Ustawa z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym

DZIAŁ I

Przepisy ogólne

1. Ustawa określa opodatkowanie podatkiem akcyzowym, zwanym dalej "akcyzą", wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych, organizację obrotu wyrobami akcyzowymi, a także oznaczanie znakami akcyzy.

2. Akcyza stanowi dochód budżetu państwa.

1. Użyte w ustawie określenia oznaczają:

1) wyroby akcyzowe - wyroby energetyczne, energię elektryczną, napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe, określone w załączniku nr 1 do ustawy;

1a) wyroby węglowe - wyroby energetyczne, określone w poz. 19-21 załącznika nr 1 do ustawy;

2) terytorium kraju - terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

3) terytorium państwa członkowskiego - terytorium państwa, do którego zgodnie z art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej mają zastosowanie te Traktaty, z wyłączeniem terytorium kraju, z tym że:

a) nie uznaje się za terytorium państwa członkowskiego:

- Wysp Kanaryjskich, z zastrzeżeniem ust. 2,

- zamorskich departamentów Republiki Francuskiej, z zastrzeżeniem ust. 3,

- Wysp Alandzkich,

- Wysp Normandzkich,

- terytoriów objętych zakresem art. 355 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

- wyspy Helgoland,

- obszaru Buesingen,

- Ceuty,

- Melilli,

- Livigno,

- Campione d’Italia,

- włoskich wód jeziora Lugano,

b) przemieszczanie wyrobów akcyzowych:

- mające początek w Księstwie Monako lub z przeznaczeniem dla Księstwa Monako uznaje się za przemieszczanie mające początek w Republice Francuskiej lub z przeznaczeniem dla Republiki Francuskiej,

- mające początek w Jungholz i Mittelberg (Kleines Walsertal) lub z przeznaczeniem dla Jungholz i Mittelberg (Kleines Walsertal) uznaje się za przemieszczanie mające początek w Republice Federalnej Niemiec lub z przeznaczeniem dla Republiki Federalnej Niemiec,

- mające początek na wyspie Man lub z przeznaczeniem dla wyspy Man uznaje się za przemieszczanie mające początek w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej lub z przeznaczeniem dla Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej,

- mające początek w San Marino lub z przeznaczeniem dla San Marino uznaje się za przemieszczanie mające początek w Republice Włoskiej lub z przeznaczeniem dla Republiki Włoskiej,

- mające początek w suwerennych strefach Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej Akrotiri i Dhekelia lub z przeznaczeniem dla suwerennych stref Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej Akrotiri i Dhekelia uznaje się za przemieszczanie mające początek w Republice Cypryjskiej lub z przeznaczeniem dla Republiki Cypryjskiej;

4) terytorium Unii Europejskiej - terytorium kraju oraz terytoria państw członkowskich;

5) terytorium państwa trzeciego - terytorium inne niż terytorium Unii Europejskiej;

6) eksport - wywóz wyrobów akcyzowych lub samochodów osobowych z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej potwierdzony przez urząd celny, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów lub samochodów poza terytorium Unii Europejskiej;

7) import - przywóz:

a) samochodów osobowych z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju,

b) wyrobów akcyzowych z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju:

- jeżeli wyroby te z chwilą ich wprowadzenia na terytorium kraju nie zostają objęte zawieszającą procedurą celną,

- jeżeli wyroby te zostały zwolnione z zawieszającej procedury celnej lub procedura ta została zakończona i powstał dług celny;

8) dostawa wewnątrzwspólnotowa - przemieszczanie wyrobów akcyzowych lub samochodów osobowych z terytorium kraju na terytorium państwa członkowskiego;

9) nabycie wewnątrzwspólnotowe - przemieszczenie wyrobów akcyzowych lub samochodów osobowych z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju;

10) skład podatkowy - miejsce, w którym określone wyroby akcyzowe są: produkowane, magazynowane, przeładowywane lub do którego wyroby te są wprowadzane, lub z którego są wyprowadzane - z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy; w przypadku składu podatkowego znajdującego się na terytorium kraju miejsce to jest określone w zezwoleniu wydanym przez właściwego naczelnika urzędu celnego;

11) podmiot prowadzący skład podatkowy - podmiot, któremu wydano zezwolenie na prowadzenie składu podatkowego;

12) procedura zawieszenia poboru akcyzy - procedurę stosowaną podczas produkcji, magazynowania, przeładowywania i przemieszczania wyrobów akcyzowych, w trakcie której, gdy są spełnione warunki określone w przepisach niniejszej ustawy i aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie, z obowiązku podatkowego nie powstaje zobowiązanie podatkowe;

13) zarejestrowany odbiorca - podmiot, któremu wydano zezwolenie na nabywanie wewnątrzwspólnotowe albo na jednorazowe nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych wysłanych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, zwane dalej odpowiednio "zezwoleniem na nabywanie wyrobów akcyzowych jako zarejestrowany odbiorca" albo "zezwoleniem na jednorazowe nabycie wyrobów akcyzowych jako zarejestrowany odbiorca";

14) (uchylony);

14a) zarejestrowany wysyłający - podmiot, któremu wydano zezwolenie na wysyłanie importowanych wyrobów akcyzowych z miejsca importu z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej;

15) e-AD - elektroniczny administracyjny dokument, na podstawie którego przemieszcza się wyroby akcyzowe z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy;

15a) dokument zastępujący e-AD - dokument, na podstawie którego przemieszcza się wyroby akcyzowe z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy, gdy System jest niedostępny, zawierający takie same dane jak e-AD;

16) uproszczony dokument towarzyszący - dokument, na którego podstawie przemieszcza się, w ramach dostawy wewnątrzwspólnotowej lub nabycia wewnątrzwspólnotowego, wyroby akcyzowe z zapłaconą akcyzą oraz alkohol etylowy całkowicie skażony środkami dopuszczonymi do skażania alkoholu etylowego na podstawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 3199/93 z 22 listopada 1993 r. w sprawie wzajemnego uznawania procedur całkowitego skażenia alkoholu etylowego do celów zwolnienia z podatku akcyzowego (Dz.Urz. WE L 288 z 23.11.1993, str. 12, z późn. zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, str. 249, z późn. zm.);

17) znaki akcyzy - znaki, określone przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, służące do oznaczania wyrobów akcyzowych podlegających obowiązkowi oznaczania, obejmujące:

a) podatkowe znaki akcyzy, które są potwierdzeniem wpłaty kwoty stanowiącej wartość podatkowych znaków akcyzy,

b) legalizacyjne znaki akcyzy, które są potwierdzeniem prawa podmiotu obowiązanego do oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy, do przeznaczenia tych wyrobów do sprzedaży;

18) faktura - fakturę w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług;

19) nabywca końcowy - podmiot nabywający energię elektryczną, nieposiadający koncesji na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót energią elektryczną w rozumieniu przepisów ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1059), z wyłączeniem:

a) spółki prowadzącej giełdę towarową w rozumieniu ustawy z 26 października 2000 r. o giełdach towarowych (Dz.U. z 2010 r. nr 48, poz. 284, nr 81, poz. 530 i nr 182, poz. 1228 oraz z 2011 r. nr 94, poz. 551 i nr 106, poz. 622) nabywającej energię elektryczną z tytułu pełnienia funkcji opisanej w art. 5 ust. 3a ustawy z 26 października 2000 r. o giełdach towarowych,

b) towarowych domów maklerskich i domów maklerskich w rozumieniu ustawy z 26 października 2000 r. o giełdach towarowych nabywających energię elektryczną z tytułu pełnienia funkcji opisanej w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych lub nabywających energię elektryczną na rachunek dającego zlecenie na rynku regulowanym w rozumieniu ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2010 r. nr 211, poz. 1384 oraz z 2011 r. nr 106, poz. 622),

c) giełdowej izby rozrachunkowej, Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych S.A. lub spółki, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, nabywających energię elektryczną z tytułu pełnienia funkcji opisanej w art. 9 ust. 2 ustawy z 26 października 2000 r. o giełdach towarowych,

d) spółki prowadzącej jednocześnie izbę rozliczeniową i izbę rozrachunkową w rozumieniu ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi nabywającej energię elektryczną z tytułu pełnienia funkcji, o której mowa w art. 68a ust. 14 ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi lub w celu rozliczenia i rozrachunku transakcji zawieranych na rynku regulowanym;

20) ubytki wyrobów akcyzowych - wszelkie straty:

a) wyrobów akcyzowych, określonych w załączniku nr 2 do ustawy, objętych stawką akcyzy inną niż stawka zerowa, powstałe podczas stosowania procedury zawieszenia poboru akcyzy, z wyłączeniem strat powstałych podczas produkcji wyrobów energetycznych lub wyrobów tytoniowych,

b) objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na przeznaczenie:

- napojów alkoholowych,

- wyrobów energetycznych przemieszczanych, a w przypadku podmiotu pośredniczącego, również magazynowanych,

c) wyrobów węglowych przemieszczanych lub magazynowanych przez pośredniczący podmiot węglowy;

21) sprzedaż - czynność faktyczną lub prawną, w której wyniku dochodzi do przeniesienia posiadania lub własności przedmiotu sprzedaży na inny podmiot;

22) podmiot zużywający - podmiot:

a) mający miejsce zamieszkania, siedzibę lub miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, który wyroby akcyzowe objęte zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie zużywa na cele uprawniające do zwolnienia,

b) niemający miejsca zamieszkania, siedziby lub miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, który odbiera nabyte wyroby energetyczne zwolnione od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, określone w art. 32 ust. 1 pkt 1 i 2, bezpośrednio do zbiornika na stałe zamontowanego na statku powietrznym lub jednostce pływającej, jeżeli w dokumencie dostawy jest zidentyfikowany statek powietrzny lub jednostka pływająca, na które są dostarczane nabyte wyroby;

23) podmiot pośredniczący - podmiot mający siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium kraju, któremu wydano zezwolenie na prowadzenie działalności polegającej na dostarczaniu wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie ze składu podatkowego na terytorium kraju do podmiotu zużywającego, a w przypadku wyrobów akcyzowych, o których mowa w art. 32 ust. 1, pochodzących również bezpośrednio z importu;

23a) pośredniczący podmiot węglowy - podmiot mający siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium kraju, dokonujący sprzedaży, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego, importu lub eksportu wyrobów węglowych, podlegających zwolnieniu od akcyzy;

24) zawieszająca procedura celna - zawieszającą procedurę celną w rozumieniu przepisów prawa celnego, jak również wprowadzenie wyrobów akcyzowych do miejsca składowania czasowego, do wolnych obszarów celnych lub do składów wolnocłowych;

25) miejsce importu - miejsce inne niż skład podatkowy, w którym znajdują się importowane wyroby akcyzowe w momencie dopuszczenia do obrotu w rozumieniu przepisów prawa celnego;

26) System - krajowy system teleinformatyczny służący do obsługi przemieszczania wyrobów akcyzowych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy, w szczególności do przesyłania e-AD, raportu odbioru i raportu wywozu, unieważnienia e-AD, zmiany miejsca przeznaczenia oraz zawiadomienia o zmianie miejsca przeznaczenia, o których mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 684/2009 z 24 lipca 2009 r. w sprawie wykonania dyrektywy Rady 2008/118/WE w odniesieniu do skomputeryzowanych procedur przemieszczania wyrobów akcyzowych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy (Dz.Urz. UE L 197 z 29.07.2009, str. 24);

27) raport odbioru - raport składany za pośrednictwem Systemu stanowiący dowód, że przemieszczanie wyrobów akcyzowych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy zostało zakończone;

28) dokument zastępujący raport odbioru - dokument zawierający takie same dane jak raport odbioru, stanowiący dowód, że przemieszczanie wyrobów akcyzowych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy zostało zakończone, stosowany, gdy System jest niedostępny;

29) raport wywozu - raport składany za pośrednictwem Systemu stanowiący dowód, że w przypadku eksportu przemieszczanie wyrobów akcyzowych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy zostało zakończone;

30) dokument zastępujący raport wywozu - dokument zawierający takie same dane jak raport wywozu, stanowiący dowód, że w przypadku eksportu przemieszczanie wyrobów akcyzowych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy zostało zakończone, stosowany, gdy System jest niedostępny;

31) podmiot wysyłający - podmiot prowadzący skład podatkowy lub zarejestrowanego wysyłającego, którzy wysyłają wyroby akcyzowe z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy;

32) podmiot odbierający - podmiot prowadzący skład podatkowy, zarejestrowanego odbiorcę, nabywcę na terytorium państwa członkowskiego będącego podmiotem upoważnionym przez właściwe władze podatkowe tego państwa członkowskiego Unii Europejskiej do otrzymywania wyrobów akcyzowych w ramach procedury zawieszenia poboru akcyzy lub podmiot objęty zwolnieniem od akcyzy wynikającym z art. 31 ust. 1, do których są wysyłane wyroby akcyzowe z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy.

2. W przypadku gdy zgodnie z art. 5 ust. 4 dyrektywy Rady 2008/118/WE z 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchylającej dyrektywę 92/12/EWG (Dz.Urz. UE L 9 z 14.01.2009, str. 12), Królestwo Hiszpanii złoży oświadczenie, że dyrektywa ta będzie miała zastosowanie na Wyspach Kanaryjskich, będą one uznawane za terytorium państwa członkowskiego.

3. W przypadku gdy zgodnie z art. 5 ust. 5 dyrektywy Rady 2008/118/WE z 16 grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego, uchylającej dyrektywę 92/12/EWG (Dz.Urz. UE L 9 z 14.01.2009, str. 12), Republika Francuska złoży oświadczenie, że dyrektywa ta będzie miała zastosowanie we francuskich departamentach zamorskich, departamenty te będą uznawane za terytorium państwa członkowskiego.

4. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłosi, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Ministra Finansów, datę, od której Wyspy Kanaryjskie oraz francuskie departamenty zamorskie będą uznawane za terytorium państwa członkowskiego.

1. Do celów poboru akcyzy i oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy stosuje się klasyfikację w układzie odpowiadającym Nomenklaturze Scalonej (CN) zgodną z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2658/87 z 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz.Urz. WE L 256 z 7.09.1987, str. 1, z późn. zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 2, str. 382, z późn. zm.).

2. Zmiany w Nomenklaturze Scalonej (CN) nie powodują zmian w opodatkowaniu akcyzą wyrobów akcyzowych i samochodów osobowych, jeżeli nie zostały określone w niniejszej ustawie.

wRegulacja art. 3 ust. 1 ustawy o akcyzie wskazuje, iż na potrzeby poboru akcyzy i oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy wykorzystywać należy Nomenklaturę Scaloną (CN) zgodną z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2658/87 z 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz.Urz. WE L 256 z 7 września 1987, str. 1, z późn. zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, roz. 2, t. 2, str. 382, z późn. zm.).

wTak więc klasyfikacja wyrobów dla potrzeb podatku akcyzowego opiera się wyłącznie na Nomenklaturze Scalonej. Inne klasyfikacje wyrobów, takie jak przykładowo Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług (PKWiU), nie mają na gruncie podatku akcyzowego znaczenia.

wW związku z tym, iż Nomenklatura Scalona podlega corocznym zmianom, art. 3 ust. 2 ustawy o akcyzie przewiduje, że zmiany w Nomenklaturze Scalonej nie powodują zmian w opodatkowaniu akcyzą wyrobów akcyzowych i samochodów osobowych, jeżeli nie zostały określone w niniejszej ustawie.

wZaznaczyć należy, że od 1 stycznia 2012 r. wprowadzono przykładowo zmianę w Nomenklaturze Scalonej, w ramach której m.in. wyroby o kodach CN od 2710 19 63 do 2710 19 69 zostały przeniesione do kodu CN 2710 19 68. Jednak powyższa zmiana nie została określona w ustawie o akcyzie. To zaś oznacza, że nie wpływa ona na opodatkowanie akcyzą wyrobów akcyzowych. W konsekwencji, do celów rozliczeń akcyzy [a więc w szczególności w składanych deklaracjach podatkowych, w regulaminie składu podatkowego oraz podczas prowadzenia ewidencji akcyzowych (np. ewidencji składu podatkowego)] należy stosować dotychczasowe kody CN.

wInaczej wygląda kwestia użycia odpowiednich kodów CN w odniesieniu do systemu EMCS, który jest europejskim systemem stosowanym przy przemieszczeniu wyrobów akcyzowych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. Wprowadzenie zmian w Nomenklaturze Scalonej skutkuje uwzględnieniem tych zmian w systemie EMSC. To zaś oznacza, iż w systemie EMCS należy się posługiwać nowymi kodami CN wyrobów akcyzowych.

wTen swoisty dualizm klasyfikacji wyrobów akcyzowych powoduje, iż podmioty zajmujące się obrotem wyrobami akcyzowymi w procedurze zawieszenia poboru akcyzy powinny określać dla danego wyrobu kod CN na potrzeby podatku akcyzowego oraz dla systemu EMCS. Określanie kodów CN wyrobów na potrzeby akcyzy oraz na potrzeby EMCS zapewni uniknięcie nieporozumień w zakresie prawidłowości przyjętej klasyfikacji. [przykład 1]

Ulgi i zwolnienia podatkowe udzielone na podstawie odrębnych przepisów nie mają zastosowania do akcyzy.

wNa podstawie art. 4 ustawy o akcyzie, ulgi i zwolnienia podatkowe udzielone na podstawie odrębnych przepisów nie mają zastosowania do akcyzy. Z przywołanej regulacji wynika, że przy ustalaniu zakresu zwolnień od podatku akcyzowego należy kierować się jedynie brzmieniem ustawy o akcyzie. Zwolnienia i ulgi podatkowe wydane na podstawie odrębnych regulacji nie mają zastosowania na gruncie podatku akcyzowego.

Art. 5. [Przedmiot opodatkowania]

Czynności lub stany faktyczne, o których mowa w art. 8 ust. 1-5, art. 9 ust. 1 oraz art. 100 ust. 1 i 2, są przedmiotem opodatkowania akcyzą niezależnie od tego, czy zostały wykonane lub powstały z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa.

wCzynności określone w ustawie o akcyzie jako opodatkowane są przedmiotem tegoż opodatkowania niezależnie od tego, czy zostały wykonane lub powstały z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa.

wJeżeli więc dany podmiot wykonuje czynność opodatkowaną akcyzą, to naruszenie norm wynikających z odrębnych ustaw nie ma na gruncie podatku akcyzowego znaczenia. [przykład 2]

Do postępowań w sprawach wynikających z przepisów niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.), chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej.

wDo postępowań wynikających z przepisów ustawy o akcyzie ustawodawca wprowadził regułę stosowania regulacji ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). Organ podatkowy prowadzący postępowanie wynikające z ustawy o akcyzie powinien więc, co do zasady, kierować się regułami Ordynacji podatkowej. Wyjątki od tego muszą być wyraźnie określone.

1. Jednostką współpracy administracyjnej w dziedzinie akcyzy jest centralne biuro łącznikowe (ELO), usytuowane w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw finansów publicznych, które wykonuje zadania w zakresie współpracy administracyjnej w dziedzinie akcyzy, o których mowa w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2073/2004 z 16 listopada 2004 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatków akcyzowych (Dz.Urz. UE L 359 z 4.12.2004, str. 1).

2. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może wyznaczyć, w drodze zarządzenia, również inną jednostkę do współpracy administracyjnej w dziedzinie akcyzy, określonej w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, określając zakres jej obowiązków, a także zasady jej współpracy z organami podatkowymi w zakresie akcyzy.

W przypadku zawarcia przez Rzeczpospolitą Polską z państwem członkowskim Unii Europejskiej umowy w sprawie odpowiedzialności za budowę lub utrzymanie mostu transgranicznego, most i miejsce jego budowy, o których mowa w umowie, uważa się za część terytorium państwa, które zgodnie z umową jest odpowiedzialne za budowę lub utrzymanie mostu.

1. Wiążąca informacja taryfowa, o której mowa w art. 12 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. UE L 302 z 19.10.1992, str. 1, z późn. zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 4, str. 307, z późn. zm.), ma odpowiednio zastosowanie w obrocie wyrobami akcyzowymi na terytorium kraju oraz w ich nabyciu wewnątrzwspólnotowym, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny oraz rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. UE L 253 z 11.10.1993, str. 1, z późn. zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 6, str. 3, z późn. zm.).

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku wiążącej informacji taryfowej wydanej na podstawie zmiany w Nomenklaturze Scalonej, która nie została określona w niniejszej ustawie.

1. W przypadku wyrobów akcyzowych nie stosuje się pojedynczego pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej, o którym mowa w art. 1 pkt 13 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny.

2. Procedur uproszczonych, o których mowa w art. 76 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, nie stosuje się w odniesieniu do:

1) alkoholu etylowego;

2) paliw silnikowych, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4.

