Interpretacja zawężająca może prowadzić na manowce

Polski system podatkowy staje się coraz bardziej skomplikowany, to oczywiście truizm. Niestety, za rosnącym skomplikowaniem podatków nie idzie rosnące wyrafinowanie fiskusa i sądów w interpretowaniu przepisów. W orzecznictwie sądów administracyjnych i praktyce organów podatkowych często pojawiają się spore uproszczenia przy dokonywaniu wykładni przepisów, skutkujące niestety nietrafnymi, krzywdzącymi podatników stanowiskami.

Jednym z takich niepokojących uproszczeń jest pokutujący od wielu lat pogląd, zgodnie z którym zwolnienia podatkowe są wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, w związku z czym należy je interpretować ściśle.

Pogląd ten pojawia się w orzecznictwie już od kilkunastu lat. Nie jest on trafny, a w każdym razie nie w każdej sytuacji. Szczególnie dotyczy to podatków płaconych przez przedsiębiorców.

Oczywiście, zwalniając określony stan faktyczny z podatku, ustawodawca chce, aby od określonego stanu faktycznego nie uiszczać podatku. Jednak przyczyny, dla których ustawodawca podejmuje taką decyzję, są różne. Czasami wynika to ze względów społecznych, ale często jest motywowane prawem wspólnotowym. Niekiedy zwolnienia są również nieodzownym elementem samej konstrukcji podatku. Zatem nie w każdej sytuacji twierdzenie, że zwolnienie od podatku jest jakimś "wyjątkiem", który musi być interpretowany ściśle, jest trafne.

Ilustracją mogą być tutaj dwa zwolnienia z zakresu podatku akcyzowego. Pierwszy to zwolnienie dla alkoholu etylowego skażonego, zużywanego do produkcji wyrobów nieprzeznaczonych do konsumpcji przez ludzi. Przewidziane jest ono w prawie unijnym - wynika z samej istoty akcyzy od alkoholu, która obciąża tylko alkohol przeznaczony do spożycia. To zwolnienie nie jest więc preferencją, ale formą zakreślenia granicy opodatkowania, tak aby możliwe było stosowanie alkoholu w celach przemysłowych. W orzeczeniach dotyczących tego zwolnienia Trybunał Sprawiedliwości UE wskazywał, że zwolnienie jest tutaj regułą, a jego odmowa wyjątkiem.

Przykład drugi to zwolnienie dla strat wyrobów akcyzowych powstających w czasie ich transportu czy też magazynowania. Również to zwolnienie jest elementem unijnego systemu akcyzy i ma zapewnić, że podatek akcyzowy będzie wymagalny wyłącznie w stosunku do wyrobów akcyzowych, które zostały skonsumowane, tj. zostały wykorzystane przez ich ostatecznego odbiorcę. Z kolei wszelkie sytuacje, w których nie doszło do konsumpcji wyrobów akcyzowych, nie powinny podlegać opodatkowaniu akcyzą.

W tych wszystkich przypadkach, ścisłe interpretowanie przepisów, w oderwaniu od celu i funkcji zwolnienia, powodowałoby skutki niedopuszczalne z punktu widzenia systemu podatku i prowadziłoby do rezultatów, których ustawodawca wcale nie chciał osiągnąć.

Jednak chyba najbardziej chybione jest używanie argumentu o zwolnieniach, które jakoby stanowią odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, w sprawach dotyczących akcyzy od wyrobów węglowych. Należy przypomnieć, że polski ustawodawca zwolnił z tego podatku praktycznie wszystkich (za co nieodmiennie dziękujemy), wprowadzając każde zwolnienie od akcyzy, na jakie pozwala prawo UE. W takiej sytuacji nie mamy do czynienia z powszechnością opodatkowania, a raczej z powszechnością zwolnienia od akcyzy.

Dlatego też warto nieustannie przypominać, że opieranie się na prostej wytycznej, iż zwolnienia interpretuje się zawężająco, może prowadzić na manowce.

Twierdzenie, że zwolnienie od podatku jest jakimś wyjątkiem, interpretowanym ściśle, nie w każdej sytuacji jest trafne

@RY1@i02/2013/049/i02.2013.049.07100020a.802.jpg@RY2@

Wojciech Krok doradca podatkowy w kancelarii Parulski & Wspólnicy Doradcy Podatkowi s.c.

Wojciech Krok

doradca podatkowy w kancelarii Parulski & Wspólnicy Doradcy Podatkowi s.c.