Odpłatna reklama alkoholu wiąże się z opłatą - 10 procent od obrotu

Generalnie reklamowanie napojów alkoholowych jest zabronione. Sprawy te reguluje ustawa z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 70, poz. 473 z późn. zm.). Od zakazu są jednak wyjątki. W szczególności dopuszczalne jest reklamowanie i promowanie alkoholu wewnątrz pomieszczeń hurtowni, wydzielonych stoisk sprzedaży detalicznej oraz w lokalach gastronomicznych. W ściśle określony sposób można też reklamować piwo.

10 procent obrotu

Podmiot świadczący usługę reklamy alkoholu ma obowiązek uiszczania związanej z tym opłaty (art. 132 ustawy). Nosi ona cechy podatku. W zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do opłaty stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Opłata wynosi 10 proc. podstawy opodatkowania, czyli obrotu w rozumieniu przepisów o VAT (netto). Chodzi o obrót w postaci wynagrodzenia za reklamę alkoholu.

Rozliczenie z tytułu opłaty odbywa się w trybie miesięcznym, na zasadzie samoopodatkowania. Oznacza to, że podmiot świadczący tego rodzaju usługę samodzielnie oblicza i uiszcza opłatę. Obliczenie odbywa się przez wypełnienie i złożenie deklaracji o symbolu DRA-1, której wzór stanowi załącznik do rozporządzenia ministra sportu i turystyki z 1 marca 2011 r. w sprawie wzoru zbiorczej deklaracji miesięcznej dotyczącej opłaty wnoszonej przez podmioty świadczące usługę będącą reklamą napojów alkoholowych (Dz.U. nr 61, poz. 311).

Deklarację składa się do 20. dnia miesiąca następującego bezpośrednio po miesiącu, w którym powstał obowiązek wystawienia faktury, zgodnie z przepisami o VAT, na wynagrodzenie albo jego część. Każdy miesiąc rozlicza się odrębnie (nie narastająco).

Formularz można pobrać ze stron internetowych Ministerstwa Finansów albo w urzędach skarbowych. Wpisuje się w nim daty i numery poszczególnych wystawionych faktur oraz wynikające z nich kwoty obrotu netto.

Następnie od każdego obrotu oblicza się należną opłatę i dokonuje podsumowania. Deklarację składa się do urzędu skarbowego właściwego ze względu na VAT.

Z kolei płatności dokonuje się na wyodrębniony rachunek bankowy ministra sportu i turystyki, w terminie do końca miesiąca, w którym składa się deklarację.

Do tego, aby doszło do świadczenia usługi reklamy alkoholu, potrzebne jest wystąpienie elementu odpłatności (wynagrodzenia). Chodzi o to, aby usługa miała odpłatny charakter, a nie o to, aby świadczeniodawca faktycznie otrzymał należność. Decydujące jest ustalenie terminu, w którym - zgodnie z przepisami o VAT - powinna być wystawiona faktura za usługę.

Kto musi zapłacić

Ustawodawca posługuje się wyrażeniem "podmiot świadczący usługę", nie precyzując go ani nie wprowadzając wyłączeń. Oznacza to, że opłacie podlega każdy podmiot, niezależnie od formy organizacyjnej i statusu prawnego. Może to być osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna. Dla przykładu wskazać tu można nadawców telewizyjnych i radiowych, wydawców prasowych, firmy świadczące usługi reklamy zewnętrznej (billboardy, słupy), hotele, restauracje, kina, hipermarkety, firmy transportowe czy zarządzające obiektami sportowymi.

Ważne jest zrozumienie istoty usługi reklamowej, o której mowa w przepisach ustawy. Wyraźnie różni się ona od powszechnego pojmowania reklamy. O ile bowiem zasadniczo za reklamę uznaje się zachwalanie czegoś, z elementami namowy i perswazji do jego nabycia, o tyle ustawa z 26 października 1982 r. zawiera własną definicję tego pojęcia.

Zgodnie z art. 21 pkt 3 użyte w ustawie określenie "reklama napojów alkoholowych" oznacza "publiczne rozpowszechnianie znaków towarowych napojów alkoholowych lub symboli graficznych z nimi związanych, a także nazw i symboli graficznych przedsiębiorców produkujących napoje alkoholowe, nieróżniących się od nazw i symboli graficznych napojów alkoholowych, służące popularyzowaniu znaków towarowych napojów alkoholowych; za reklamę nie uważa się informacji używanych do celów handlowych pomiędzy przedsiębiorcami zajmującymi się produkcją, obrotem hurtowym i handlem napojami alkoholowymi".

Dlaczego jest to ważne? Otóż niektóre podmioty mogą nie mieć świadomości, że ich świadczenie podlega opłacie. Tkwią w przekonaniu, że to, co robią, reklamą nie jest.

Wystarczy udostępnienie

Ilustracją problemu jest wyrok WSA w Krakowie z 8 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 1684/10. W rozpatrywanym stanie faktycznym spółka z o.o. prowadziła handel w wielkopowierzchniowych sklepach, udostępniając kontrahentowi powierzchnie reklamowe (ściany, podłogi, plansze).

Umowa miała charakter odpłatny, a spółka nie miała wpływu na treść reklam, nie uczestniczyła w ich projektowaniu ani wykonaniu. W jej przekonaniu nie świadczyła usługi reklamowej.

Sąd ocenił, że należy brać pod uwagę definicję reklamy napojów alkoholowych zawartą w ustawie z 26 października 1982 r., a nie powszechną. Zgodnie z nią chodzi o finalny efekt procesu tworzenia reklamy w postaci rozpowszechniania, upubliczniania czy udostępniania szerokiemu kręgowi odbiorców znaków towarowych napojów alkoholowych. Nie ma znaczenia, kto je przygotował. Nie podlega opłacie druk materiałów reklamowych czy przygotowanie kampanii reklamowej. Istotny jest wyłącznie etap końcowy w postaci rozpowszechniania nazw i symboli graficznych trunków lub ich producentów, jeżeli odpowiadają nazwom tychże trunków.

W podobnym duchu wypowiedział się minister finansów w postanowieniu interpretacyjnym z 12 października 2011 r. (ITPP3/443-181/11/JK).

Sprawa dotyczyła spółki będącej wydawcą kilku dzienników o zasięgu regionalnym. Zamieszczała w nich - na zlecenie - reklamy wyrobów budowlanych, zawierające jednocześnie informację o promocji polegającej na dodaniu przez producenta do każdego opakowania masy szpachlowej dwóch puszek piwa (określonej marki). Twierdziła, że informacja o tego rodzaju gratisach stanowiła jedynie uzupełnienie reklamy głównej, dotyczącej materiałów budowlanych.

Organ interpretujący stwierdził jednak, że działanie spółki wypełnia definicję reklamy napojów alkoholowych zapisaną w ustawie. Rozpowszechnia bowiem markę napoju alkoholowego.

Z zakresu reklamy ustawodawca wyłączył tylko informacje używane do celów handlowych pomiędzy przedsiębiorcami zajmującymi się produkcją, obrotem hurtowym i handlem takimi napojami.

Warto dodać, że opisana opłata stanowi koszt uzyskania przychodów, zarówno w podatku dochodowym od osób prawnych, jak i fizycznych.

Opłacie podlega każdy podmiot, niezależnie od formy organizacyjnej

Leszek Boroch

zastępca naczelnika Urzędu Skarbowego w Złotoryi