3. Procedury uproszczone, o których mowa w art. 76 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, mają zastosowanie do podmiotów, których wysokość obrotu w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług, paliwami silnikowymi, przekroczyła w poprzednim roku podatkowym 40 mln zł.

4. W przypadku podmiotu rozpoczynającego działalność w zakresie paliw silnikowych, warunkiem stosowania procedur uproszczonych, o których mowa w art. 76 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, jest:

1) w roku rozpoczęcia działalności - złożenie oświadczenia, w którym podmiot zadeklaruje osiągnięcie w danym roku obrotu przekraczającego wymaganą wysokość obrotu zmniejszoną proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzenia działalności;

2) w roku następującym po roku rozpoczęcia działalności - uzyskanie w roku rozpoczęcia działalności obrotu przekraczającego wymaganą wysokość obrotu zmniejszoną proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzenia działalności.

DZIAŁ II

Opodatkowanie akcyzą wyrobów akcyzowych

Rozdział 1

Przedmiot opodatkowania i powstanie obowiązku podatkowego

1. Przedmiotem opodatkowania akcyzą jest:

1) produkcja wyrobów akcyzowych;

2) wprowadzenie wyrobów akcyzowych do składu podatkowego;

3) import wyrobów akcyzowych, z wyłączeniem importu wyrobów akcyzowych wysłanych następnie z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy z miejsca importu przez zarejestrowanego wysyłającego niebędącego importerem tych wyrobów;

4) nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych, z wyłączeniem nabycia wewnątrzwspólnotowego dokonywanego do składu podatkowego;

5) wyprowadzenie ze składu podatkowego, poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, wyrobów akcyzowych niebędących własnością podmiotu prowadzącego ten skład podatkowy, z wyłączeniem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, przez podmiot, o którym mowa w art. 13 ust. 3;

6) wysłanie z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy importowanych wyrobów akcyzowych z miejsca importu przez zarejestrowanego wysyłającego niebędącego importerem tych wyrobów.

2. Przedmiotem opodatkowania akcyzą jest również:

1) użycie wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie albo określoną stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, jeżeli ich użycie:

a) było niezgodne z przeznaczeniem uprawniającym do zwolnienia od akcyzy albo zastosowania tej stawki akcyzy lub

b) nastąpiło bez zachowania warunków uprawniających do zwolnienia od akcyzy albo zastosowania tej stawki akcyzy;

2) dostarczenie wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, jeżeli odbyło się ono bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania zwolnienia od akcyzy;

3) sprzedaż wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, objętych określoną stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, jeżeli ich sprzedaż odbyła się bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania tej stawki akcyzy;

4) nabycie lub posiadanie wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od tych wyrobów nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony.

3. Przedmiotem opodatkowania akcyzą są również ubytki wyrobów akcyzowych lub całkowite zniszczenie wyrobów akcyzowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 20. Wyrób uważa się za całkowicie zniszczony, gdy nie może już zostać wykorzystany jako wyrób akcyzowy.

4. Przedmiotem opodatkowania akcyzą jest również zużycie:

1) wyrobów akcyzowych określonych w załączniku nr 2 do ustawy, o których mowa w art. 89 ust. 2, do produkcji innych wyrobów;

2) napojów alkoholowych, o których mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 i 3, przez podmiot zużywający.

5. Przedmiotem opodatkowania akcyzą jest również sprzedaż lub oferowanie na sprzedaż papierosów lub tytoniu do palenia poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, z odpłatnością powyżej maksymalnej ceny detalicznej, w tym w połączeniu z innym towarem lub usługą lub w połączeniu z przyznaniem nabywcy nieodpłatnej premii w postaci innych towarów lub usług, a w przypadku papierosów lub tytoniu do palenia oznaczonych jednocześnie podatkowymi oraz legalizacyjnymi znakami akcyzy, jeżeli odpłatność przekracza kwotę równą sumie maksymalnej ceny detalicznej i kwoty 1,30 zł, stanowiącej należność za legalizacyjne znaki akcyzy.

6. Jeżeli w stosunku do wyrobu akcyzowego powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z czynności, o których mowa w ust. 1, to nie powstaje obowiązek podatkowy na podstawie innej czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą, jeżeli kwota akcyzy została, po zakończeniu procedury zawieszenia poboru akcyzy, określona lub zadeklarowana w należnej wysokości, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

1. W przypadku energii elektrycznej przedmiotem opodatkowania akcyzą jest:

1) nabycie wewnątrzwspólnotowe energii elektrycznej przez nabywcę końcowego;

2) sprzedaż energii elektrycznej nabywcy końcowemu na terytorium kraju, w tym przez podmiot nieposiadający koncesji na wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucję lub obrót energią elektryczną w rozumieniu przepisów ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, który wyprodukował tę energię;

3) zużycie energii elektrycznej przez podmiot posiadający koncesję, o której mowa w pkt 2;

4) zużycie energii elektrycznej przez podmiot nieposiadający koncesji, o której mowa w pkt 2, który wyprodukował tę energię;

5) import energii elektrycznej przez nabywcę końcowego;

6) zużycie energii elektrycznej przez nabywcę końcowego, jeżeli nie została od niej zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu.

2. Za zużycie energii elektrycznej nie uznaje się strat powstałych w wyniku przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, z wyłączeniem energii zużytej w związku z jej przesyłaniem lub dystrybucją oraz energii elektrycznej pobranej nielegalnie.

3. Jeżeli w stosunku do energii elektrycznej powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z czynności, o których mowa w ust. 1, to nie powstaje obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem innej czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą, jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w należnej wysokości, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

1. W przypadku wyrobów węglowych przedmiotem opodatkowania akcyzą jest:

1) sprzedaż wyrobów węglowych na terytorium kraju;

2) nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów węglowych;

3) dostawa wewnątrzwspólnotowa wyrobów węglowych;

4) import wyrobów węglowych;

5) eksport wyrobów węglowych;

6) użycie wyrobów węglowych do celów innych niż wskazane w art. 31a ust. 2, przy czym za takie użycie uważa się naruszenie warunków zwolnienia, jak i sprzedaż, dostawę wewnątrzwspólnotową albo eksport wyrobów węglowych przez podmiot korzystający ze zwolnienia, o którym mowa w art. 31a ust. 2, niebędący pośredniczącym podmiotem węglowym, zamiast użycia go do celów zwolnionych;

7) użycie lub sprzedaż wyrobów węglowych uzyskanych w drodze czynu zabronionego pod groźbą kary;

8) powstanie ubytków wyrobów węglowych.

2. Za sprzedaż wyrobów węglowych uznaje się ich:

1) sprzedaż, w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny;

2) zamianę, w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny;

3) wydanie w zamian za wierzytelności;

4) wydanie w miejsce świadczenia pieniężnego;

5) darowiznę, w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny;

6) wydanie w zamian za dokonanie określonej czynności;

7) przekazanie lub wykorzystanie na potrzeby reprezentacji albo reklamy;

8) przekazanie przez podatnika na potrzeby osobiste podatnika, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, a także zatrudnionych przez niego pracowników oraz byłych pracowników;

9) użycie na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej.

3. Jeżeli w stosunku do wyrobów węglowych powstał obowiązek podatkowy w związku z wykonaniem jednej z czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą, to nie powstaje obowiązek podatkowy na podstawie innej czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą, jeżeli kwota akcyzy została określona lub zadeklarowana w należnej wysokości, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

wPrzepis art. 9a ust. 1 ustawy o akcyzie określa zakres czynności opodatkowanych, jeżeli ich przedmiotem są wyroby węglowe. Zatem w miejscu tym należy przedstawić zakres pojęcia "wyroby węglowe".

wNa podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1a ustawy o akcyzie pod pojęciem wyrobów węglowych należy rozumieć wyroby energetyczne określone w poz. 19-21 załącznika nr 1 do tej ustawy. Z treści powyższej definicji wynika, że do wyrobów węglowych zaliczyć należy:

- objęte kodem CN 2701 - węgiel, brykiety, brykietki i podobne paliwa stałe wytwarzane z węgla - jeżeli są przeznaczone do celów opałowych,

- objęty kodem CN 2702 - węgiel brunatny (lignit), nawet aglomerowany z wyłączeniem gagatu - jeżeli jest przeznaczony do celów opałowych,

- objęty kodem CN 2704 00 - koks i półkoks, z węgla, węgla brunatnego (lignitu) lub torfu, nawet aglomerowany; węgiel retortowy - jeżeli są przeznaczone do celów opałowych.

wOkreślone w przywołanym przepisie czynności opodatkowane występują niezależnie od statusu podmiotu je wykonującego.

wW przypadku wyrobów węglowych najczęściej występującą czynnością opodatkowaną będzie ich sprzedaż na terytorium kraju (art. 9a ust. 1 pkt 1 ustawy o akcyzie).

wPrzy ustalaniu zakresu czynności traktowanych jako sprzedaż należy się kierować katalogiem wynikającym z art. 9a ust. 2 omawianej ustawy. Na podstawie art. 9a ust. 2 ustawy o akcyzie za sprzedaż wyrobów węglowych uznaje się ich:

1) sprzedaż, w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.);

2) zamianę, w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego;

3) wydanie w zamian za wierzytelności;

4) wydanie w miejsce świadczenia pieniężnego;

5) darowiznę, w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego;

6) wydanie w zamian za dokonanie określonej czynności;

7) przekazanie lub wykorzystanie na potrzeby reprezentacji albo reklamy;

8) przekazanie przez podatnika na potrzeby osobiste podatnika, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, a także zatrudnionych przez niego pracowników oraz byłych pracowników;

9) użycie na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej.

wAnaliza przedstawionych przepisów prowadzi do wniosku, iż czynność opodatkowana - sprzedaż wyrobów węglowych na terytorium kraju - występuje nie tylko w przypadku dokonywania sprzedaży wyrobów węglowych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale także w sytuacji zaistnienia którejkolwiek z czynności wskazanych w art. 9a ust. 2 ustawy o akcyzie.

wPrzykłady czynności uznawanych za sprzedaż wyrobów węglowych na terytorium kraju:

- sprzedaż wyrobów węglowych na rzecz firmy zajmującej się obrotem wyrobami węglowymi,

- darowizna wyrobów węglowych dla organizacji pożytku publicznego,

- wydanie wyrobów węglowych w zamian za wykonanie określonej usługi,

- zużycie wyrobów węglowych na potrzeby ogrzania pomieszczenia biurowego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.

wCzynnością opodatkowaną akcyzą będzie również nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów węglowych (art. 9a ust. 1 pkt 2 ustawy o akcyzie). Jako nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów węglowych należy rozumieć przemieszczenie wyrobów węglowych. Przykładowo nabycie wewnątrzwspólnotowe wystąpi w sytuacji przemieszczenia wyrobów węglowych z terytorium Czech na terytorium Polski. [przykład 3]

wDalej, opodatkowaniu akcyzą podlega także dostawa wewnątrzwspólnotowa wyrobów węglowych (art. 9 a ust. 1 pkt 3 ustawy o akcyzie). Jako dostawę wewnątrzwspólnotową należy rozumieć przemieszczenie wyrobów akcyzowych lub samochodów osobowych z terytorium kraju na terytorium państwa członkowskiego. Dostawa wewnątrzwspólnotowa wyrobów węglowych wystąpi w przypadku faktycznego przemieszczenia wyrobów węglowych z terytorium Polski na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. [przykład 4]

wCzynnością objętą analizowanym podatkiem jest też import wyrobów węglowych (art. 9a ust. 1 pkt 4 ustawy o akcyzie). Jako import należy traktować przywóz:

a) samochodów osobowych z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju,

b) wyrobów akcyzowych z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju:

- jeżeli wyroby te z chwilą ich wprowadzenia na terytorium kraju nie zostają objęte zawieszającą procedurą celną,

- jeżeli wyroby te zostały zwolnione z zawieszającej procedury celnej lub procedura ta została zakończona i powstał dług celny. [przykład 5]

wAkcyzie podlega także eksport wyrobów węglowych (art. 9a ust. 1 pkt 5 ustawy o akcyzie). Eksport to wywóz wyrobów akcyzowych lub samochodów osobowych z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej potwierdzony przez urząd celny, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów lub samochodów poza terytorium Unii Europejskiej. [przykład 6]

wW tym miejscu należy poczynić istotne zastrzeżenie. Otóż wykonanie czynności wskazanych jako opodatkowane na podstawie art. 9a ust. 1 pkt 1-5 ustawy o akcyzie, co do zasady, wiąże się z koniecznością zapłaty akcyzy. Jednocześnie w przypadku gdy przy dokonywaniu tych czynności zostaną spełnione warunki zwolnienia od akcyzy, to wówczas nie powstanie obowiązek uiszczenia podatku akcyzowego. Szczegółowe zasady korzystania ze zwolnienia od podatku akcyzowego dla wyrobów węglowych zostały opisane w komentarzu do art. 31a omawianej ustawy.

wW myśl art. 9a ust. 1 pkt 6 ustawy o akcyzie czynnością opodatkowaną jest także:

- użycie wyrobów węglowych do celów innych niż wskazane w art. 31a ust. 2 ustawy o akcyzie,

- naruszenie warunków zwolnienia od akcyzy,

- sprzedaż, dostawa wewnątrzwspólnotowa, eksport wyrobów węglowych przez podmiot korzystający ze zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 ustawy o akcyzie niebędący pośredniczącym podmiotem węglowym zamiast użycia wyrobów węglowych do celów zwolnionych. [przykład 7, 8 i 9]

wCzynnością opodatkowaną akcyzą jest użycie lub sprzedaż wyrobów węglowych uzyskanych w drodze czynu zabronionego pod groźbą kary. [przykład 10]

wW przypadku wyrobów węglowych przedmiotem opodatkowania akcyzą jest powstanie ubytków wyrobów węglowych, co wynika z art. 9a ust. 1 pkt 8 ustawy o akcyzie.

wJako ubytki wyrobów węglowych (akcyzowych) należy rozumieć wszelkie straty wyrobów węglowych przemieszczanych lub magazynowanych przez pośredniczący podmiot węglowy (art. 2 ust. 1 pkt 20 lit. c ustawy o akcyzie).

wOpodatkowane akcyzą będą te straty wyrobów węglowych, które powstają podczas ich przemieszczania lub magazynowania przez pośredniczący podmiot węglowy. Można więc wysunąć wniosek, że straty powstające u podmiotów niebędących pośredniczącymi podmiotami węglowymi nie powinny podlegać akcyzie.

wJak się okazuje, organy podatkowe przyjmują, że naturalne straty wyrobów węglowych powstające u podmiotu niebędącego pośredniczącym podmiotem węglowym nie stanowią ubytku. Jednak jeżeli straty te postały u podmiotu korzystającego ze zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 ustawy o akcyzie, to - zdaniem organów - konieczna jest zapłata akcyzy (na podstawie art. 9a ust. 1 pkt 6 ustawy o akcyzie).

wStanowisko takie zostało wyrażone w interpretacji indywidualnej dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 15 lutego 2012 r. (nr IBPP3/443-1230/11/PH), w której stwierdzono: "zgodnie z art. 9a ust. 1 pkt 6 ustawy przedmiotem opodatkowania akcyzą jest użycie wyrobów węglowych do celów innych niż wskazane w art. 31a ust. 2, przy czym za takie użycie uważa się naruszenie warunków zwolnienia, jak i sprzedaż, dostawę wewnątrzwspólnotową albo eksport wyrobów węglowych przez podmiot korzystający ze zwolnienia, o którym mowa w art. 31a ust. 2, niebędący pośredniczącym podmiotem węglowym, zamiast użycia go do celów zwolnionych. Mając powyższe na uwadze, zauważyć należy, iż ilość wyrobów węglowych wynikająca ze strat występujących podczas magazynowania nie została zużyta do celów objętych zwolnieniem z akcyzy, o których mowa w art. 31a ust. 2 ustawy. Tym samym w przedmiotowej sprawie wszelkie straty wyrobów węglowych powstałe (niezależnie od stopnia zawinienia podatnika i okoliczności zewnętrznych) podczas magazynowania są przedmiotem opodatkowania podatkiem akcyzowym na podstawie art. 9a ust. 1 pkt 6 ustawy". Analogiczny pogląd wyraził dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z 1 marca 2012 r. (nr ILPP3/443-118/11-2/TW).

wMoim zdaniem, poglądy zaprezentowane przez organy wydające interpretację są nietrafne. Zgodnie z internetową wersją Słownika Języka Polskiego Wydawnictwa Naukowego PWN przez "użycie" należy rozumieć "stosowanie czegoś", "stosować coś jako środek", "zrobić z czegoś użytek". Jak wynika z przytoczonych tutaj sposobów rozumienia słowa "użycie", z użyciem czegoś mamy do czynienia, jeżeli zachodzi ukierunkowane działanie jakiegoś podmiotu, którego celem jest wykorzystanie w konkretny sposób danej rzeczy, przedmiotu. W związku z tym nie można zakwalifikować przypadku samoistnego powstania strat wyrobów węglowych na skutek naturalnych procesów takich jak parowanie jako działania mającego znamiona użycia. Zakładając racjonalność ustawodawcy, przyjąć należy, że ograniczenie opodatkowania strat wyrobów węglowych tylko do sytuacji ich powstania u pośredniczącego podmiotu węglowego nie jest dziełem przypadku i jest skutkiem zamierzonego działania ustawodawcy. Jeżeli bowiem ustawodawca chciałby opodatkować każdą stratę wyrobów węglowych, to zamieściłby w ustawie definicję ubytków, na podstawie której opodatkowane byłyby wszelkie straty wyrobów węglowych objętych zwolnieniem niezależnie od tego, u kogo te straty powstają. Skoro ustawa o akcyzie zawiera przepis odnoszący się wprost do opodatkowania powstania strat wyrobów węglowych tylko u pośredniczących podmiotów węglowych, to w związku z tym naturalne straty wyrobów węglowych powinny być uznane za opodatkowane tylko wówczas, gdy powstają one u pośredniczących podmiotów węglowych. W sytuacji gdy konkretnych strat naturalnych wyrobów węglowych nie da się zaliczyć do ubytków wyrobów węglowych, ponieważ nie powstają u pośredniczącego podmiotu węglowego, to straty te powinny być uznane za niepodlegające opodatkowaniu.

wPamiętać należy, iż nie każdy przypadek powstania ubytków wyrobów węglowych wiąże się z koniecznością zapłaty akcyzy. W myśl art. 30 ust. 4 ustawy o akcyzie zwalnia się od akcyzy ubytki wyrobów akcyzowych do wysokości ustalonej dla danego podmiotu przez właściwego naczelnika urzędu celnego na podstawie art. 85 ust. 1 pkt 1 albo ust. 2 pkt 1 lit. a omawianej ustawy.

wNa podstawie zacytowanej regulacji straty mieszczące się w normach dopuszczalnych ubytków określonych w decyzji właściwego naczelnika urzędu celnego objęte będą zwolnieniem od podatku akcyzowego. [przykład 11]

wZwolnieniem objęte będą także straty wyrobów węglowych zaistniałe na skutek zdarzenia losowego lub siły wyżej (art. 30 ust. 3 ustawy o akcyzie). Przykładowo zwolnieniem od akcyzy objęte będą straty wyrobów węglowych zaistniałe na skutek powodzi wywołanej wylewem rzeki.

wWspomnieć jeszcze należy, iż zwolnieniem od akcyzy nie będą objęte ubytki wyrobów węglowych powstałe na skutek popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu, co wynika z art. 30 ust. 5 ustawy o akcyzie.

wW treści art. 9a ust. 3 ustawy o akcyzie wyrażona została zasada jednokrotności podatku akcyzowego, w myśl której, jeżeli z tytułu wykonania czynności opodatkowanej akcyzą została rozliczona akcyza od wyrobów węglowych, to dalsze wykonywanie czynności opodatkowanych nie wiąże się z koniecznością zapłaty akcyzy. [przykład 12]

1. Obowiązek podatkowy powstaje z dniem wykonania czynności lub zaistnienia stanu faktycznego podlegających opodatkowaniu akcyzą, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

1a. Obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży wyrobów węglowych na terytorium kraju powstaje z dniem wydania wyrobów węglowych, w tym także przewoźnikowi, a w przypadkach, o których mowa w art. 9a ust. 2 pkt 2-9, z dniem wykonania tych czynności.

1b. Jeżeli sprzedaż wyrobów węglowych jest potwierdzona fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z dniem wystawienia faktury, nie później niż w 7. dniu od dnia wydania wyrobów węglowych.

2. Obowiązek podatkowy z tytułu importu wyrobów akcyzowych powstaje z dniem powstania długu celnego w rozumieniu przepisów prawa celnego.

3. Obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych przez zarejestrowanego odbiorcę powstaje z dniem, w którym wyroby akcyzowe zostały wprowadzone do określonego we właściwym zezwoleniu miejsca odbioru wyrobów akcyzowych.

4. Obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą, dokonanego na potrzeby wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej na terytorium kraju, powstaje z dniem otrzymania wyrobów akcyzowych przez podatnika, nie później jednak niż w 7. dniu, licząc od dnia dokonania wysyłki określonej w uproszczonym dokumencie towarzyszącym.

5. Obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych innych niż określone w załączniku nr 2 do ustawy, objętych stawką akcyzy inną niż stawka zerowa, z wyłączeniem wyrobów węglowych, powstaje z dniem otrzymania tych wyrobów przez podatnika.

6. Obowiązek podatkowy z tytułu dokonanego przez osobę fizyczną nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą, przeznaczonych na cele handlowe, o których mowa w art. 34, powstaje w dniu ich przemieszczenia na terytorium kraju.

7. Obowiązek podatkowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą, dokonanego za pośrednictwem przedstawiciela podatkowego, o którym mowa w art. 79 ust. 1, powstaje z dniem odbioru dostarczonych wyrobów akcyzowych przez odbiorcę na terytorium kraju.

8. Obowiązek podatkowy z tytułu sprzedaży wyrobów akcyzowych, o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 3 i ust. 5, powstaje z dniem wydania ich nabywcy.

9. Jeżeli sprzedaż, o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 3, powinna być potwierdzona fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7. dniu, licząc od dnia wydania wyrobu akcyzowego.

10. Obowiązek podatkowy z tytułu nabycia lub posiadania wyrobów akcyzowych, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 4, powstaje z dniem nabycia lub wejścia w posiadanie tych wyrobów, z zastrzeżeniem ust. 11.

11. W przypadku organów administracji rządowej, które weszły w posiadanie wyrobów akcyzowych określonych w art. 8 ust. 2 pkt 4, podlegających na mocy przepisów odrębnych czynnościom określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wykonywanym przez te organy, obowiązek podatkowy powstaje z dniem zużycia lub sprzedaży przez nie tych wyrobów.

1. W przypadku energii elektrycznej obowiązek podatkowy powstaje:

1) z dniem nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej przez nabywcę końcowego;

2) z momentem wydania energii elektrycznej nabywcy końcowemu, w przypadku sprzedaży energii elektrycznej na terytorium kraju;

3) z dniem zużycia energii elektrycznej, w przypadkach, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3, 4 i 6;

4) z dniem powstania długu celnego, w przypadku importu energii elektrycznej przez nabywcę końcowego.

2. Wydanie energii elektrycznej, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, nabywcy końcowemu jest związane z wystawieniem przez podatnika faktury lub innego dokumentu, z którego wynika zapłata należności za sprzedaną przez podatnika energię elektryczną.

Jeżeli nie można określić dnia, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu czynności lub stanu faktycznego podlegających opodatkowaniu akcyzą, za datę jego powstania uznaje się dzień, w którym uprawniony organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej stwierdził dokonanie danej czynności lub istnienie danego stanu faktycznego.

Rozdział 2

Podatnik akcyzy

Właściwość organów podatkowych

1. Podatnikiem akcyzy jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która dokonuje czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą lub wobec której zaistniał stan faktyczny podlegający opodatkowaniu akcyzą, w tym podmiot:

1) nabywający lub posiadający wyroby akcyzowe znajdujące się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od wyrobów tych nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony;

2) będący nabywcą końcowym zużywającym energię elektryczną, jeżeli od tej energii nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości i nie można ustalić podmiotu, który dokonał sprzedaży tej energii elektrycznej nabywcy końcowemu;

3) u którego powstają ubytki wyrobów akcyzowych lub doszło do całkowitego zniszczenia wyrobów akcyzowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 20, również gdy nie jest właścicielem tych wyrobów akcyzowych;

4) będący przedstawicielem podatkowym;

5) będący zarejestrowanym odbiorcą, z wyłączeniem zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wyrobów akcyzowych jako zarejestrowany odbiorca - z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych na rzecz innego podmiotu;

6) będący zarejestrowanym wysyłającym, jeżeli wysyła z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy wyroby akcyzowe z miejsca importu;

7) dokonujący użycia lub sprzedaży wyrobów węglowych, które uzyskał w drodze czynu zabronionego pod groźbą kary.

2. Podatnikiem jest również podmiot niebędący importerem, jeżeli ciąży na nim obowiązek uiszczenia cła.

3. Podatnikiem z tytułu wyprowadzenia ze składu podatkowego, poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, wyrobów akcyzowych niebędących własnością podmiotu prowadzącego ten skład podatkowy jest podmiot będący właścicielem tych wyrobów, który uzyskał od właściwego naczelnika urzędu celnego zezwolenie, o którym mowa w art. 54 ust. 1.

4. Jeżeli obowiązek podatkowy ciąży na kilku podatnikach z tytułu dokonania czynności lub zaistnienia stanu faktycznego, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2, 3 i 5, których przedmiotem są te same wyroby akcyzowe, zapłata akcyzy związanej z tymi wyrobami przez jednego z tych podatników powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego pozostałych podatników.

5. Podatnikiem w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej przez nabywcę końcowego od podmiotu zagranicznego niemającego siedziby, miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju, jest podmiot reprezentujący wyznaczony przez podmiot zagraniczny.

6. W przypadku niewyznaczenia podmiotu reprezentującego, odmowy przyjęcia zgłoszenia rejestracyjnego podmiotu reprezentującego przez właściwego naczelnika urzędu celnego lub nieprzesłania w terminie przez nabywcę końcowego podmiotowi reprezentującemu kopii faktury, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1, podatnikiem jest nabywca końcowy, który dokonał nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej.

7. (uchylony).

1. Organami podatkowymi właściwymi w zakresie akcyzy są naczelnik urzędu celnego i dyrektor izby celnej.

2. Zadania w zakresie akcyzy na terytorium kraju wykonują odpowiednio naczelnicy urzędów celnych i dyrektorzy izb celnych wyznaczeni przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

3. Właściwość miejscową naczelnika urzędu celnego i dyrektora izby celnej ustala się ze względu na miejsce wykonania czynności lub wystąpienia stanu faktycznego, podlegających opodatkowaniu akcyzą, z zastrzeżeniem ust. 4-5b i 7-10.

4. Jeżeli czynności podlegające opodatkowaniu akcyzą są wykonywane lub stany faktyczne podlegające opodatkowaniu akcyzą występują na obszarze właściwości miejscowej dwóch lub więcej organów podatkowych, właściwość miejscową, z zastrzeżeniem ust. 5, ustala się dla:

1) osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej - ze względu na adres ich siedziby;

2) osób fizycznych - ze względu na adres ich zamieszkania.

5. W sytuacjach:

1) ustalania norm dopuszczalnych ubytków wyrobów akcyzowych lub dopuszczalnych norm zużycia wyrobów akcyzowych,

2) przemieszczania wyrobów akcyzowych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy,

3) powiadamiania naczelnika urzędu celnego przez podmiot prowadzący skład podatkowy o zamiarze wyprowadzenia wyrobów akcyzowych ze składu podatkowego,

4) (uchylony)

- właściwość miejscową ustala się ze względu na miejsce wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą lub występowania stanów faktycznych podlegających opodatkowaniu akcyzą, z którymi związane są czynności, o których mowa w pkt 1-3.

5a. Właściwość miejscową organu podatkowego w sprawach odnotowania obciążenia lub zwolnienia zabezpieczenia generalnego z obciążenia ustala się ze względu na miejsce dokonania czynności lub wystąpienia stanu faktycznego, stanowiących podstawę do tego odnotowania.

5b. W przypadku gdy zobowiązanie podatkowe wygasa na skutek jego zapłaty, organem właściwym do odnotowania zwolnienia zabezpieczenia generalnego z obciążenia jest naczelnik urzędu celnego, któremu podatnik składa deklarację podatkową.

6. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, na wniosek właściwego naczelnika urzędu celnego lub właściwego dyrektora izby celnej, określone we wniosku czynności: sprawdzające, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego wykonuje odpowiednio naczelnik urzędu celnego lub dyrektor izby celnej, na którego obszarze właściwości miejscowej są wykonywane czynności podlegające opodatkowaniu akcyzą lub występują stany faktyczne podlegające opodatkowaniu akcyzą.

7. W przypadku importu lub wysłania z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy wyrobów akcyzowych z miejsca importu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 6, organami podatkowymi w zakresie akcyzy są naczelnik urzędu celnego i dyrektor izby celnej, właściwi, na podstawie przepisów prawa celnego, do obliczenia i zaksięgowania kwoty należności celnych przywozowych wynikających z długu celnego.

8. W przypadku osób fizycznych, które dokonują nabycia wewnątrzwspólnotowego, z wyjątkiem nabycia wewnątrzwspólnotowego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, organami podatkowymi właściwymi miejscowo są naczelnik urzędu celnego i dyrektor izby celnej, właściwi ze względu na adres zamieszkania tych osób.

9. Organami podatkowymi właściwymi w zakresie zwrotu akcyzy, o którym mowa w art. 42 ust. 4 i 8 oraz w art. 82 ust. 1, 2 i 2e, są naczelnik urzędu celnego i dyrektor izby celnej, u których dokonano rozliczenia i zapłaty akcyzy.

10. Jeżeli nie można ustalić właściwości w sposób określony w ust. 3-5 i 7-9, właściwym organem podatkowym jest Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie i Dyrektor Izby Celnej w Warszawie.

11. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wykaz urzędów celnych i izb celnych, których odpowiednio naczelnicy i dyrektorzy są właściwi do wykonywania zadań w zakresie akcyzy na terytorium kraju, oraz terytorialny zasięg ich działania, z uwzględnieniem liczby podatników prowadzących działalność na danym obszarze.

1. Organami właściwymi w zakresie spraw dotyczących znaków akcyzy są naczelnik urzędu celnego i dyrektor izby celnej, wyznaczeni przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, zwani dalej odpowiednio "właściwym naczelnikiem urzędu celnego w sprawach znaków akcyzy" oraz "właściwym dyrektorem izby celnej w sprawach znaków akcyzy", których właściwość miejscową ustala się ze względu na adres siedziby lub zamieszkania podmiotu obowiązanego do oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy.

2. Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób określony w ust. 1, właściwym naczelnikiem urzędu celnego w sprawach znaków akcyzy i właściwym dyrektorem izby celnej w sprawach znaków akcyzy jest Naczelnik Urzędu Celnego II w Warszawie i Dyrektor Izby Celnej w Warszawie.

3. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wykaz urzędów celnych i izb celnych, których odpowiednio naczelnicy i dyrektorzy są właściwi w zakresie spraw dotyczących znaków akcyzy, a także terytorialny zasięg ich działania, uwzględniając terytorialne rozmieszczenie podmiotów obowiązanych do oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy.

Rozdział 3

Rejestracja podmiotów

1. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą jest obowiązany, przed dniem wykonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą lub pierwszej czynności z wykorzystaniem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, złożyć zgłoszenie rejestracyjne właściwemu naczelnikowi urzędu celnego.

2. Zgłoszenie rejestracyjne powinno zawierać dane dotyczące tego podmiotu i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, w szczególności imię i nazwisko lub nazwę podmiotu, adres jego siedziby lub zamieszkania oraz określenie rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej, a w przypadku działalności gospodarczej z użyciem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy - również adresy miejsc wykonywania działalności oraz określenie rodzaju i przewidywanej średniej miesięcznej ilości zużywanego wyrobu akcyzowego.

3. Właściwy naczelnik urzędu celnego, bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia przyjęcia zgłoszenia rejestracyjnego, pisemnie potwierdza jego przyjęcie.

3a. Podmiot zamierzający prowadzić działalność gospodarczą jako pośredniczący podmiot węglowy jest obowiązany przed dniem rozpoczęcia tej działalności powiadomić pisemnie o tym właściwego naczelnika urzędu celnego. Powiadomienie powinno zawierać dane dotyczące tego podmiotu i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, w szczególności imię i nazwisko lub nazwę podmiotu, adres jego siedziby lub zamieszkania, NIP lub REGON oraz określenie rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej.

3b. Właściwy naczelnik urzędu celnego bez zbędnej zwłoki pisemnie potwierdza przyjęcie powiadomienia o zamiarze rozpoczęcia działalności gospodarczej jako pośredniczący podmiot węglowy. Potwierdzenie to powinno zawierać dane, o których mowa w ust. 3a, oraz oznaczenie organu potwierdzającego.

3c. Minister właściwy do spraw finansów publicznych lub upoważniony przez niego organ publikuje bez zbędnej zwłoki w Biuletynie Informacji Publicznej aktualną listę pośredniczących podmiotów węglowych, obejmującą ich następujące dane: imię i nazwisko lub nazwę oraz adres siedziby lub zamieszkania, NIP lub REGON oraz określenie rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej.

4. Jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu rejestracyjnym lub w pisemnym powiadomieniu o zamiarze prowadzenia działalności gospodarczej jako pośredniczący podmiot węglowy ulegną zmianie, podmiot jest obowiązany zgłosić zmianę właściwemu naczelnikowi urzędu celnego w terminie 7 dni, licząc od dnia, w którym nastąpiła zmiana.

4a. Pośredniczący podmiot węglowy jest obowiązany poinformować właściwego naczelnika urzędu celnego o zaprzestaniu prowadzenia działalności w tym charakterze, w terminie 7 dni, licząc od dnia, w którym zaprzestał prowadzenia działalności.

5. Przepis ust. 1 nie ma zastosowania w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie wyrobów akcyzowych objętych wyłącznie zerową stawką akcyzy, z zastrzeżeniem ust. 8.

6. W przypadku zmiany zerowej stawki akcyzy na inną stawkę akcyzy zgłoszenie rejestracyjne, o którym mowa w ust. 1, składa się w terminie 14 dni od dnia zmiany stawki.

7. Przepisy ust. 1-6 nie mają zastosowania do podmiotów prowadzących działalność z użyciem wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, niemających na terytorium kraju siedziby, miejsca zamieszkania albo miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.

Od 1 stycznia 2013 r. na mocy art. 15 ustawy z 16 listopada 2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz.U. poz. 1342) w art. 16 po ust. 7 dodaje się ust. 7a w brzmieniu:

7a. Przepis ust. 1 nie ma zastosowania do podmiotów produkujących energię elektryczną z generatorów o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW, która nie jest dostarczana do instalacji połączonych i współpracujących ze sobą, służących do przesyłania tej energii, lecz jest zużywana przez ten podmiot, pod warunkiem że od wyrobów energetycznych wykorzystywanych do produkcji tej energii elektrycznej została zapłacona akcyza w należnej wysokości.

8. Podmiot zamierzający prowadzić działalność gospodarczą w zakresie wyrobów energetycznych, o których mowa w art. 89 ust. 2, niebędący podmiotem zarejestrowanym w trybie ust. 1, jest obowiązany przed dniem rozpoczęcia tej działalności powiadomić o tym właściwego naczelnika urzędu celnego, w celu ustalenia dopuszczalnych norm zużycia, o których mowa w art. 85 ust. 2 pkt 2.

1. Podmiotem reprezentującym, o którym mowa w art. 13 ust. 5, może być jedynie podmiot posiadający siedzibę na terytorium kraju, spełniający warunki, o których mowa w art. 48 ust. 1 pkt 2-4, i który złożył zgłoszenie rejestracyjne zgodnie z art. 16. Podmiot reprezentujący w zgłoszeniu rejestracyjnym powinien wskazać ponadto reprezentowany przez niego podmiot zagraniczny.

2. Właściwy naczelnik urzędu celnego odmawia przyjęcia zgłoszenia rejestracyjnego podmiotu reprezentującego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 48 ust. 1 pkt 2-4.

3. Nabywca końcowy jest obowiązany przesyłać kopie faktur, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1, podmiotowi reprezentującemu w terminie 14 dni od dnia ich otrzymania.

4. Właściwy naczelnik urzędu celnego wykreśla z rejestru podmiot reprezentujący w przypadku naruszenia któregokolwiek z warunków określonych w art. 48 ust. 1 pkt 2-4. Art. 52 ust. 3 stosuje się odpowiednio.

1. Właściwy naczelnik urzędu celnego prowadzi rejestr podmiotów, o których mowa w art. 16 ust. 1. Rejestr zawiera dane zawarte w zgłoszeniu rejestracyjnym tych podmiotów.

2. Na wniosek zainteresowanego podmiotu właściwy naczelnik urzędu celnego jest obowiązany do wydania zaświadczenia stwierdzającego, czy dany podmiot jest zarejestrowanym podmiotem. Zainteresowanym podmiotem może być zarówno sam podmiot zarejestrowany, jak i inny podmiot mający interes prawny w uzyskaniu informacji o zarejestrowaniu.

3. Minister właściwy do spraw finansów publicznych prowadzi ewidencję w formie elektronicznej, która zawiera:

1) dane identyfikacyjne podmiotów prowadzących składy podatkowe, zarejestrowanych odbiorców, zarejestrowanych wysyłających oraz podmiotów pośredniczących, adresy ich siedzib lub zamieszkania oraz adresy ich poczty elektronicznej;

2) określenie rodzaju prowadzonej działalności przez podmioty, o których mowa w pkt 1, oraz określenie rodzaju wyrobów akcyzowych objętych tą działalnością;

3) adresy, pod którymi zlokalizowane są składy podatkowe, miejsca odbioru wyrobów akcyzowych przez zarejestrowanych odbiorców oraz miejsca, w których jest wykonywana działalność podmiotów pośredniczących, oraz ich adresy poczty elektronicznej;

4) numery akcyzowe składów podatkowych, podmiotów prowadzących składy podatkowe, zarejestrowanych odbiorców, zarejestrowanych wysyłających, a także numery podmiotów pośredniczących.

4. Dane z ewidencji, o których mowa w ust. 3 pkt 4, są potwierdzane na wniosek zainteresowanych podmiotów albo udostępniane właściwym organom państw członkowskich Unii Europejskiej oraz są wykorzystywane przez System.

1. Jeżeli podmiot zaprzestał wykonywania czynności, o których mowa w art. 16 ust. 1, jest obowiązany w terminie 7 dni złożyć zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania tych czynności właściwemu naczelnikowi urzędu celnego.

2. W przypadku przejęcia praw i obowiązków podmiotu zarejestrowanego na podstawie odrębnych przepisów oraz zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, zgłoszenie o zaprzestaniu działalności składa następca prawny podmiotu zarejestrowanego lub inne osoby, które przejęły jego prawa i obowiązki, w terminie, o którym mowa w ust. 1.

3. Zgłoszenia, o których mowa w ust. 1 i 2, stanowią podstawę do wykreślenia podmiotu z rejestru przez właściwego naczelnika urzędu celnego.

4. W przypadku niezłożenia zgłoszeń zgodnie z ust. 1 i 2, właściwy naczelnik urzędu celnego, który dokonał rejestracji, z urzędu wykreśla z rejestru podmiot zarejestrowany.

5. Właściwy naczelnik urzędu celnego powiadamia o wykreśleniu z rejestru:

1) podmiot zarejestrowany, chyba że w wyniku podjętych czynności sprawdzających okaże się, że podmiot nie istnieje;

2) Agencję Rezerw Materiałowych, w przypadku podmiotów zarejestrowanych, obowiązanych do tworzenia i utrzymywania zapasów obowiązkowych ropy naftowej lub paliw na podstawie przepisów ustawy z 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1190).

6. Przepisy ust. 1, 3 i 4 stosuje się odpowiednio w przypadku zmiany stawki akcyzy na zerową stawkę akcyzy.

Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór zgłoszenia rejestracyjnego, wzór potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia rejestracyjnego oraz wzór zgłoszeń, o których mowa w art. 19 ust. 1 i 2, uwzględniając konieczność zapewniania organom podatkowym informacji o podatnikach lub podmiotach dokonujących czynności z wykorzystaniem wyrobów akcyzowych.

Rozdział 4

Deklaracja podatkowa

Terminy płatności akcyzy

1. Podatnik jest obowiązany, bez wezwania organu podatkowego:

1) składać właściwemu naczelnikowi urzędu celnego deklaracje podatkowe według ustalonego wzoru,

2) obliczać i wpłacać akcyzę na rachunek właściwej izby celnej

- za miesięczne okresy rozliczeniowe, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

2. W przypadku zastosowania procedury zawieszenia poboru akcyzy, podatnik jest obowiązany, bez wezwania organu podatkowego:

1) składać właściwemu naczelnikowi urzędu celnego deklaracje podatkowe, według ustalonego wzoru,

2) obliczać i wpłacać akcyzę na rachunek właściwej izby celnej

- za miesięczne okresy rozliczeniowe, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło zakończenie procedury zawieszenia poboru akcyzy skutkujące powstaniem zobowiązania podatkowego.

