje obecnie sankcje 20 proc., 30 proc. i 100 proc., a ich zakres jest różny. O błędach rachunkowych lub oczywistych omyłkach mówi art. 112b ust. 3 pkt 2 lit. a ustawy o VAT. Przewiduje on wyłączenie zastosowania sankcji 30-proc. (a nie 100-proc.) i to w sytuacji, gdy błędne rozliczenie wiąże się z popełnionymi błędami rachunkowymi lub oczywistymi omyłkami w deklaracji (a nie na fakturze). Artykuł 112b dotyczy bowiem co do zasady każdego uchybienia w złożonej deklaracji, a także przypadku, gdy deklaracja nie została złożona. - Literalnie czytając przepis, należy dojść do wniosku, że wyłączenie dotyczy przypadków, gdy błąd dotyczy deklaracji, a nie faktury - przyznaje Krystian Łatka. ⒸⓅ

Organy podatkowe w toku postępowania czy kontroli powinny ustalić intencje stron transakcji

Łukasz Zalewski

C3