3. Przepisy ust. 1 i 2 nie mają zastosowania:

1) w zakresie, w jakim podatnik jest obowiązany do złożenia deklaracji uproszczonej, obliczenia i zapłaty akcyzy, o których mowa w art. 78 ust. 1 pkt 3;

2) w zakresie, w jakim podatnik jest obowiązany do złożenia deklaracji podatkowej, obliczenia i zapłaty akcyzy od energii elektrycznej, o których mowa w art. 24 ust. 1;

3) do podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie wyrobów akcyzowych objętych zerową stawką akcyzy lub objętych zwolnieniem od akcyzy, z wyjątkiem zwolnień częściowych lub zwolnień realizowanych przez zwrot akcyzy, lub zwolnień ubytków wyrobów akcyzowych lub całkowitego zniszczenia wyrobów akcyzowych, o których mowa w art. 30 ust. 3;

4) do importu wyrobów akcyzowych, o którym mowa w art. 27-29.

4. Podatnik, o którym mowa w art. 13 ust. 3, jest obowiązany przesłać do naczelnika urzędu celnego właściwego dla podmiotu prowadzącego skład podatkowy, z którego wyroby akcyzowe zostały wyprowadzone poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, kopię złożonej deklaracji podatkowej w zakresie dotyczącym tych wyrobów akcyzowych, w terminie trzech dni od dnia jej złożenia.

5. Zobowiązanie podatkowe przyjmuje się w wysokości wynikającej z deklaracji podatkowej lub z deklaracji uproszczonej, chyba że organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej określi inną wysokość tego zobowiązania.

6. Podmiot prowadzący skład podatkowy jest obowiązany, bez wezwania organu podatkowego, do 25. dnia następnego miesiąca po miesięcznym okresie rozliczeniowym, składać właściwemu naczelnikowi urzędu celnego informacje o wyrobach akcyzowych w składzie podatkowym, według ustalonego wzoru, zawierające dane, o których mowa w art. 53 ust. 5.

7. Z zastrzeżeniem art. 23 ust. 4 oraz art. 27 ust. 2, kwotę akcyzy obniża się o kwotę stanowiącą wartość podatkowych znaków akcyzy prawidłowo naniesionych na wyroby akcyzowe lub opakowania jednostkowe wyrobów akcyzowych, nie wcześniej jednak niż:

1) następnego dnia po naniesieniu tych znaków na dany wyrób akcyzowy lub opakowanie jednostkowe - w przypadku oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy w składzie podatkowym na terytorium kraju, z zastrzeżeniem pkt 4 lit. b;

2) po powstaniu obowiązku podatkowego - w przypadku:

a) produkcji wyrobów akcyzowych, o której mowa w art. 47 ust. 1 pkt 1, 2, 4 lub 5,

b) zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wyrobów akcyzowych jako zarejestrowany odbiorca,

c) podatnika nabywającego wewnątrzwspólnotowo wyroby akcyzowe z zapłaconą akcyzą na terytorium państwa członkowskiego na potrzeby wykonywanej działalności gospodarczej,

d) nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą, dokonanego za pośrednictwem przedstawiciela podatkowego, o którym mowa w art. 79 ust. 1;

3) następnego dnia po wprowadzeniu wyrobów akcyzowych do składu podatkowego na terytorium kraju - w przypadku importu albo nabycia wewnątrzwspólnotowego przez podmiot prowadzący skład podatkowy wyrobów akcyzowych oznaczonych znakami akcyzy na terytorium państwa trzeciego albo na terytorium państwa członkowskiego;

4) następnego dnia po powstaniu obowiązku podatkowego - w przypadku:

a) zarejestrowanego odbiorcy, z wyłączeniem zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wyrobów akcyzowych jako zarejestrowany odbiorca,

b) właściciela wyrobów akcyzowych, o którym mowa w art. 13 ust. 3.

8. Kwota akcyzy należna od danych wyrobów akcyzowych wyprodukowanych w składzie podatkowym lub poza składem podatkowym zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 1 może być obniżona o akcyzę zapłaconą od zużytych do ich wyprodukowania składników będących wyrobami akcyzowymi.

9. W przypadku ubytków wyrobów akcyzowych przekraczających normy dopuszczalnych ubytków, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a, oraz całkowitego zniszczenia wyrobów akcyzowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 20, z wyłączeniem ubytków i całkowitego zniszczenia, o których mowa w art. 30 ust. 3, podatnik jest obowiązany, bez wezwania organu podatkowego, składać deklarację podatkową, obliczać oraz wpłacać akcyzę za dzienny okres rozliczeniowy, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał ten ubytek lub powstało całkowite zniszczenie.

1. W przypadku wyrobów węglowych podatnik jest obowiązany, bez wezwania organu podatkowego:

1) składać właściwemu naczelnikowi urzędu celnego deklaracje podatkowe według ustalonego wzoru,

2) obliczać i wpłacać akcyzę na rachunek właściwej izby celnej

- za miesięczne okresy rozliczeniowe, w terminie do 25. dnia przypadającego w drugim miesiącu od miesiąca, w którym powstał obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem art. 78 ust. 1 pkt 3.

2. Kwota akcyzy należna od danych wyrobów węglowych może być obniżona o akcyzę zapłaconą od zużytych do ich wyprodukowania innych wyrobów węglowych.

3. Przepis ust. 1 nie ma zastosowania do podmiotów dokonujących czynności podlegających opodatkowaniu w zakresie wyrobów węglowych zwolnionych od akcyzy.

1. Z zastrzeżeniem art. 47 ust. 1 pkt 1-4 i 6, w przypadku produkcji poza składem podatkowym wyrobów akcyzowych, o których mowa w załączniku nr 2 do ustawy, oraz wyrobów akcyzowych innych niż określone w załączniku nr 2 do ustawy, objętych stawką akcyzy inną niż stawka zerowa, producent jest obowiązany, bez wezwania organu podatkowego:

1) składać właściwemu naczelnikowi urzędu celnego deklaracje w sprawie przedpłaty akcyzy, według ustalonego wzoru,

2) obliczać i wpłacać przedpłatę akcyzy na rachunek właściwej izby celnej, w wysokości akcyzy, jaka będzie należna od wyprodukowanych wyrobów akcyzowych w danym miesiącu

- za miesięczne okresy rozliczeniowe, w terminie do ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym wyroby akcyzowe zostaną wyprodukowane.

2. Wpłaconą przedpłatę akcyzy zalicza się na poczet akcyzy należnej za miesiąc rozliczeniowy, o którym mowa w ust. 1.

3. Wpłaconą przedpłatę akcyzy uwzględnia się w deklaracji podatkowej, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1.

4. W przypadku gdy wpłacona przedpłata akcyzy jest mniejsza od należnej akcyzy za miesiąc rozliczeniowy, którego przedpłata akcyzy dotyczy, od tej różnicy należne są odsetki jak od zaległości podatkowej, za okres od ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym wyroby akcyzowe zostały wyprodukowane, do dnia, w którym powinna zostać zapłacona należna akcyza za te wyroby. Przepisy o zaległościach podatkowych stosuje się odpowiednio.

5. W przypadku gdy wpłacona przedpłata akcyzy jest większa od należnej akcyzy za miesiąc rozliczeniowy, którego przedpłata akcyzy dotyczy, nadwyżkę przedpłaty akcyzy wykazaną w deklaracji podatkowej, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1, rozlicza się przy przedpłatach akcyzy za następne okresy rozliczeniowe, jeżeli podatnik nie posiada zaległości podatkowych oraz bieżących zobowiązań podatkowych ani nie złoży wniosku o zaliczenie nadpłaty w całości albo w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

1. Zarejestrowani odbiorcy, z wyłączeniem zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wyrobów akcyzowych jako zarejestrowany odbiorca, podmioty prowadzące składy podatkowe oraz podatnicy, o których mowa w art. 13 ust. 3, są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, do obliczenia i zapłaty akcyzy wstępnie za okresy dzienne, na rachunek właściwej izby celnej.

2. Wstępnych wpłat akcyzy za okresy dzienne, zwanych dalej "wpłatami dziennymi", dokonuje się nie później niż 25. dnia po dniu, w którym powstał obowiązek podatkowy, a w przypadku podmiotu prowadzącego skład podatkowy - po dniu, w którym nastąpiło zakończenie procedury zawieszenia poboru akcyzy i powstało zobowiązanie podatkowe.

3. Wpłaty dzienne dokonane za miesiąc rozliczeniowy są uwzględniane w deklaracjach podatkowych, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub ust. 2 pkt 1.

4. Wpłaty dzienne obniża się o:

1) kwotę stanowiącą wartość podatkowych znaków akcyzy prawidłowo naniesionych na wyroby akcyzowe lub opakowania jednostkowe wyrobów akcyzowych, nie wcześniej jednak niż:

a) następnego dnia po naniesieniu tych znaków na dany wyrób akcyzowy lub opakowanie jednostkowe - w przypadku oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy w składzie podatkowym na terytorium kraju, z zastrzeżeniem lit. c tiret pierwsze,

b) następnego dnia po wprowadzeniu wyrobów akcyzowych do składu podatkowego na terytorium kraju - w przypadku importu albo nabycia wewnątrzwspólnotowego przez podmiot prowadzący skład podatkowy wyrobów akcyzowych oznaczonych znakami akcyzy na terytorium państwa trzeciego albo na terytorium państwa członkowskiego,

c) następnego dnia po powstaniu obowiązku podatkowego - w przypadku:

- zarejestrowanego odbiorcy, z wyłączeniem zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wyrobów akcyzowych jako zarejestrowany odbiorca,

- właściciela wyrobów akcyzowych, o którym mowa w art. 13 ust. 3;

2) kwoty przysługujących podatnikowi zwolnień i obniżeń akcyzy.

5. Nadpłatę wpłat dziennych wykazaną w deklaracji podatkowej, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 lub ust. 2 pkt 1, rozlicza się przy wpłatach dziennych za następne okresy rozliczeniowe, jeżeli podatnik nie posiada zaległości podatkowych oraz bieżących zobowiązań podatkowych ani nie złoży wniosku o zaliczenie nadpłaty w całości albo w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

6. Wpłaty dzienne stanowią zaliczkę na akcyzę.

wPodatek akcyzowy jest istotnym dochodem budżetu państwa. W celu zagwarantowania stałych wpływów do budżetu część podatników została zobowiązana do rozliczenia akcyzy wstępnie za okresy dzienne.

wNa podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o akcyzie obowiązek obliczenia i zapłaty na rachunek właściwej izby celnej wstępnych wpłat dziennych akcyzy spoczywa na następujących podmiotach:

- zarejestrowanych odbiorcach, z wyłączeniem zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wyrobów akcyzowych jako zarejestrowany odbiorca,

- podmiotach prowadzących skład podatkowy,

- podmiotach, które uzyskały zezwolenie wyprowadzenia wyrobów akcyzowych z cudzego składu podatkowego, o którym mowa w art. 54 ustawy o akcyzie.

wZasada, iż obowiązek uiszczania wpłaty dziennej dotyczy tylko ściśle określonych podmiotów, powoduje, że podatnicy niemieszczący się w powyższym katalogu nie muszą uiszczać wstępnych wpłat dziennych akcyzy. Przykładowo wstępnych wpłat dziennych nie rozlicza się z tytułu wykonywania czynności opodatkowanych dla energii elektrycznej.

wWstępnych wpłat dziennych dokonuje się nie później niż 25. dnia po dniu, w którym powstał obowiązek podatkowy, a w przypadku podmiotu prowadzącego skład podatkowy - po dniu, w którym nastąpiło zakończenie procedury zawieszenia poboru akcyzy i powstało zobowiązanie podatkowe. Wstępne wpłaty dzienne stanowią zaliczkę na akcyzę. Podatnik obowiązany do uiszczenia wpłat dziennych rozlicza w ten sposób cały należny podatek akcyzowy. Oznacza to więc, że podmioty obowiązane do uiszczenia wstępnych wpłat dziennych, składając deklarację podatkową, co do zasady nie płacą akcyzy, ponieważ cała należna akcyza powinna zostać już wcześniej rozliczona w drodze wstępnych wpłat dziennych. Dokonanie wpłat dziennych uwzględnia się w deklaracji podatkowej. [przykład 13 i 14]

w

wWpłaty dzienne obniża się o:

1. kwotę stanowiącą wartość podatkowych znaków akcyzy prawidłowo naniesionych na wyroby akcyzowe lub opakowania jednostkowe wyrobów akcyzowych, nie wcześniej jednak niż:

a) następnego dnia po naniesieniu tych znaków na dany wyrób akcyzowy lub opakowanie jednostkowe - w przypadku oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy w składzie podatkowym na terytorium kraju, z zastrzeżeniem lit. c tiret pierwsze,

b) następnego dnia po wprowadzeniu wyrobów akcyzowych do składu podatkowego na terytorium kraju - w przypadku importu albo nabycia wewnątrzwspólnotowego przez podmiot prowadzący skład podatkowy wyrobów akcyzowych oznaczonych znakami akcyzy na terytorium państwa trzeciego albo na terytorium państwa członkowskiego,

c) następnego dnia po powstaniu obowiązku podatkowego - w przypadku:

- zarejestrowanego odbiorcy, z wyłączeniem zarejestrowanego odbiorcy posiadającego zezwolenie na jednorazowe nabycie wyrobów akcyzowych jako zarejestrowany odbiorca,

- właściciela wyrobów akcyzowych, o którym mowa w art. 13 ust. 3 ustawy o akcyzie;

2) kwoty przysługujących podatnikowi zwolnień i obniżeń akcyzy.

wNadpłatę wpłat dziennych wykazaną w deklaracji podatkowej rozlicza się przy wpłatach dziennych za następne okresy rozliczeniowe, jeżeli podatnik nie posiada zaległości podatkowych oraz bieżących zobowiązań podatkowych ani nie złoży wniosku o zaliczenie nadpłaty w całości albo w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

1. W przypadku energii elektrycznej podatnik jest obowiązany, bez wezwania organu podatkowego, składać właściwemu naczelnikowi urzędu celnego deklaracje podatkowe według ustalonego wzoru oraz obliczać i wpłacać akcyzę na rachunek właściwej izby celnej, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym:

1) upłynął termin płatności wynikający z faktury, a jeżeli termin ten nie został określony - po miesiącu, w którym wystawiono fakturę - w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego energii elektrycznej przez nabywcę końcowego;

2) upłynął termin płatności określony w umowie właściwej dla rozliczeń z tytułu dostaw energii elektrycznej albo, jeżeli termin ten nie został określony w umowie - upłynął termin płatności wynikający z faktury lub innego dokumentu wystawionego przez podatnika, z którego wynika zapłata należności za sprzedaną przez podatnika energię elektryczną, a jeżeli termin płatności nie został określony w umowie ani w fakturze lub w tym dokumencie - po miesiącu, w którym wystawiono fakturę lub ten dokument - w przypadku sprzedaży energii elektrycznej nabywcy końcowemu na terytorium kraju;

3) nastąpiło zużycie energii elektrycznej - w przypadkach, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3, 4 i 6.

2. Przepis ust. 1 pkt 3 nie ma zastosowania do podmiotów posiadających koncesję na wytwarzanie energii elektrycznej w rozumieniu przepisów ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, które zużywają energię elektryczną na cele zwolnienia, o którym mowa w art. 30 ust. 6 lub 7, i nie są podatnikami z tytułu innych czynności, o których mowa w art. 9 ust. 1.

1. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wzory deklaracji podatkowych, deklaracji w sprawie przedpłaty akcyzy oraz informacji o wyrobach akcyzowych w składzie podatkowym, zamieszczając objaśnienia co do sposobu prawidłowego składania tych deklaracji i informacji, informacje o terminach i miejscu ich składania, pouczenie podatnika, że deklaracje podatkowe stanowią podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, jak również zapewniając możliwość prawidłowego obliczenia wysokości akcyzy.

2. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia:

1) szczegółowy tryb lub warunki dokonywania rozliczeń akcyzy, w szczególności w przypadkach obniżenia kwoty akcyzy o kwotę akcyzy zapłaconą w cenie zakupu wyrobów akcyzowych zużytych do wytworzenia innych wyrobów akcyzowych,

2) wyroby akcyzowe, w przypadku których podatnicy mogą stosować dłuższe niż wymienione w art. 21 ust. 1, 2 i 9, w art. 23 21a ust. 1, w art. 23 ust. 2 i w art. 24 ust. 1 okresy rozliczeniowe, terminy składania deklaracji lub wpłaty akcyzy, lub warunki, które muszą spełniać podmioty stosujące te okresy lub terminy

- uwzględniając zasadę jednokrotnego opodatkowania akcyzą, częstotliwość powstawania obowiązku podatkowego w akcyzie oraz konieczność zapewnienia prawidłowego wykonania obowiązku podatkowego i zapłaty akcyzy.

Rozdział 5

Postępowanie w przypadku importu

1. W przypadku importu podatnik jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 3, do obliczenia i wykazania kwoty akcyzy, z uwzględnieniem obowiązujących stawek akcyzy:

1) w zgłoszeniu celnym,

2) w przypadku stosowania procedur uproszczonych, o których mowa w art. 76 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, w:

a) zgłoszeniu niekompletnym lub

b) zgłoszeniu uproszczonym, lub

c) wpisie do ewidencji

- oraz w zgłoszeniu uzupełniającym, w rozumieniu przepisów prawa celnego.

2. Kwotę akcyzy przypadającą do zapłaty z tytułu importu wyrobów akcyzowych obniża się o wartość podatkowych znaków akcyzy prawidłowo naniesionych na wyroby akcyzowe lub opakowania jednostkowe wyrobów akcyzowych, objęte zgłoszeniem celnym.

3. W przypadku objęcia importowanych wyrobów akcyzowych procedurą zawieszenia poboru akcyzy lub w przypadku importu wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, podatnik jest obowiązany zamieścić w dokumentach, o których mowa w ust. 1, informację o kwocie akcyzy, która byłaby należna, gdyby wyroby akcyzowe nie zostały objęte procedurą zawieszenia poboru akcyzy lub zwolnieniem od akcyzy.

4. Jeżeli właściwy naczelnik urzędu celnego stwierdzi, że w zgłoszeniu celnym kwota akcyzy została wykazana nieprawidłowo, wydaje decyzję określającą kwotę akcyzy w należnej wysokości. Właściwy naczelnik urzędu celnego może określić kwotę akcyzy w decyzji dotyczącej należności celnych przywozowych.

5. Po przyjęciu zgłoszenia celnego, podatnik może wystąpić do właściwego naczelnika urzędu celnego o wydanie decyzji określającej kwotę akcyzy w należnej wysokości.

6. W przypadkach innych niż określone w ust. 1, 4 i 5, właściwy naczelnik urzędu celnego określa kwotę akcyzy z tytułu importu wyrobów akcyzowych w drodze decyzji.

7. W przypadku określenia kwoty akcyzy w decyzji naczelnika urzędu celnego podatnik jest obowiązany w terminie 10 dni, licząc od dnia doręczenia tej decyzji, zapłacić różnicę między akcyzą wynikającą z tej decyzji a akcyzą pobraną przez ten organ wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

8. W przypadku stosowania procedury uproszczonej, o której mowa w art. 76 ust. 1 lit. c rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, zarejestrowany wysyłający przekazuje właściwemu naczelnikowi urzędu celnego kopię wpisu lub wydruku z ewidencji towarów dopuszczonych do obrotu, niezwłocznie po przesłaniu do Systemu projektu e-AD dotyczącego wyrobów akcyzowych będących przedmiotem wpisu, z wyłączeniem sytuacji, gdy po przesłaniu projektu e-AD niezwłocznie zostanie przesłane zgłoszenie uzupełniające, w rozumieniu przepisów prawa celnego.

1. W zakresie nieuregulowanym w ustawie, w odniesieniu do terminów i sposobu zapłaty akcyzy z tytułu importu stosuje się odpowiednio przepisy prawa celnego o terminach i sposobach uiszczania należności celnych, z wyjątkiem przepisów dotyczących przedłużenia terminu zapłaty, odroczenia terminu płatności oraz innych ułatwień płatniczych określonych tymi przepisami.

2. Podatnik jest obowiązany do zapłaty akcyzy również wtedy, gdy wyroby akcyzowe zostały zwolnione od należności celnych przywozowych lub stawki celne zostały zawieszone albo obniżone do stawki celnej zerowej.

3. Właściwy naczelnik urzędu celnego zabezpiecza kwotę akcyzy, jeżeli nie została ona zapłacona, w przypadkach i trybie stosowanym przy zabezpieczaniu należności celnych na podstawie przepisów prawa celnego, z wyjątkiem przypadków, gdy wyrób akcyzowy został objęty procedurą zawieszenia poboru akcyzy i zostało złożone zabezpieczenie akcyzowe.

Jeżeli zgodnie z przepisami prawa celnego powiadomienie dłużnika o wysokości długu celnego nie może nastąpić z uwagi na przedawnienie, a istnieje podstawa do obliczenia lub zweryfikowania należności podatkowych, właściwy naczelnik urzędu celnego może określić elementy kalkulacyjne według zasad określonych w przepisach prawa celnego na potrzeby prawidłowego określenia kwoty akcyzy z tytułu importu.

Rozdział 6

Zwolnienia

1. Zwalnia się od akcyzy energię elektryczną wytwarzaną z odnawialnych źródeł energii, na podstawie dokumentu potwierdzającego umorzenie świadectwa pochodzenia energii, w rozumieniu przepisów prawa energetycznego.

2. Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się nie wcześniej niż z chwilą otrzymania dokumentu potwierdzającego umorzenie świadectwa pochodzenia energii, poprzez obniżenie akcyzy należnej od energii elektrycznej za najbliższe okresy rozliczeniowe.

3. Zwalnia się od akcyzy ubytki wyrobów akcyzowych lub całkowite zniszczenie wyrobów akcyzowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 20, powstałe wskutek zdarzenia losowego lub siły wyższej, pod warunkiem że podatnik wykaże zaistnienie okoliczności uprawniających do zwolnienia.

4. Zwalnia się od akcyzy ubytki wyrobów akcyzowych do wysokości ustalonej dla danego podmiotu przez właściwego naczelnika urzędu celnego na podstawie art. 85 ust. 1 pkt 1 albo ust. 2 pkt 1 lit. a.

5. Zwolnienie, o którym mowa w ust. 3 i 4, nie ma zastosowania w przypadku ubytków lub całkowitego zniszczenia wyrobów akcyzowych, wynikających z popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu.

6. Zwalnia się od akcyzy zużycie energii elektrycznej w procesie produkcji energii elektrycznej, jak również zużycie tej energii w celu podtrzymywania tych procesów produkcyjnych.

7. Zwalnia się od akcyzy zużycie energii elektrycznej w procesie produkcji energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu.

8. Zwalnia się od akcyzy zużycie do celów żeglugi, w tym rejsy rybackie, energii elektrycznej wytwarzanej na statku.

9. Zwalnia się od akcyzy alkohol etylowy:

1) całkowicie skażony, importowany, nabywany wewnątrzwspólnotowo albo produkowany na terytorium kraju, wskazanymi przez dowolne państwo członkowskie Unii Europejskiej, środkami dopuszczonymi do skażania alkoholu etylowego na podstawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 3199/93 z 22 listopada 1993 r. w sprawie wzajemnego uznawania procedur całkowitego skażenia alkoholu etylowego do celów zwolnienia z podatku akcyzowego, w tym zawarty w wyrobach nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi;

2) zawarty w nabywanych wewnątrzwspólnotowo wyrobach nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, skażony środkami skażającymi dopuszczonymi przez państwo członkowskie Unii Europejskiej pochodzenia wyrobu;

3) zawarty w importowanych wyrobach nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, skażony środkami skażającymi, o których mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2;

4) zawarty w produktach leczniczych w rozumieniu przepisów ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 45, poz. 271, z późn. zm.);

5) zawarty w olejkach eterycznych lub mieszaninach substancji zapachowych, stosowanych do wytwarzania artykułów spożywczych i napojów bezalkoholowych o rzeczywistej objętościowej mocy alkoholu nieprzekraczającej 1,2 proc. objętości;

6) zawarty w artykułach spożywczych lub półproduktach, o których mowa w art. 32 ust. 4 pkt 3 lit. d.

1. Zwalnia się od akcyzy czynności podlegające opodatkowaniu, których przedmiotem są wyroby akcyzowe mające być wykorzystywane:

1) przez instytucje Unii Europejskiej;

2) w ramach stosunków dyplomatycznych lub konsularnych, w odniesieniu do osób, które nie są obywatelami polskimi i nie mają stałego miejsca pobytu na terytorium kraju;

3) przez organizacje międzynarodowe uznawane przez właściwe organy na terytorium kraju oraz członków takich organizacji, w granicach i na warunkach określonych w konwencjach międzynarodowych ustanawiających takie organizacje lub w umowach w sprawie ich siedzib;

4) przez siły zbrojne państwa będącego stroną Traktatu Północnoatlantyckiego, innego niż państwo członkowskie Unii Europejskiej, na terytorium którego podatek akcyzowy jest wymagalny, a także przez siły zbrojne uczestniczące w Partnerstwie dla Pokoju, Kwaterę Główną Wielonarodowego Korpusu Północno-Wschodniego oraz przez dowództwa sojusznicze, w szczególności Centrum Szkolenia Sił Połączonych, do użytku tych sił zbrojnych lub towarzyszącego personelu cywilnego lub w celu zaopatrzenia ich mes lub kantyn;

5) do konsumpcji zgodnie z umową zawartą z państwami trzecimi lub organizacjami międzynarodowymi, pod warunkiem że wyroby te są zwolnione od podatku od towarów i usług.

2. (uchylony).

3. Zwolnień, o których mowa w ust. 1 pkt 4, nie stosuje się do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

4. Zwolnienia, o których mowa w ust. 1, mogą być realizowane również przez zwrot zapłaconej kwoty akcyzy dokonywany przez wyznaczonego naczelnika urzędu celnego.

5. W przypadku zwolnienia od akcyzy realizowanego przez zwrot zapłaconej kwoty akcyzy, wyznaczony naczelnik urzędu celnego określa, w drodze decyzji, wysokość kwoty zwrotu akcyzy.

6. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze rozporządzenia:

1) określi szczegółowy zakres oraz warunki i tryb stosowania zwolnień od akcyzy, o których mowa w ust. 1,

2) wyznaczy naczelników urzędów celnych właściwych w sprawach zwrotu zapłaconej kwoty akcyzy

- uwzględniając konieczność skutecznego funkcjonowania zwolnień od akcyzy, konieczność zapewnienia właściwej kontroli oraz konieczność zapewnienia przepływu informacji dotyczących wyrobów zwolnionych od akcyzy.

1. Zwalnia się od akcyzy:

1) sprzedaż wyrobów węglowych na terytorium kraju przez pośredniczący podmiot węglowy pośredniczącemu podmiotowi węglowemu lub podmiotowi korzystającemu ze zwolnienia, o którym mowa w ust. 2;

2) dostawę wewnątrzwspólnotową wyrobów węglowych przez pośredniczący podmiot węglowy;

3) nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów węglowych przez pośredniczący podmiot węglowy lub podmiot korzystający ze zwolnienia, o którym mowa w ust. 2;

4) import wyrobów węglowych przez pośredniczący podmiot węglowy lub podmiot korzystający ze zwolnienia, o którym mowa w ust. 2;

5) eksport wyrobów węglowych przez pośredniczący podmiot węglowy.

2. Zwalnia się od akcyzy wyroby węglowe zużywane:

1) w procesie produkcji energii elektrycznej;

2) w procesie produkcji wyrobów energetycznych;

3) przez gospodarstwa domowe, organy administracji publicznej, jednostki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, podmioty systemu oświaty o których mowa w art. 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572, z późn. zm.), żłobki i kluby dziecięce, o których mowa w ustawie z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235, nr 131, poz. 764 i nr 171, poz. 1016), podmioty lecznicze, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. nr 112, poz. 654, nr 149, poz. 887, nr 174, poz. 1039 i nr 185, poz. 1092), jednostki organizacyjne pomocy społecznej, o których mowa w art. 6 pkt 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362, z późn. zm.), organizacje, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2010 r. nr 234, poz. 1536, z późn. zm.);

4) do przewozu towarów i pasażerów koleją;

5) do łącznego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej;

6) w pracach rolniczych, ogrodniczych, w hodowli ryb, oraz w leśnictwie;

7) w procesach mineralogicznych, elektrolitycznych i metalurgicznych oraz do redukcji chemicznej; procesy mineralogiczne oznaczają procesy sklasyfikowane w nomenklaturze NACE pod kodem DI 26 "produkcja produktów z pozostałych surowców niemetalicznych" w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3037/90 z 9 października 1990 r. w sprawie statystycznej klasyfikacji działalności gospodarczej we Wspólnocie Europejskiej (Dz.Urz. UE L 293 z 24.10.1990, str. 1, z późn. zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 4, str. 177, z późn. zm.);

8) przez zakłady energochłonne do celów opałowych;

9) przez podmioty gospodarcze, w których wprowadzone zostały w życie systemy prowadzące do osiągania celów dotyczących ochrony środowiska lub do podwyższenia efektywności energetycznej.

3. Warunkiem zwolnienia, o którym mowa w ust. 1, jest:

1) pisemne powiadomienie właściwego naczelnika urzędu celnego o zamiarze rozpoczęcia działalności gospodarczej jako pośredniczący podmiot węglowy, o którym mowa w art. 16 ust. 3a;

2) posiadanie, przez pośredniczący podmiot węglowy, pisemnego potwierdzenia powiadomienia o zamiarze rozpoczęcia działalności gospodarczej jako pośredniczący podmiot węglowy, o którym mowa w art. 16 ust. 3b;

3) dołączenie do przemieszczanych wyrobów węglowych dokumentu dostawy.

4. Warunkiem zwolnienia, o którym mowa w ust. 2, jest prowadzenie ewidencji wyrobów węglowych zużywanych do celów zwolnionych z wyłączeniem podmiotów, o których mowa w ust. 2 pkt 3.

5. Ewidencja, o której mowa w ust. 4, może być prowadzona w formie papierowej lub elektronicznej, po uprzednim pisemnym poinformowaniu właściwego naczelnika urzędu celnego o formie jej prowadzenia.

6. Ewidencja, o której mowa w ust. 4, powinna zawierać informacje umożliwiające ustalenie ilości wysłanych lub otrzymanych wyrobów węglowych zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie, terminu wysłania lub odbioru tych wyrobów, a także miejsca odbioru w przypadku ich przemieszczania, oraz informacje o dokumentach dostawy i kodzie CN wyrobów węglowych.

7. Ewidencja, o której mowa w ust. 4, oraz dokument dostawy powinny być przechowywane do celów kontroli przez okres 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym ewidencja została sporządzona, a dokument dostawy potwierdzony przez odbiorcę.

8. W przypadku zwolnienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, sprzedawca wyrobów węglowych może zażądać przedstawienia mu pisemnego potwierdzenia przyjęcia powiadomienia o zamiarze rozpoczęcia działalności gospodarczej jako pośredniczący podmiot węglowy, a nabywca wyrobów węglowych powinien przedstawić sprzedawcy to pisemne potwierdzenie przyjęcia powiadomienia o zamiarze rozpoczęcia działalności gospodarczej jako pośredniczący podmiot węglowy.

9. W przypadku zwrotu wyrobów węglowych zwolnionych od akcyzy przez:

1) podmiot korzystający ze zwolnienia, o którym mowa w ust. 2, do pośredniczącego podmiotu węglowego,

2) pośredniczący podmiot węglowy do pośredniczącego podmiotu węglowego

- przemieszczanie tych wyrobów odbywa się na podstawie dokumentu dostawy.

10. Przez zakłady energochłonne rozumie się podmioty, u których udział zakupu wyrobów węglowych w wartości produkcji sprzedanej wynosi nie mniej niż 10 proc. w skali roku poprzedzającego rok, w odniesieniu do którego jest ustalany procentowy udział. Zakład energochłonny nie może być mniejszy niż zorganizowana część przedsiębiorstwa rozumiana jako organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.

wRegulacje art. 31a ustawy o podatku akcyzowym wprowadzają - w określonych sytuacjach - zwolnienie od akcyzy dla wyrobów węglowych. Szczegółowe zasady korzystania ze zwolnienia od akcyzy, na które zezwala art. 31a omawianej ustawy, sposób wystawiania dokumentu dostawy oraz prowadzenia ewidencji wyrobów zwolnionych doprecyzowane zostały w rozporządzeniu ministra finansów z 30 sierpnia 2010 r. w sprawie dokumentu dostawy, ewidencji, wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, warunków i sposobu ich zwrotu oraz środków skażających alkohol etylowy (Dz.U. z 2010 r. nr 160, poz. 1075 z późn. zm., dalej: rozporządzenie w sprawie dokumentu dostawy).

Podmioty objęte zwolnieniem

wZakres podmiotów objętych zwolnieniem od podatku akcyzowego określa art. 31a ust. 1 ustawy o akcyzie. Analiza wskazanych w tym przepisie sytuacji prowadzi do wniosku, że dla zastosowania zwolnienia od akcyzy w przypadku dokonywania sprzedaży wyrobów węglowych na terytorium Polski, dokonywania dostawy wewnątrzwspólnotowej bądź eksportu wyrobów węglowych konieczne jest, aby odpowiednio sprzedawca, dostawca wewnątrzwspólnotowy bądź eksporter posiadał status pośredniczącego podmiotu węglowego.

wNatomiast transakcji zakupu wyrobów węglowych na terytorium kraju, nabycia wewnątrzwspólnotowego bądź importu wyrobów węglowych może dokonać: - zarówno podmiot posiadający status pośredniczącego podmiotu węglowego, jak i podmiot korzystający ze zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 ustawy o akcyzie (zwolnienia wynikające z art. 31a ust. 2 zostały szczegółowo wyjaśnione poniżej - dotyczą przykładowo zakładu energochłonnego lub elektrociepłowni). [przykład 15]

wDo skorzystania ze zwolnienia od akcyzy przez pośredniczący podmiot węglowy konieczne jest, aby przedsiębiorca powiadomił właściwego naczelnika urzędu celnego o zamiarze prowadzenia działalności jako pośredniczący podmiot węglowy, a także uzyskał od tego organu pisemne potwierdzenie przyjęcia powiadomienia o zamiarze prowadzenia działalności jako pośredniczący podmiot węglowy. Dopiero spełnienie tych wymogów skutkuje uzyskaniem statusu pośredniczącego podmiotu węglowego uprawnionego do korzystania ze zwolnienia od akcyzy. Co do zasady korzystanie ze zwolnienia od akcyzy wymaga wystawienia dokumentu dostawy.

wWarto tu jeszcze zaznaczyć, że obrót wyrobami węglowymi w ramach zwolnienia od akcyzy może być dokonywany pomiędzy wieloma pośredniczącymi podmiotami węglowymi. Przepisy ustawy nie wprowadzają bowiem ograniczeń w liczbie pośredniczących podmiotów węglowych pomiędzy producentem wyrobów węglowych a ich ostatecznym konsumentem.

Dokument

wSzczegółowe postępowanie przy wystawianiu dokumentu dostawy wynika z regulacji par.  2 rozporządzenia w sprawie dokumentu dostawy. Wzór dokumentu dostawy umieszczony został w załączniku nr 1a analizowanego rozporządzenia. Natomiast wzór dokumentu dostawy w formie uproszczonej określa jego załącznik nr 1b. Dokumenty dostawy wystawiane są nie tylko w przypadku sprzedaży wyrobów węglowych na terytorium kraju (Polski), ale także dla eksportu, importu, dostawy i nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów węglowych. Dokument dostawy powinien być wystawiony także dla czynności zwrotu wyrobów węglowych objętych zwolnieniem.

wWprowadzone od 2 stycznia 2012 r. przepisy rozporządzenia w sprawie dokumentu dostawy nakładają na pośredniczące podmioty węglowe dokonujące sprzedaży wyrobów węglowych na cele objęte zwolnieniem obowiązek wystawienia dokumentu dostawy co do zasady w czterech egzemplarzach, z których:

1. pierwszy jest przeznaczony dla pośredniczącego podmiotu węglowego albo dla podmiotu korzystającego ze zwolnienia, o którym mowa w art. 31a ust. 2 ustawy o akcyzie, do których są przemieszczane wyroby węglowe;

2. drugi jest dołączany do przemieszczanych wyrobów węglowych i po potwierdzeniu ich odbioru przez pośredniczący podmiot węglowy albo podmiot korzystający ze zwolnienia, o którym mowa w art. 31a ust. 2 ustawy, jest niezwłocznie zwracany pośredniczącemu podmiotowi węglowemu, który wystawił dokument dostawy;

3. trzeci jest przeznaczony dla pośredniczącego podmiotu węglowego, który wydaje wyroby węglowe;

4. czwarty jest przeznaczony dla pośredniczącego podmiotu węglowego, który wystawił dokument dostawy.

wW stanie prawnym obowiązującym od 2 stycznia 2012 r. do 2 kwietnia 2012 r. obowiązek wystawiania czterech egzemplarzy dokumentu dostawy miał zastosowanie w przypadku każdej sprzedaży wyrobów węglowych objętych zwolnieniem. Zasada ta dotyczyła także sprzedaży wyrobów węglowych w niewielkiej ilości na potrzeby gospodarstw domowych. Okazuje się więc, że przy sprzedaży nawet 25 kg węgla na potrzeby gospodarstwa domowego konieczne było wystawienie czterech egzemplarzy dokumentu dostawy. Rodziło to ogromne trudności u podmiotów zajmujących się sprzedażą węgla.

wPocząwszy od 3 kwietnia 2012 r., wprawdzie nadal regułą jest, że dokument dostawy powinien być wystawiany w czterech egzemplarzach (w sposób powyżej opisany). Jednak w niektórych przypadkach możliwe jest:

- wystawienie dokumentu dostawy w trzech egzemplarzach,

- wystawienie dokumentu dostawy w formie uproszczonej czy też

- wystawienie faktury spełniającej funkcję dokumentu dostawy.

wOd 3 kwietnia 2012 r. przepisy rozporządzenia przewidują, że w przypadku gdy przemieszczenie wyrobów węglowych dokonywane jest bezpośrednio od pośredniczącego podmiotu węglowego dokonującego sprzedaży wyrobów węglowych do innego pośredniczącego podmiotu węglowego lub podmiotu korzystającego ze zwolnienia z art. 31a ust. 2 ustawy o akcyzie, to wówczas wystarczające jest wystawienie dokumentu dostawy w trzech egzemplarzach, z których:

1. pierwszy jest przeznaczony dla pośredniczącego podmiotu węglowego albo dla podmiotu korzystającego ze zwolnienia, o którym mowa w art. 31a ust. 2 ustawy, do których są przemieszczane wyroby węglowe;

2. drugi jest dołączany do przemieszczanych wyrobów węglowych i po potwierdzeniu ich odbioru przez pośredniczący podmiot węglowy albo podmiot korzystający ze zwolnienia, o którym mowa w art. 31a ust. 2 ustawy, jest niezwłocznie zwracany pośredniczącemu podmiotowi węglowemu, który wystawił dokument dostawy;

3. trzeci jest przeznaczony dla pośredniczącego podmiotu węglowego, który wystawił dokument dostawy. [przykład 16]

wWarto podkreślić, że możliwość wystawienia trzech egzemplarzy dokumentu dostawy, w przypadku gdy przemieszczenie wyrobów węglowych odbywa się bezpośrednio od pośredniczącego podmiotu węglowego, który dokonuje sprzedaży wyrobów węglowych do nabywcy posiadającego status pośredniczącego podmiotu węglowego lub jest uprawniony do skorzystania ze zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 ustawy, jest niezależna od ilości sprzedawanych wyrobów węglowych. Wystawienie dokumentu dostawy w trzech egzemplarzach jest więc dopuszczalne również wtedy, gdy przedmiotem jednorazowej sprzedaży jest przykładowo 100 tys. kg wyrobów węglowych. Nie ma tutaj znaczenia także fakt, czy za organizację transportu wyrobów węglowych odpowiada sprzedawca, czy nabywca.

wPocząwszy od 3 kwietnia 2012 r., obowiązek wystawienia czterech egzemplarzy dokumentu dostawy dotyczy więc wyłącznie sytuacji, gdy sprzedaż wyrobów węglowych na cele objęte zwolnieniem dokonywana jest przez inny pośredniczący podmiot węglowy niż ten, który wydaje wyroby węglowe do przemieszczenia. [przykład 17]

Forma uproszczona

wJak już podano, sprzedawca wyrobów węglowych posiadający status pośredniczącego podmiotu węglowego może w pewnych sytuacjach wystawić dokument dostawy w formie uproszczonej. Dokument taki zawiera o wiele mniej elementów niż zwykły dokument dostawy i może być wystawiony, jeżeli podmiot zwolniony z akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 omawianej ustawy nabywa i dokonuje bezpośrednio odbioru wyrobów węglowych od sprzedawcy, który posiada status pośredniczącego podmiotu węglowego. Nie jest natomiast możliwe wystawienie uproszczonego dokumentu dostawy, gdy nabywcą wyrobów węglowych jest pośredniczący podmiot węglowy.

wW przypadku gdy sprzedawane wyroby węglowe są przeznaczone do działalności gospodarczej nabywcy, to do dokumentu dostawy w formie uproszczonej powinna być dołączona faktura VAT potwierdzająca sprzedaż wyrobów węglowych. Jeżeli wyroby węglowe nie są przeznaczone na cele działalności gospodarczej nabywcy, to wówczas - z punktu widzenia przepisów akcyzowych - wystarczające jest jedynie wystawienie dokumentu dostawy w formie uproszczonej.

wUdogodnienie związane z użyciem dokumentu dostawy w formie uproszczonej wiąże się z tym, iż jest on wystawiany tylko w dwóch egzemplarzach. Jeden przeznaczony jest dla nabywcy węgla korzystającego ze zwolnienia, zaś drugi przeznaczony jest dla pośredniczącego podmiotu węglowego, który sprzedaje węgiel i jest wystawcą tego dokumentu. Na egzemplarzu przeznaczonym dla pośredniczącego podmiotu węglowego powinno się znaleźć potwierdzenie odbioru dokonane przez nabywcę korzystającego ze zwolnienia od akcyzy.

wW praktyce zastosowanie dokumentu dostawy w formie uproszczonej ma najczęściej miejsce w przypadku sprzedaży wyrobów węglowych dla gospodarstw domowych, które samodzielnie odbierają nabywane wyroby węglowe od sprzedawcy będącego pośredniczącym podmiotem węglowym. [przykład 18]

Łączne spełnienie warunków

wRegulacje rozporządzenia w sprawie dokumentu dostawy w brzmieniu obowiązującym od 3 kwietnia 2012 r. przewidują także możliwość wystawienia faktury spełniającej funkcję dokumentu dostawy.

wMożliwość taka istnieje, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki:

wNabywca korzystający ze zwolnienia na podstawie art. 31a ust. 2 ustawy o akcyzie odbiera wyroby węglowe bezpośrednio od sprzedawcy będącego pośredniczącym podmiotem węglowym,

wfaktura VAT zawiera w szczególności:

- nazwę, kod CN i ilość wyrobów węglowych,

- przeznaczenie wyrobów węglowych uprawniające do korzystania ze zwolnienia od akcyzy,

- podpis podmiotu sprzedającego wyroby węglowe lub osoby reprezentującej ten podmiot,

- podpis podmiotu odbierającego te wyroby lub osoby reprezentującej ten podmiot potwierdzający ich odbiór i przeznaczenie.

wOkazuje się więc, że faktura spełniająca funkcję dokumentu dostawy dla sprzedaży wyrobów węglowych na terytorium Polski może być wystawiona w tych samych przypadkach, w których wystawia się dokument dostawy w formie uproszczonej.

Sprzedaż ciągła

wNakreślone wyżej zasady wystawiania i dołączania dokumentu dostawy nie mają zastosowania, gdy transport wyrobów węglowych odbywa się za pomocą przenośników taśmowych lub przemieszczenie wyrobów węglowych dokonywane jest na podstawie umów długoterminowych realizowanych w sposób ciągły.

wPrzepisy rozporządzenia w sprawie dokumentu dostawy określają, iż w przypadku gdy wyroby węglowe:

1) przemieszczane są w sposób ciągły przenośnikiem taśmowym bezpośrednio od pośredniczącego podmiotu węglowego dokonującego sprzedaży tych wyrobów do podmiotu korzystającego ze zwolnienia, o którym mowa w art. 31a ust. 2 ustawy o akcyzie,

2) przemieszczane są na podstawie zawartych umów długoterminowych w sposób ciągły bezpośrednio od pośredniczącego podmiotu węglowego dokonującego sprzedaży tych wyrobów do podmiotu korzystającego ze zwolnienia, o którym mowa w art. 31a ust. 2 ustawy

- dokument dostawy może być wystawiony i przekazany temu podmiotowi co najmniej raz w miesiącu, a w przypadku gdy faktura jest wystawiana co najmniej raz w miesiącu - jednocześnie z fakturą, pod warunkiem że dokument dostawy obejmuje wyroby wymienione w tej fakturze. [przykład 19]

Dostawa wewnątrzwspólnotowa i eksport

wObowiązek wystawienia dokumentu dostawy dotyczy również dostawy wewnątrzwspólnotowej i eksportu wyrobów węglowych z zastosowaniem zwolnienia od akcyzy. W takim wypadku, zgodnie z regulacjami rozporządzenia, dokument dostawy jest wystawiany w dwóch egzemplarzach, z których pierwszy jest dołączany do przemieszczanych wyrobów węglowych, a drugi jest przeznaczony dla podmiotu dokonującego dostawy wewnątrzwspólnotowej lub eksportu wyrobów węglowych. Po przemieszczeniu wyrobów węglowych do miejsca dostawy podmiot dokonujący dostawy wewnątrzwspólnotowej lub eksportu wyrobów węglowych potwierdza przemieszczenie tych wyrobów do odbiorcy na posiadanym dokumencie dostawy. [przykład 20]

wWarto tu podkreślić, iż przepisy nie wskazują, jakie dokumenty stanowią podstawę potwierdzenia dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej na drugim egzemplarzu dokumentu dostawy. Naszym zdaniem wystarczającą podstawą uznania, iż doszło do dostawy wewnątrzwspólnotowej wyrobów węglowych, jest posiadanie przez dostawcę dokumentu przewozowego jednoznacznie potwierdzającego dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej lub innego dokumentu, z którego wynika, że dokonano tej dostawy (np. oświadczenie nabywcy o dostarczeniu wyrobów węglowych do określonego miejsca). W przypadku eksportu wyrobów węglowych, za wystarczającą podstawę potwierdzenia eksportu można uznać posiadanie przez dostawcę komunikatu IE-599.

Nabycie wewnątrzwspólnotowe i import

wW przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu wyrobów węglowych w ramach zwolnienia od akcyzy przepisy rozporządzenia w sprawie dokumentu dostawy określają, że dokument dostawy jest wystawiany w dwóch egzemplarzach, z których pierwszy jest dołączany do przemieszczanych wyrobów węglowych, a drugi jest przeznaczony dla podmiotu dokonującego nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu. Po przemieszczeniu wyrobów węglowych do miejsca ich odbioru podmiot dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu wyrobów węglowych potwierdza odbiór tych wyrobów na dokumencie dostawy dołączonym do przemieszczanych wyrobów węglowych i dołącza go do drugiego egzemplarza dokumentu dostawy. [przykład 21]

Zastąpienie fakturą

wPocząwszy od 3 kwietnia 2012 r. wprowadzono w przepisach rozporządzenia możliwość zastąpienia dokumentu dostawy fakturą w przypadku transakcji nabycia wewnątrzwspólnotowego lub dostawy wewnątrzwspólnotowej wyrobów węglowych objętych zwolnieniem.

wPrzepisy rozporządzenia określają, iż w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego dokumentem dostawy może być faktura VAT, jeżeli zawiera w szczególności nazwę, kod CN i ilość wyrobów węglowych, a także podpis podmiotu odbierającego te wyroby lub osoby reprezentującej ten podmiot wraz z adnotacją o ich przeznaczeniu uprawniającym do korzystania ze zwolnienia od akcyzy, na egzemplarzu faktury przeznaczonym dla tego podmiotu.

wNatomiast w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej wyrobów węglowych dokumentem dostawy może być faktura VAT, jeżeli zawiera w szczególności nazwę, kod CN i ilość wyrobów węglowych, a także podpis podmiotu dokonującego tej dostawy lub osoby reprezentującej ten podmiot wraz z adnotacją o dokonaniu dostawy, na egzemplarzu faktury przeznaczonym dla tego podmiotu.

Duplikat dokumentu dostawy

wPrzepisy rozporządzenia w sprawie dokumentu dostawy określają specjalną procedurę na wypadek zaginięcia bądź zniszczenia dokumentu dostawy. Otóż podmiot, który utracił rzeczony dokument, obowiązany jest niezwłocznie poinformować o tym właściwego naczelnika urzędu celnego. Następnie, na wniosek podmiotu, który utracił ww. dokument, wystawca wydaje duplikat zagubionego lub zniszczonego egzemplarza. Duplikat egzemplarza dokumentu dostawy oznacza się na jego pierwszej stronie napisem "Duplikat". [przykład 22]

Okres przechowywania

wPrzepis art. 31a ust. 7 ustawy o akcyzie nakłada obowiązek przechowywania dokumentu dostawy do celów kontroli przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dokument dostawy został potwierdzony przez odbiorcę.

wNależy przyjąć, że określony wyżej okres przechowywania dokumentu dostawy dotyczy także dokumentów dostawy w formie uproszczonej oraz faktur spełniających funkcję dokumentu dostawy.

Miesięczne zestawienie

wPrzepisy rozporządzenia określają, że podmiot, który wystawił dokument dostawy, sporządza miesięczne zestawienie wystawionych dokumentów dostawy. Jeden egzemplarz tego zestawienia przekazuje się właściwemu naczelnikowi urzędu celnego w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy zestawienie.

wZestawienie dokumentów dostawy powinno zawierać:

- informację o dacie jego sporządzenia,

- informację o nazwie albo imieniu i nazwisku oraz adresie siedziby albo miejsca zamieszkania podmiotu sporządzającego zestawienie,

- wykaz wystawionych dokumentów dostawy.

wPamiętać należy, że zestawienie dokumentów dostawy obejmuje dokumenty dostawy, dokumenty dostawy w formie uproszczonej, faktury spełniające funkcję dokumentu dostawy, a także dokumenty dostawy wystawione w przypadku zwrotu wyrobów węglowych w ramach zwolnienia. Co do zasady, obowiązek sporządzenia zestawienia dokumentu dostawy spoczywać będzie na pośredniczących podmiotach węglowych. Jednakże obowiązek sporządzenia i przekazania do właściwego naczelnika urzędu celnego zestawienia dokumentu dostawy ma zastosowanie także do podmiotów korzystających ze zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 ustawy - jeżeli wystawiają one dokumenty dostawy. [przykład 23]

wWarto w tym miejscu zauważyć, że w zestawieniu dokumentów dostawy należy ująć wszystkie dokumenty dostawy (w tym dokumenty dostawy w formie uproszczonej i faktury spełniające funkcję dokumentu dostawy) wystawione w danym miesiącu, za które sporządzane jest zestawienie, niezależnie od tego, czy dany dokument dostawy został już potwierdzony przez odbiorcę.

Zakres zwolnień przedmiotowych

wJak wskazano na wstępie, dla zastosowania zwolnienia od akcyzy w przypadku dokonywania sprzedaży wyrobów węglowych na terytorium Polski, dokonywania dostawy wewnątrzwspólnotowej bądź eksportu wyrobów węglowych konieczne jest, aby odpowiednio sprzedawca, dostawca wewnątrzwspólnotowy bądź eksporter posiadał status pośredniczącego podmiotu węglowego.

wNatomiast transakcji zakupu wyrobów węglowych na terytorium kraju, nabycia wewnątrzwspólnotowego bądź importu wyrobów węglowych może dokonać: - zarówno podmiot posiadający status pośredniczącego podmiotu węglowego, jak i podmiot korzystający ze zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 ustawy o akcyzie (czyli ze zwolnienia przedmiotowego, które zostało wymienione w ww. przepisie).

wPoniżej zostaną wymienione i opisane zwolnienia przedmiotowe, o których mowa w przywołanej powyżej sytuacji.

Produkcja energii elektrycznej...

wMożliwość zastosowania zwolnienia od akcyzy dotyczy wyrobów węglowych zużywanych w procesie produkcji energii elektrycznej (art. 31a ust. 2 pkt 1 ustawy o akcyzie). Ze zwolnienia mogą więc skorzystać podmioty, które wykorzystują jako paliwo do produkcji energii elektrycznej wyroby węglowe. Może pojawić się wątpliwość, czy wszystkie przypadki zużycia węgla przez podmioty produkujące energię elektryczną będą mogły zostać objęte zwolnieniem na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 1 ustawy. Przykładowo może powstać pytanie, czy zużycie wyrobów węglowych do ogrzewania budynków administracyjnych elektrowni może zostać objęte zwolnieniem na podstawie art. 31 a ust. 2 pkt 1 ustawy. Udzielając odpowiedzi na to pytanie, warto zauważyć, że regulacja ta wyraźnie wskazuje, że zwolnieniem od akcyzy objęte będzie zużycie wyrobów węglowych w procesie produkcji energii elektrycznej. Zatem z omawianego zwolnienia nie będzie można skorzystać dla wyrobów węglowych służących do ogrzewania budynków administracyjnych elektrowni, ponieważ ogrzewanie tego rodzaju pomieszczeń nie może być kwalifikowane jako zużycie wyrobów węglowych w procesie produkcji energii elektrycznej.

...i wyrobów energetycznych

wNa podstawie art. 31a ust. 2 pkt 2 ustawy o akcyzie ze zwolnienia od akcyzy można skorzystać dla wyrobów węglowych zużywanych w procesie produkcji wyrobów energetycznych. Przepisy ustawy określają zakres wyrobów traktowanych jako wyroby energetyczne oraz zawierają definicję produkcji wyrobów energetycznych. Zatem przy ustalaniu, w jakich sytuacjach można stosować zwolnienie wynikające z art. 31a ust. 2 pkt 2 ustawy, należy mieć na uwadze zakres wyrobów uznawanych za energetyczne oraz listę czynności traktowanych jako ich produkcja.

wZgodnie z art. 87 ust. 1 omawianej ustawy produkcją wyrobów energetycznych w rozumieniu ustawy jest wytwarzanie lub przetwarzanie wyrobów energetycznych, w tym również mieszanie lub przeklasyfikowanie komponentów paliwowych, rozlew gazu skroplonego do butli gazowych, a także barwienie i znakowanie wyrobów energetycznych.

wLista wyrobów energetycznych umieszczona została w art. 86 ust. 1 ustawy o akcyzie.

wPrzyjmuje się, że co do zasady produkcją wyrobów energetycznych będzie taki proces, który wiąże się ze zmianą kodu CN. Dodatkowo produkcją wyrobów energetycznych będzie również rozlew gazu skroplonego do butli gazowych, a także barwienie i znakowanie wyrobów energetycznych nawet wówczas, gdy czynności te nie wiążą się ze zmianą kodu CN wyrobu.

wJako przykładowe sytuacje, w których możliwe będzie zastosowanie zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 2, można wskazać następujące przypadki:

- zużycie wyrobów węglowych w procesie produkcji olejów smarowych, olejów pozostałych o kodach CN od 2710 19 71 do 2710 19 99,

- zużycie wyrobów węglowych w procesie produkcji olejów opałowych o kodach CN od 2710 19 51 do 2710 19 69, w tym zużycie wyrobów węglowych w trakcie barwienia lub znakowania tych olejów opałowych,

- zużycie wyrobów węglowych w procesie produkcji olejów napędowych o kodach CN od 2710 19 41 do 2710 19 49, w tym również zużycie wyrobów węglowych w trakcie barwienia lub znakowania tych olejów napędowych,

- zużycie wyrobów węglowych w trakcie produkcji benzyn silnikowych o kodach CN 2710 11 45 lub 2710 11 49,

- zużycie wyrobów węglowych w procesie produkcji biokomponentów stanowiących samoistne paliwa, spełniających wymagania jakościowe określone w odrębnych przepisach, przeznaczonych do napędu silników spalinowych, bez względu na kod CN.

Gospodarstwa domowe i inne podmioty

wW przypadku zwolnienia wprowadzonego mocą art. 31a ust. 2 pkt 3 ustawy o akcyzie największe kontrowersje wiążą się ze sprzedażą węgla dla gospodarstw domowych. W przepisach tej ustawy brak jest definicji gospodarstwa domowego. Niewiele wnosi również językowe znaczenie pojęcia "gospodarstwo domowe", które w Słowniku Języka Polskiego PWN (wydanie internetowe) zostało zdefiniowane jako "ogół przedmiotów i czynności składających się na prowadzenie domu".

wNiewątpliwie ze zwolnienia od akcyzy może skorzystać osoba fizyczna nabywająca wyroby węglowe na potrzeby ogrzewania prowadzonego przez siebie domu rozumianego jako jednorodzinny budynek mieszkalny. Ze zwolnienia od akcyzy dla wyrobów węglowych nabywanych na potrzeby gospodarstwa domowego można skorzystać niezależnie od tego, czy dany budynek mieszkalny jest wykorzystywany przez jedną, czy też przez większą liczbę osób.

wOd początku wprowadzenia komentowanej regulacji kontrowersje wzbudzała natomiast możliwość skorzystania ze zwolnienia od akcyzy przez wspólnotę mieszkaniową nabywającą węgiel na potrzeby ogrzewania pomieszczeń mieszkalnych należących do wspólnoty. Problem ten był przedmiotem interpretacji indywidualnej dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 22 sierpnia 2012 r. (nr IBPP4/443-307/12/EK), w której stwierdzono, iż (....) wspólnota mieszkaniowa działająca w imieniu ogółu właścicieli prowadzących gospodarstwa domowe w danej nieruchomości, wytwarzając ciepło dla tych gospodarstw domowych zużywa wyroby węglowe zgodnie z przeznaczeniem, określonym w art. 31a ust. 2 pkt 3 ustawy. Tym samym stwierdzić należy, że zużyty przez wspólnotę mieszkaniową węgiel do ogrzania lokali mieszkalnych, będzie objęty zwolnieniem z podatku akcyzowego na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 3 ustawy, jako zużywany przez gospodarstwa domowe". Podobne rozstrzygnięcia zapadały również w innych interpretacjach indywidualnych. Dlatego też należy przyjąć, iż ze zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31 a ust. 2 pkt 3 ustawy o akcyzie skorzystać może wspólnota mieszkaniowa, która nabywa wyroby węglowe na potrzeby ogrzewania pomieszczeń mieszkalnych. Przy czym, moim zdaniem, ustawodawca powinien jednak dokonać doprecyzowania analizowanej regulacji, poprzez jednoznaczne wskazanie, że zwolnienie obejmuje również wyroby węglowe nabywane na potrzeby wspólnoty mieszkaniowej. W istocie bowiem z literalnego brzmienia analizowanego przepisu zwolnienie to nie wynika. Jeżeli nie zostanie dokonana odpowiednia nowelizacja ustawy, to nie da się wykluczyć, że w przyszłości organy podatkowe zmienią obecne korzystne stanowisko i zaczną kwestionować prawo wspólnot mieszkaniowych do korzystania z przywołanego zwolnienia.

wPamiętać należy, iż na mocy art. 9a ust. 2 pkt 5 ustawy za sprzedaż wyrobów węglowych uznaje się również ich darowiznę. Dlatego też w przypadku dokonywania darowizny wyrobów węglowych na potrzeby gospodarstwa domowego możliwe będzie również zastosowanie zwolnienia od akcyzy. [przykład 24]

wZe zwolnienia od akcyzy przewidzianego dla gospodarstw domowych nie można jednak skorzystać w przypadku zakupu wyrobów węglowych w celu ogrzania wynajmowanych pomieszczeń. W takim bowiem wypadku nie zachodzi tożsamość podmiotu zużywającego węgiel oraz podmiotów prowadzących gospodarstwa domowe, w których uzyskane ciepło jest wykorzystywane (por. interpretacja indywidualna wydana 12 października 2012 r. przez dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi (nr IPTPP3/443A-116/12-4/BJ).

wZe zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 3 ustawy mogą korzystać organy administracji publicznej. Tak więc zwolnieniem mogą być objęte w szczególności następujące przypadki:

- zużycie wyrobów węglowych do ogrzewania urzędu gminy/urzędu miasta,

- zużycie wyrobów węglowych do ogrzewania starostwa powiatowego,

- zużycie wyrobów węglowych do ogrzewania urzędu marszałkowskiego lub urzędu wojewódzkiego,

- zużycie wyrobów węglowych do ogrzewania pomieszczeń urzędu skarbowego bądź urzędu celnego.

wZe zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 3 mogą korzystać jednostki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. [przykład 25]

wZe zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 3 ustawy o akcyzie korzystać mogą także podmioty systemu oświaty, o których mowa w art. 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), jeżeli nabywają wyroby węglowe w celu ich zużycia na potrzeby własne.

wZ analizowanego zwolnienia korzystać mogą także żłobki i kluby dziecięce, o których mowa w ustawie z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

wKolejną grupą podmiotów są podmioty lecznicze, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. nr 112, poz. 654 z późn. zm.), czyli:

- przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) we wszelkich formach przewidzianych dla wykonywania działalności gospodarczej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej,

- samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej,

- jednostki budżetowe, w tym państwowe jednostki budżetowe tworzone i nadzorowane przez ministra obrony narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, ministra sprawiedliwości lub szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, posiadające w strukturze organizacyjnej ambulatorium, ambulatorium z izbą chorych lub lekarza podstawowej opieki zdrowotnej,

- instytuty badawcze, o których mowa w art. 3 ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz.U. nr 96, poz. 618 z późn. zm.),

- fundacje i stowarzyszenia, których celem statutowym jest wykonywanie zadań w zakresie ochrony zdrowia i których statut dopuszcza prowadzenie działalności leczniczej,

- posiadające osobowość prawną jednostki organizacyjne stowarzyszeń, o których mowa w pkt 5 (a więc jednostki organizacyjne stowarzyszeń, których celem statutowym jest wykonywanie zadań w zakresie ochrony zdrowia i których statut dopuszcza prowadzenie działalności leczniczej),

- osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku państwa do Kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.

wDodatkowo z omawianego zwolnienia korzystać mogą również jednostki organizacyjne pomocy społecznej, o których mowa w art. 6 pkt 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362, z późn. zm.), czyli zwolnieniem od akcyzy objęte będzie zużycie wyrobów węglowych na potrzeby:

- regionalnych ośrodków polityki społecznej,

- powiatowych centrum pomocy rodzinie,

- ośrodków pomocy społecznej,

- domów pomocy społecznej,

- placówek specjalistycznego poradnictwa, w tym rodzinnego,

- ośrodków wsparcia i ośrodków interwencji kryzysowej.

wOstatnią grupą podmiotów objętych zwolnieniem od akcyzy na podstawie analizowanego artykułu są organizacje, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 234, poz. 1536 z późn. zm.). Biorąc pod uwagę treść art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z 24 kwietnia o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, stwierdzić należy, iż z omawianego zwolnienia od akcyzy korzystać mogą prowadzące działalność pożytku publicznego organizacje pozarządowe:

1) niebędące jednostkami sektora finansów publicznych, w rozumieniu ustawy o finansach publicznych,

2) niedziałające w celu osiągnięcia zysku - osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, w tym fundacje i stowarzyszenia.

wZe zwolnienia od akcyzy dla zużywanych wyrobów węglowych można korzystać także w sytuacji, gdy zużycie dokonywane jest przez następujące podmioty prowadzące działalność pożytku publicznego:

- osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku państwa do Kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego;

- stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego;

- spółdzielnie socjalne;

- spółki akcyjne i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz kluby sportowe będące spółkami działającymi na podstawie przepisów ustawy z 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz.U. nr 127, poz. 857 z późn. zm.), które nie działają w celu osiągnięcia zysku oraz przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych oraz nie przeznaczają zysku do podziału między swoich udziałowców, akcjonariuszy i pracowników.

Przewozy kolejowe

wNa podstawie art. 31 a ust. 2 pkt 4 ustawy o akcyzie zwalnia się od akcyzy zużycie wyrobów węglowych do przewozu towarów i pasażerów koleją. Z omawianego zwolnienia od akcyzy skorzystać mogą w szczególności podmioty wykorzystujące wyroby węglowe do napędu lokomotyw służących do kolejowego przewozu pasażerów i towarów. Dla skorzystania z tego zwolnienia nie jest istotny status podmiotu wykorzystującego wyroby węglowe do przewozu towarów i pasażerów koleją. [przykład 26]

Łączne wytwarzanie

wZ art. 31a ust. 2 pkt 5 analizowanej ustawy wynika, że wyroby węglowe zużywane do łącznego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej zostaną objęte zwolnieniem od akcyzy. Powstaje pytanie, czy dla skorzystania z przedmiotowego zwolnienia konieczne jest, aby zużycie wyrobów węglowych odbywało się w ramach kogeneracji. Niejednokrotnie bowiem zdarza się, że firmy zużywają wyroby węglowe do łącznego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej, jednakże proces ten nie może zostać uznany za kogenerację. Definicja pojęcia "kogeneracja" zawarta została w art. 3 pkt 33 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne i w myśl tej regulacji kogeneracja to równoczesne wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej lub mechanicznej w trakcie tego samego procesu technologicznego.

wMoim zdaniem fakt, iż proces łącznego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła nie w każdym przypadku może być uznany za kogenerację nie pozbawia prawa do skorzystania ze zwolnienia od akcyzy. Przepis wprowadzający zwolnienie dla wyrobów węglowych zużywanych do łącznego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej powyższego bowiem nie wymaga. [przykład 27]

Prace rolnicze, ogrodnicze, hodowla ryb i leśnictwo

wRegulacja art. 31a ust. 2 pkt 6 ustawy o akcyzie przewiduje możliwość skorzystania ze zwolnienia od akcyzy dla wyrobów węglowych zużywanych w pracach rolniczych, ogrodniczych, w hodowli ryb oraz w leśnictwie. Dla skorzystania z omawianego zwolnienia nie jest istotny status podmiotu (osoby), która zużywa wyroby węglowe w pracach rolniczych, ogrodniczych, w hodowli ryb lub w leśnictwie. Możliwość zastosowania tego zwolnienia powinna dotyczyć w szczególności następujących przypadków:

- zużycia wyrobów węglowych do ogrzewania pomieszczeń, w których znajdują się zwierzęta hodowane na cele rolnictwa (np. wyroby węglowe zużywane do ogrzewania kurników),

- zużycia wyrobów węglowych do przygotowania (gotowania) pokarmu dla zwierząt rolniczych,

- zużycia wyrobów węglowych do ogrzewania pomieszczeń (szklarni), w których znajdują się rośliny wykorzystywane na potrzeby rolnictwa lub ogrodnictwa,

- zużycia wyrobów węglowych do ogrzewania pomieszczeń, w który znajdują się ryby hodowlane,

- zużycia wyrobów węglowych do ogrzewania pomieszczeń, w których znajdują się rośliny wykorzystywane na potrzeby leśnictwa.

Procesy mineralogiczne, elektrolityczne i metalurgiczne

wZwolnieniem objęte jest także zużycie wyrobów węglowych w procesach mineralogicznych, elektrolitycznych i metalurgicznych oraz do redukcji chemicznej (art. 31a ust. 2 pkt 7 ustawy o akcyzie).

wProcesy mineralogiczne oznaczają procesy sklasyfikowane w nomenklaturze NACE pod kodem DI 26 "produkcja produktów z pozostałych surowców niemetalicznych" w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3037/90 z 9 października 1990 r. w sprawie statystycznej klasyfikacji działalności gospodarczej we Wspólnocie Europejskiej (Dz.Urz. UE L 293 z 24 października 1990 r., str. 1, z późn. zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 4, str. 177, z późn. zm.).

wDo uznania danego procesu za objęty ww. zwolnieniem konieczna jest specjalistyczna analiza technologiczna. Z przedmiotowego zwolnienia można skorzystać, przykładowo, w przypadku zużycia wyrobów węglowych podczas wytopu żeliwa stalowego i żeliwnego (por. interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 17 maja 2012 r. nr ILPP3/443-37/12-5/TW).

Zakłady energochłonne

wZgodnie z art. 31a ust. 2 pkt 8 ustawy o akcyzie zwolnieniu od akcyzy podlega zużycie wyrobów węglowych przez zakłady energochłonne do celów opałowych.

wNa wstępie warto zauważyć, że dla skorzystania z omawianego zwolnienia od akcyzy zakład energochłonny musi zużywać wyroby węglowe na cele opałowe.

wUstawa o podatku akcyzowym nie zawiera definicji celów opałowych. W tej sytuacji należy oprzeć się na wykładni językowej tego sformułowania. Według Słownika Języka Polskiego PWN (wydanie internetowe) opał to "to, czym się ogrzewa pomieszczenie, czym pali się w piecu, w kuchni itp". Zatem za cel opałowy należy uznać zużycie wyrobu nadającego się do palenia (wyrobem takim jest bez wątpienia węgiel) w taki sposób, aby uzyskać ciepło, temperaturę. Zużycie węgla na cele opałowe wystąpi w szczególności w przypadku użycia go do produkcji ciepła (w przypadku spalenia) w kotłowni.

wDefinicja zakładu energochłonnego została zamieszczona w art. 31a ust. 10 ustawy o akcyzie, który stanowi, iż przez zakłady energochłonne rozumie się podmioty, u których udział zakupu wyrobów węglowych w wartości produkcji sprzedanej wynosi nie mniej niż 10 proc. w skali roku poprzedzającego rok, w odniesieniu do którego jest ustalany procentowy udział. Zakład energochłonny nie może być mniejszy niż zorganizowana część przedsiębiorstwa rozumiana jako organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.

wNajistotniejszy z punktu widzenia oceny możliwości uznania danego podmiotu za zakład energochłonny jest zakup wyrobów węglowych w wartości produkcji sprzedanej. Aby określić tę wartość, należy najpierw ustalić znaczenie sformułowania "wartość produkcji sprzedanej". Otóż, jak wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z 22 lipca 2011 r. w sprawie programu badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2012, wartość produkcji sprzedanej obejmuje m.in. wartość sprzedanych (niezależnie od tego, czy zostały zapłacone) na zewnątrz przedsiębiorstwa produktów, tj. własnej produkcji wyrobów gotowych oraz wykonanych usług. Produkcję sprzedaną wyraża się w cenach realizacji, tj. w cenach faktycznie uzyskiwanych w transakcjach sprzedaży z bezpośrednimi odbiorcami, w wartości netto, tj. bez należnego od tej sprzedaży podatku od towarów i usług (VAT).

wZatem zgodnie z definicją wartości produkcji sprzedanej w celu jej określenia należy brać pod uwagę nie tylko wartość sprzedanych produktów, które zostały wyprodukowane przez dany podmiot, ale również wartość usług, jakie były przez dany podmiot świadczone. Powyższe potwierdza dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w interpretacji indywidualnej z 3 lipca 2012 r. (nr IPTPP3/443A-80/12-4/KK).

wUstalenie, czy podmiot może w danym roku być uznany za uprawniony do skorzystania ze zwolnienia od akcyzy dla zakładów energochłonnych, wymaga zbadania, czy udział zakupu wyrobów węglowych w wartości produkcji sprzedanej przekroczył za rok poprzedni poziom 10 proc. Tak więc okoliczność, iż udział zakupu wyrobów węglowych w wartości produkcji sprzedanej danego podmiotu za 2011 r. wynosił ponad 10 proc. pozwala przyjąć, że będzie on mógł korzystać ze zwolnienia od akcyzy dla zakładów energochłonnych w 2012 r. po spełnieniu wszystkich warunków zwolnienia. Natomiast ustalenie, czy podmiot będzie mógł korzystać ze zwolnienia od akcyzy dla węgla nabywanego w 2013 r., wymagać będzie zbadania udziału zakupu wyrobów węglowych w wartości produkcji sprzedanej za rok 2012 r.

wZatem korzystanie ze zwolnienia na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 8 ustawy o akcyzie wymaga corocznego ustalania udziału zakupu wyrobów węglowych w wartości produkcji sprzedanej za rok poprzedni. Może się więc zdarzyć, że udział zakupu wyrobów węglowych w wartości produkcji sprzedanej za 2011 r. osiągnie poziom 10 proc., co będzie uprawniać do korzystania przez dany podmiot ze zwolnienia od akcyzy dla wyrobów węglowych zużywanych w 2012 r. Po zakończeniu 2012 r. może się okazać, że udział zakupu wyrobów węglowych w wartości produkcji sprzedanej za 2012 r. nie osiągnął poziomu 10 proc., co spowoduje utratę prawa do korzystania z tegoż zwolnienia w 2013 r.

wZaznaczyć należy, iż ze zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 8 omawianej ustawy może korzystać całe przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część. Możliwość skorzystania ze zwolnienia od akcyzy dla całego przedsiębiorstwa wystąpi wtedy, gdy udział zakupu wyrobów węglowych w wartości produkcji sprzedanej całego przedsiębiorstwa za rok poprzedni osiągnie poziom 10 proc. [przykład 28]

wW sytuacji jednak gdy dane przedsiębiorstwo nie może być zakwalifikowane jako zakład energochłonny, wówczas trzeba zbadać, czy istnieje w jego ramach zorganizowana część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 31a ust. 10 ustawy, która mogłaby zostać uznana za zorganizowaną część przedsiębiorstwa.

wDla uznania, że dana jednostka wchodząca w skład przedsiębiorstwa stanowić może zorganizowaną część przedsiębiorstwa, konieczne jest, aby spełnione zostały następujące warunki:

- dana jednostka powinna stanowić zespół składników materialnych i niematerialnych wyodrębnionych organizacyjnie i finansowo,

- powinna istnieć możliwość wyodrębnienia zobowiązań tej jednostki,

- powinna istnieć możliwość wydzielenia danej jednostki i jej funkcjonowanie jako odrębnego przedsiębiorstwa. [przykład 29]

Wdrożenie systemów w zakresie ochrony środowiska

wNa podstawie art. 31a ust. 2 pkt 9 ustawy o podatku akcyzowym zwalnia się od akcyzy wyroby węglowe zużywane przez podmioty gospodarcze, w których wprowadzone zostały w życie systemy prowadzące do osiągania celów dotyczących ochrony środowiska lub do podwyższenia efektywności energetycznej.

wPrzepisy ustawy o podatku akcyzowym nie dają żadnej odpowiedzi, co dokładnie należy rozumieć przez system prowadzący do osiągania celów dotyczących ochrony środowiska lub do podwyższenia efektywności energetycznej. Według Słownika Języka Polskiego PWN (wydanie internetowe), słowo "system" oznacza "układ elementów mający określoną strukturę i stanowiący logicznie uporządkowaną całość", "zespół wielu urządzeń, dróg, przewodów itp., funkcjonujących jako całość", "określony sposób wykonywania jakiejś czynności lub zasady organizacji czegoś".

wNa podstawie językowego znaczenia słowa "system" można więc przyjąć, że wskazane zwolnienie od akcyzy dotyczy przedsiębiorców, którzy wdrożyli wiele procedur i wymogów służących do osiągania celów dotyczących ochrony środowiska lub do podwyższania efektywności energetycznej.

wW interpretacjach indywidualnych wydawanych przez dyrektorów izb skarbowych powtarza się stanowisko, że ze zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 9 mogą korzystać przedsiębiorcy, którzy wdrożyli system EU ETS (European Union Emissions Trading Scheme lub European Union Emissions Trading System - Europejski System Handlu Emisjami) - por. interpretacja indywidualna wydana 8 lutego 2012 r. przez dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu (nr ILPP3/443- 98/11-2/TK) lub interpretacja indywidualną wydana 18 maja 2012 r. przez dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi (nr IPTPP3/443A-58/12-2/BJ).

wZ regulacji ustawy o podatku akcyzowym nie wynika jednak, że zwolnienie z art. 31a ust. 2 pkt 9 ogranicza się tylko do podmiotów uczestniczących w Europejskim Handlu Emisjami. Uzasadniony wydaje się zatem pogląd, że z tego zwolnienia mogą również korzystać podmioty, które w szczególności stosują się do zapisów otrzymanego tzw. pozwolenia zintegrowanego, które nakłada na każdą instalację zobowiązania związane m.in. z dopuszczalną emisją zanieczyszczeń do powietrza oraz określa standardy emisji zanieczyszczeń, które należy dotrzymać. Podobnie ze zwolnienia od akcyzy powinny również korzystać przedsiębiorcy, którzy prowadzą działalność w ramach certyfikatu potwierdzającego wprowadzenie i stosowanie systemu zarządzania środowiskowego i posiadają decyzję wydaną przez właściwy organ określającą dopuszczalny poziom emisji zanieczyszczeń i pyłów. [przykład 30]

Ewidencja

wZ treści art. 31a ust. 4 ustawy o podatku akcyzowym wynika, że warunkiem zwolnienia, o którym mowa w ust. 2 (a więc zwolnienia ze względu na sposób wykorzystania wyrobów węglowych), jest prowadzenie ewidencji wyrobów węglowych zużywanych do celów zwolnionych. Obowiązek prowadzenia ewidencji nie dotyczy podmiotów, o których mowa w ust. 2 pkt 3 (gospodarstwa domowe, organy administracji publicznej, jednostki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, podmioty systemu oświaty itp.). Ewidencję będą więc prowadzić podmioty zużywające wyroby węglowe objęte zwolnieniami na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 1-2 oraz pkt 4-9 ustawy.

wEwidencja, o której mowa powyżej, powinna zawierać informacje umożliwiające ustalenie liczby wysłanych lub otrzymanych wyrobów węglowych zwolnionych od akcyzy ze względu na przeznaczenie, termin wysłania lub odbioru tych wyrobów, a także miejsce odbioru w przypadku ich przemieszczania, oraz informacje o dokumentach dostawy i kodzie CN wyrobów węglowych (art. 31a ust. 6 ustawy).

wSzczegółowe zasady prowadzenia ewidencji wyrobów węglowych objętych zwolnieniem (dalej: ewidencja) zostały określone w rozporządzeniu w sprawie dokumentu dostawy.

wEwidencja powinna być prowadzona w formie papierowej lub elektronicznej po uprzednim pisemnym poinformowaniu właściwego naczelnika urzędu celnego o formie jej prowadzenia. Przy czym niezależnie od wybranej formy ewidencji należy ją prowadzić do okresów obejmujących rok kalendarzowy, a dane do ewidencji powinny być wpisywane chronologicznie (par. 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie dokumentu dostawy).

wSposób prowadzenia ewidencji w formie papierowej określa par. 5 rozporządzenia w sprawie dokumentu dostawy. Ewidencja ta (papierowa) powinna mieć formę książkową, a jej karty podlegają zszyciu przed rozpoczęciem wypełniania. Karty ewidencji numeruje się kolejno od numeru 1 i opatruje stemplem podmiotu prowadzącego ewidencję. Następnie tak przygotowana ewidencja powinna być przedstawiona właściwemu naczelnikowi urzędu celnego do zaplombowania. Naczelnik właściwego urzędu celnego nakłada na przeszycie zamknięcie urzędowe w formie plomby zaciśniętej na elemencie mocującym przy użyciu plombownicy, a na ostatniej stronie ewidencji wpisuje liczbę jej stron i składa podpis. Rozpoczęcie prowadzenia ewidencji w formie papierowej możliwe jest dopiero po jej zaplombowaniu przez właściwego naczelnika urzędu celnego. Pamiętać również trzeba, że wpisów do ewidencji należy dokonywać w sposób trwały i wyraźny. Zmiany i poprawki powinny być dokonywane w taki sposób, aby przekreślony pierwotny tekst pozostał czytelny. Każda zmiana lub poprawka powinna zostać potwierdzona podpisem osoby dokonującej zmiany lub poprawki, z podaniem daty wprowadzenia, oraz w razie potrzeby opisana w rubryce "uwagi".

wReasumując, prowadzenie ewidencji w formie papierowej wymaga odpowiedniego jej przygotowania (ponumerowania, przeszycia, ostemplowania). Następnie tak przygotowaną ewidencję należy przedłożyć właściwemu naczelnikowi urzędu celnego. Dopiero po zaplombowaniu ewidencji przez właściwego naczelnika urzędu celnego podmiot korzystający ze zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 1 pkt 1-2 lub pkt 4-9 może rozpocząć prowadzenie ewidencji wyrobów zwolnionych.

wSposób prowadzenie ewidencji w formie elektronicznej określa natomiast par. 6 rozporządzenia. Ewidencja w formie elektronicznej jest prowadzona zgodnie z pisemną instrukcją obsługi programu komputerowego i w taki sposób, aby:

- umożliwiała wgląd w treść dokonywanych wpisów oraz ochronę przechowywanych danych przed zniekształceniem lub utratą;

- umożliwiała dokonywanie korekty danych opatrzonej adnotacją osoby dokonującej tej korekty oraz daty jej dokonania;

- pozwalała na uzyskanie czytelnego wydruku wpisów w porządku chronologicznym;

- uniemożliwiała usuwanie wpisów.

wZatem podmiot korzystający ze zwolnienia zamierzający prowadzić ewidencję w formie elektronicznej powinien nabyć lub stworzyć program do prowadzenia ewidencji spełniający powyższe wymogi. Następnie powinien powiadomić właściwego naczelnika urzędu celnego o wyborze elektronicznej formy prowadzenia ewidencji. Po złożeniu powiadomienia możliwe będzie rozpoczęcie prowadzenia ewidencji w formie elektronicznej, ponieważ w tym wypadku rozpoczęcie prowadzenia ewidencji w formie elektronicznej nie jest warunkowane jej zaplombowaniem (zatwierdzeniem) przez właściwego naczelnika urzędu celnego.

wWarto tu zwrócić uwagę na jeszcze jeden obowiązek wynikający z przepisów rozporządzenia. Otóż podmiot prowadzący ewidencję w formie elektronicznej przechowuje jej kopię zapisaną na informatycznych nośnikach danych oraz w formie papierowej, po jej wydrukowaniu. Zatem poza prowadzeniem ewidencji w formie elektronicznej za pomocą odpowiedniego programu konieczne jest, aby dodatkowo kopia prowadzonej ewidencji była:

- przechowywana na informatycznych nośnikach danych (np. na dyskach zewnętrznych),

- a jednocześnie należy przechowywać ewidencji w formie papierowej po jej wydrukowaniu.

wPrzepisy nie określają, jak często należy tworzyć dodatkową kopię ewidencji prowadzonej w formie elektronicznej, ani też nie wskazują, jak często należy dokonywać wydruku ewidencji prowadzonej w formie elektronicznej. Powszechnie jednak przyjmuje się, że czynności tych należy dokonywać raz w miesiącu.

wZgodnie z par. 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie dokumentu dostawy ewidencja (niezależnie czy jest prowadzona w formie papierowej, czy w formie elektronicznej) powinna zawierać:

- dane dotyczące wyrobów zwolnionych:

a) nazwę wyrobów oraz ich kod CN,

b) liczby opakowań oraz ich numery identyfikacyjne, jeżeli zostały nimi oznaczone,

c) ilość wysłanych lub otrzymanych wyrobów zwolnionych, w tym ilość wyrobów zwolnionych zużytych na cele uprawniające do ich zwolnienia od akcyzy, oraz ich łączną liczbę, obliczoną narastająco od początku roku kalendarzowego;

- informację odpowiednio o dacie wysłania, otrzymania wyrobów zwolnionych lub ich zużycia;

- informację o dacie wystawienia i numerach identyfikujących dokument dostawy na podstawie których wyroby zwolnione zostały wysłane, otrzymane lub zużyte;

- informację o adresie miejsca odbioru wyrobów zwolnionych.

wOdnośnie do jednostki, jaka powinna być stosowana przy prowadzeniu ewidencji, należy przyjąć, iż powinna to być ilość wyrobów węglowych zwolnionych otrzymanych lub zużytych wpisana do ewidencji według kodów CN w 1 tys. kg w sposób umożliwiający obliczenie ilości tych wyrobów (par. 3 ust. 2a rozporządzenia). Ważną kwestią jest również obowiązek wpisywania do ewidencji danych, o których wspomniano wyżej - odpowiednio niezwłocznie po otrzymaniu wyrobów zwolnionych, nie później jednak niż następnego dnia po ich odebraniu. Warto tu jednak zaznaczyć, iż dopuszcza się wpisanie do ewidencji ilości zużytych wyrobów węglowych raz w miesiącu, po zweryfikowaniu jej podczas dokładnej i rzeczywistej kontroli zużycia.

wEwidencja powinna być przechowywana do celów kontroli przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym ewidencja została sporządzona.

PRZYKŁAD 1

Podanie kodu CN

Skład podatkowy X jest producentem oleju opałowego, który zamierza przemieścić w procedurze zawieszenia poboru akcyzy do składu podatkowego Y. W takiej sytuacji skład podatkowy X powinien wskazać w umowie lub w specyfikacji wyrobu, jaki kod CN jest właściwy dla tego oleju opałowego na gruncie podatku akcyzowego, a jaki powinien być stosowany na potrzeby systemu EMCS. Przykładowo skład podatkowy X powinien wskazać, że dostarczany olej opałowy powinien być klasyfikowany pod kodem CN 2710 19 63 na potrzeby podatku akcyzowego, natomiast w systemie EMCS tenże olej opałowy będzie objęty kodem CN 2710 19 68.

PRZYKŁAD 2

Działalność bez koncesji

Firma wodociągowa zajmuje się produkcją i sprzedażą energii elektrycznej do nabywców końcowych bez wymaganej na gruncie prawa energetycznego koncesji. Firma wodociągowa obowiązana jest do zapłaty akcyzy od sprzedanej energii elektrycznej i z obowiązku tego nie zwolni jej brak koncesji.

PRZYKŁAD 3

Nabycie wewnątrzwspólnotowe

Jan Kowalski nabył węgiel z terytorium Słowacji na potrzeby ogrzewania gospodarstwa domowego. W takim wypadku czynność ta stanowi nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów węglowych.

PRZYKŁAD 4

Dostawa wewnątrzwspólnotowa

Firma polska zamierza przemieścić węgiel z terytorium Polski na terytorium Litwy. W tej sytuacji dostawa wewnątrzwspólnotowa wystąpi niezależnie od statusu dostawcy i nabywcy wyrobów węglowych.

PRZYKŁAD 5

Import

Firma polska zamierza dokonać przywozu węgla o kodzie CN 2701 z terytorium Ukrainy na terytorium Polski. Po dokonaniu przywozu węgiel zostanie dopuszczony w Polsce do obrotu, co oznacza, że w tym wypadku dojdzie do importu wyrobów węglowych.

PRZYKŁAD 6

Eksport wyrobów

Polska firma dokonała wywozu wyrobów węglowych z terytorium Polski na terytorium Białorusi. Czynność ta została potwierdzona przez urząd celny nadzorujący faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów poza terytorium Unii Europejskiej. Uznać więc należy, że polska firma w tej sytuacji dokonała eksportu wyrobów węglowych.

PRZYKŁAD 7

Użycie do celów nieobjętych zwolnieniem

Elektrociepłownia nabyła węgiel na potrzeby łącznego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej. Jeżeli elektrownia zużyje nabyty węgiel do ogrzania budynku warsztatu naprawczego, to wówczas czynność ta będzie wiązać się z koniecznością zapłaty akcyzy, ponieważ nie doszło do zużycia węgla na cele objęte zwolnieniem.

PRZYKŁAD 8

Naruszenie warunków

Ciepłownia będąca zakładem energochłonnym nabywa węgiel i zużywa go na cele objęte zwolnieniem. Jeżeli ciepłownia nie prowadzi wymaganej ewidencji wyrobów węglowych objętych zwolnieniem, to konieczna będzie zapłata akcyzy, mimo że zużycie węgla następuje na cele objęte zwolnieniem.

PRZYKŁAD 9

Sprzedaż przez podmiot niebędący pośredniczącym podmiotem

Elektrownia nabyła węgiel na cele objęte zwolnieniem, jednak nie posiada ona statusu pośredniczącego podmiotu węglowego. W związku ze zbliżającymi się świętami elektrownia postanowiła nieodpłatnie przekazać pracownikom nabyty w ramach zwolnienia od akcyzy węgiel. Nieodpłatne przekazanie węgla traktowane jest przez ustawę jak jego sprzedaż, a w związku z tym że elektrownia nie posiada statusu pośredniczącego podmiotu węglowego, to nieodpłatne przekazanie węgla pracownikom jest opodatkowane akcyzą.

PRZYKŁAD 10

Sprzedaż skradzionego węgla

Krzysztof J. dokonał kradzieży węgla z torów kolejowych, a następnie sprzedał go podmiotowi prowadzącemu niezarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie obrotu węglem. W tej sytuacji czynność sprzedaży węgla podlega opodatkowaniu akcyzą.

PRZYKŁAD 11

Straty naturalne

Pośredniczący podmiot węglowy otrzymał decyzję właściwego naczelnika urzędu celnego, wedle której norma dopuszczalnego ubytku powstającego w czasie przewozu wyrobów węglowych wynosi 2,0 proc. ilości wysłanej, bez względu na środek transportu. Jeżeli więc pośredniczący podmiot węglowy wysłał 10 tys. kg wyrobów węglowych z zastosowaniem zwolnienia od akcyzy, a do odbiorcy dotarło jedynie 9,8 tys. kg wyrobów węglowych, to zaistnienie tej straty nie będzie wiązać się z koniecznością zapłaty akcyzy.

PRZYKŁAD 12

Jednokrotność akcyzy

Pośredniczący podmiot węglowy rozliczył należną akcyzę z tytułu sprzedaży wyrobów węglowych do składu opału nieposiadającego statusu pośredniczącego podmiotu węglowego. Jeżeli następnie skład opału odsprzeda wyroby węglowe kolejnemu podmiotowi, to czynność ta nie będzie wiązać się z koniecznością zapłaty podatku z uwagi na jednokrotność akcyzy.

PRZYKŁAD 13

Zapłata wstępnej wpłaty dziennej przez zarejestrowanego odbiorcę...

Zarejestrowany odbiorca nabył wewnątrzwspólnotowo wyroby akcyzowe, dla których obowiązek podatkowy (wprowadzenie wyrobów akcyzowych nabytych wewnątrzwspólnotowo do miejsca określonego w zezwoleniu na działalność jako zarejestrowany odbiorca) powstał 1 września. W tej sytuacji zapłata wstępnej wpłaty dziennej powinna zostać dokonana nie później niż 26 września. Wpłata dzienna powinna zostać ujęta w deklaracji podatkowej składanej za wrzesień w terminie do 25 października.

PRZYKŁAD 14

...i przez podmiot prowadzący skład podatkowy

12 października wyprowadzono wyroby akcyzowe ze składu podatkowego poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy. W związku z tym podmiot prowadzący skład podatkowy powinien dokonać wstępnej wpłaty dziennej w terminie do 6 listopada. Wpłata dzienna powinna zostać ujęta w deklaracji podatkowej składanej za październik w terminie do 25 listopada.

PRZYKŁAD 15

Nabycie przez elektrociepłownię

Firma A zajmuje się produkcją energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu z wykorzystaniem wyrobów węglowych. Nie posiada statusu pośredniczącego podmiotu węglowego. Zazwyczaj nabywa wyroby węglowe na potrzeby produkcji energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu na terytorium kraju, lecz z uwagi na korzystną ofertę cenową rozważa zakup wyrobów węglowych z terytorium Czech. W takiej sytuacji firma A może nabyć wewnątrzwspólnotowo wyroby węglowe na potrzeby zwolnień od akcyzy przewidzianych w art. 31a ust. 2 ustawy o akcyzie pomimo nieposiadania statusu pośredniczącego podmiotu węglowego. Firma A jako podmiot korzystający ze zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 może bowiem nabyć wewnątrzwspólnotowo węgiel z terytorium Czech i skorzystać w tym wypadku ze zwolnienia od akcyzy.

PRZYKŁAD 16

Trzy egzemplarze dokumentu dostawy...

Pośredniczący podmiot węglowy A sprzedaje i dokonuje przemieszczenia wyrobów węglowych bezpośrednio do elektrociepłowni (a więc podmiotu korzystającego ze zwolnienia z art. 31 a ust. 2 ustawy o akcyzie). Na gruncie regulacji obowiązujących od 2 stycznia 2012 r. do 2 kwietnia 2012 r. pośredniczący podmiot węglowy miał obowiązek wystawić cztery egzemplarze dokumentu dostawy. Począwszy od 3 kwietnia 2012 r. pośredniczący podmiot węglowy A może udokumentować powyższą transakcję poprzez wystawienie jedynie trzech egzemplarzy dokumentu dostawy.

PRZYKŁAD 17

...cztery...

Pośredniczący podmiot węglowy A sprzedaje na rzecz zakładu energochłonnego wyroby węglowe znajdujące się w magazynie pośredniczącego podmiotu węglowego B. Jeżeli przemieszczenie sprzedawanych przez pośredniczący podmiot węglowy A wyrobów węglowych odbywa się od pośredniczącego podmiotu węglowego B do zakładu energochłonnego, to również w stanie prawnym obowiązującym od 3 kwietnia 2012 r. pośredniczący podmiot węglowy A jest obowiązany do wystawienia dokumentu dostawy w czterech egzemplarzach.

PRZYKŁAD 18

...dwa

Jan Kowalski kupuje węgiel, który zużywa do ogrzewania domu mieszkalnego, a więc może nabyć węgiel w ramach zwolnienia od akcyzy. Jeżeli osobiście odbiera węgiel, to sprzedawca będący pośredniczącym podmiotem węglowym może wystawić dwa egzemplarze uproszczonego dokumentu dostawy. Jeden egzemplarz sprzedawca przekazuje Kowalskiemu, zaś drugi po uzyskaniu na nim potwierdzenia odbioru węgla przez Kowalskiego pozostawia dla siebie.

PRZYKŁAD 19

Transport przenośnikiem taśmowym

Kopalnia będąca pośredniczącym podmiotem węglowym dostarcza wyroby węglowe objęte zwolnieniem do elektrowni, wykorzystując do tego przenośnik taśmowy transportujący węgiel bezpośrednio z kopalni do elektrowni. Kopalnia dokumentuje sprzedaż węgla do elektrowni poprzez wystawienie jednej faktury w miesiącu obejmującej sprzedaż węgla za pomocą przenośnika. W takim wypadku do wystawionej faktury należy dołączyć dokument dostawy obejmujący wyroby węglowe wymienione w tej fakturze.

PRZYKŁAD 20

Podmiot pośredniczący

Pośredniczący podmiot węglowy X zamierza dokonać dostawy wewnątrzwspólnotowej wyrobów węglowych z zastosowaniem zwolnienia od akcyzy. W celu prawidłowego udokumentowania takiej transakcji pośredniczący podmiot węglowy X wystawia dokument dostawy w dwóch egzemplarzach, z których: a egzemplarz pierwszy dokumentu dostawy powinien być dołączony do przesyłki wyrobów węglowych dostarczanych wewnątrzwspólnotowo (np. dołączony do pociągu z transportem wyrobów węglowych dostarczanych wewnątrzwspólnotowo), egzemplarz drugi dokumentu dostawy powinien być zachowany przez pośredniczący podmiot węglowy X.

Po dokonaniu dostawy wewnątrzwspólnotowej pośredniczący podmiot węglowy X powinien dokonać potwierdzenia dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej na drugim egzemplarzu dokumentu dostawy. Spełnienie tych warunków umożliwi zastosowanie zwolnienia od akcyzy dla dostawy wewnątrzwspólnotowej wyrobów węglowych.

PRZYKŁAD 21

Potwierdzenie odbioru

Ciepłownia korzystająca ze zwolnienia od akcyzy przewidzianego dla zakładów energochłonnych postanowiła dokonać importu wyrobów węglowych. W takim wypadku ciepłownia wystawia dokument dostawy w dwóch egzemplarzach. Pierwszy dołączany jest do przemieszczanych wyrobów węglowych, a drugi jest przeznaczony dla ciepłowni. Po przemieszczeniu wyrobów węglowych do miejsca ich odbioru znajdującego się na placu obok ciepłowni potwierdzenie odbioru wyrobów węglowych powinno być dokonane przez ciepłownię na pierwszym egzemplarzu dokumentu dostawy.

PRZYKŁAD 22

Postępowanie w przypadku zagubienia

Elektrociepłownia nabyła wyroby węglowe od pośredniczącego podmiotu węglowego X. Po dokonaniu transakcji elektrociepłownia spostrzegła, że przeznaczony dla niej dokument dostawy zaginął. W tej sytuacji elektrociepłownia powinna poinformować, najlepiej w formie pisemnej, o zgubieniu dokumentu dostawy właściwego dla siebie naczelnika urzędu celnego. Jednocześnie elektrociepłownia powinna zwrócić się do pośredniczącego podmiotu węglowego X o wystawienie duplikatu dokumentu dostawy.

PRZYKŁAD 23

Sporządzanie zestawienia przez elektrociepłownię

Elektrociepłownia dokonała w październiku 2012 r. kilku transakcji nabycia wewnątrzwspólnotowego węgla z terytorium Czech. Elektrociepłownia nie posiada statusu pośredniczącego podmiotu węglowego. Dokonane transakcje udokumentowane zostały dokumentami dostawy wystawionymi przez elektrociepłownię, a więc elektrociepłownia zobowiązana jest sporządzić zestawienie wystawionych w październiku dokumentów dostawy i przekazać je właściwemu naczelnikowi urzędu celnego w terminie do 25 listopada 2012 r.

PRZYKŁAD 24

Darowizna dla osoby ubogiej

Pośredniczący podmiot węglowy C postanowił podarować 500 kg węgla Janowi K., który jest osobą ubogą. Jan K. zużyje otrzymany węgiel do ogrzewania posiadanego domu mieszkalnego. Również w tej sytuacji możliwe będzie zastosowanie zwolnienia od akcyzy dla darowizny węgla, ponieważ darowizna węgla jest traktowana w myśl ustawy jako jego sprzedaż.

PRZYKŁAD 25

Sprzedaż węgla dla jednostki wojskowej

Pośredniczący podmiot węglowy X zamierza dokonać sprzedaży węgla na potrzeby jednostki wojskowej znajdującej się w Ostródzie. W takiej sytuacji możliwe jest zastosowanie zwolnienia od akcyzy dla sprzedaży węgla na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 3 ustawy.

PRZYKŁAD 26

Zwolnienie dla przewozów pasażerów

Firma Ciuchcia Sp. z o.o. jest prywatnym przedsiębiorstwem organizującym w sezonie letnim przewozy pasażerów zabytkową kolejką wąskotorową. Do napędu lokomotywy kolejki wykorzystywane są wyroby węglowe, a w związku z tym ich zużycie objęte będzie zwolnieniem od podatku akcyzowego.

PRZYKŁAD 27

Kiedy nie wystąpi kogeneracja

Firma "Ciepło domowe" zużywa do łącznego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła wyroby węglowe. W takim wypadku możliwość skorzystania ze zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 5 ustawy o akcyzie będzie niezależna od tego, czy proces ten zostanie uznany za kogenerację na gruncie prawa energetycznego.

PRZYKŁAD 30

Dopuszczalna emisja zanieczyszczeń

Przedsiębiorstwo C dokonuje zużycia wyrobów węglowych na podstawie pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z instalacji zlokalizowanej na terenie przedsiębiorstwa C wydanego przez właściwy organ. Ponadto prowadzona przez przedsiębiorstwo C działalność jest wykonywana w ramach certyfikatu potwierdzającego wprowadzenie i stosowanie systemu zarządzania środowiskowego zgodnego z wymaganiami ISO 14001:2004. Uznać należy, że przedsiębiorstwo C uprawnione jest do korzystania ze zwolnienia od akcyzy dla zużywanego węgla na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 9 ustawy niezależnie od tego, czy przedsiębiorstwo C uczestniczy w europejskim handlu emisjami.

PRZYKŁAD 28

Całe przedsiębiorstwo zakładem energochłonnym

Firma Ciepłe Klimaty prowadzi działalność w zakresie zarządzania nieruchomościami oraz zajmuje się produkcją ciepła, które jest dostarczane do odbiorców zewnętrznych. Badanie udziału zakupu wyrobów węglowych w wartości produkcji sprzedanej za 2011 rok wykazało, że udział zakupu wyrobów węglowych w wartości produkcji sprzedanej całej firmy Ciepłe Klimaty wynosiła 12 proc. W związku z tym możliwe jest uznanie, że firma Ciepłe Klimaty stanowi jako całość zakład energochłonny i jest podmiotem uprawnionym do korzystania ze zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 8 ustawy o akcyzie.

PRZYKŁAD 29

Ciepłownia jako zorganizowana część przedsiębiorstwa

Firma B zajmuje się produkcją maszyn i urządzeń oraz produkcją ciepła dostarczanego do odbiorców zewnętrznych. Udział zakupu wyrobów węglowych w wartości produkcji sprzedanej za 2011 rok wynosił 8 proc., co oznacza, że nie jest możliwe uznanie całej Firmy B za zakład energochłonny uprawniony do korzystania ze zwolnienia od akcyzy na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 8 ustawy. Jednakże udział zakupu wyrobów węglowych w wartości produkcji ciepła dla prowadzonej przez firmę B ciepłowni wynosił za 2011 rok 40 proc. W celu ustalenia, czy możliwe jest zakwalifikowanie ciepłowni prowadzonej przez firmę B jako zakładu energochłonnego, konieczne jest ustalenie, czy ciepłownia ta może być uznana za zorganizowaną część przedsiębiorstwa na gruncie art. 31a ust. 10 ustawy. Jeżeli więc ciepłownia ta:

- znajduje się na odrębnej działce, na której znajduje się infrastruktura służąca do produkcji ciepła (budynki i budowle oraz maszyny i urządzenia),

- ciepłownia stanowi wyodrębniony w firmie B wydział, na czele którego stoi kierownik i podlegają mu pracownicy obsługujący ciepłownię,

- ciepłownia jest wyodrębniona finansowo, możliwe jest przyporządkowanie przychodów i zobowiązań do działalności elektrociepłowni,

- ciepłownia potencjalnie może być wyodrębniona jako oddzielne przedsiębiorstwo,

to wówczas możliwe jest uznanie ciepłowni za zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Z uwagi na to, że w omawianym przykładzie udział zakupu wyrobów węglowych w wartości produkcji sprzedanej ciepłowni za 2011 rok wynosił 40 proc., to wyroby węglowe zużywane na potrzeby tej ciepłowni w 2012 rok będą mogły zostać objęte zwolnieniem na podstawie art. 31a ust. 2 pkt 8 ustawy.