Drogi wewnętrzne nie są wyłączone z opodatkowania podatkiem od nieruchomości

Czy gmina będąca zarządcą bądź właścicielem terenu, na którym zlokalizowana jest droga wewnętrzna, zobowiązana jest do uiszczania podatku od nieruchomości?

W obecnym stanie prawnym zgodnie z art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. 2010 r. nr 95, poz. 613) z wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości korzystają drogi publiczne. Zagadnienia funkcji i kategoryzacji dróg publicznych reguluje ustawa z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. nr 19, poz. 115, z pózn. zm.). Na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy drogą publiczną jest droga zaliczona do jednej z kategorii dróg (krajowych, wojewódzkich, powiatowych, gminnych), z której może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych.

Drogi wewnętrzne są to drogi niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w szczególności: drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami oraz pętle autobusowe. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o drogach publicznych budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu. W sytuacji, gdy właścicielem drogi wewnętrznej jest gmina, na niej spoczywają powyższe obowiązki, m.in. zapłata podatku od nieruchomości.

Niepożądana z racjonalnego punktu widzenia sytuacja, gdy gmina płaci podatek samej sobie, może być jednak zmieniona na podstawie obecnie obowiązujących przepisów. Drogi wewnętrzne mogą być zwolnione uchwałą rady gminy podjętą na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych lub mogą korzystać z obniżonej stawki podatku ustalonej przez radę gminy w ramach uprawnień do różnicowania wysokości stawek podatku od nieruchomości dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania wynikających z art. 5 ustawy.

Dodatkowo w świetle przepisów ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2010 r. nr 80, poz. 526 z późn. zm.) skutki finansowe wynikające z uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego określających niższe stawki lub zwolnienia podatkowe, podjętych na podstawie art. 5 i 7 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nie wpływają na wysokość przyznawanej gminie części wyrównawczej subwencji ogólnej. Wysokość kwoty podstawowej części wyrównawczej subwencji ogólnej uzależniona jest od wielkości dochodów podatkowych możliwych do uzyskania przez gminę w roku poprzedzającym rok bazowy oraz liczby mieszkańców faktycznie zamieszkałych w gminie według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok bazowy, ustalonej przez Główny Urząd Statystyczny. Niezależnie od tego, czy gmina zastosuje zwolnienia podatkowe, czy nie, do ustalenia części wyrównawczej subwencji ogólnej przyjmuje się dochody, które jednostka samorządu terytorialnego może uzyskać, stosując do ich obliczenia górne granice stawek podatków obowiązujące w danym roku. To, czy gmina otrzyma w ramach subwencji ogólnej kwotę wyrównawczą, uzależnione jest jedynie od tego, jak ukształtuje się wskaźnik dochodów podatkowych na jednego mieszkańca w kraju (wskaźnik Gg) i w tej gminie (wskaźnik G).

Wprowadzenie zwolnienia ustawowego, które wpłynęłoby na obniżenie wskaźnika G, stałoby w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości i demokratycznego państwa prawa. Zasada równości nakazuje, aby wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu były traktowane równo, tj. bez zróżnicowań zarówno faworyzujących, jak i dyskryminujących. Wyłączenie z opodatkowania dróg oparte na kryterium podmiotu, tzn. tylko tych, których właścicielem jest jednostka samorządu terytorialnego, przeczy zasadzie równości.

Kolejną możliwością rozwiązania problemu, oprócz obniżenia stawki i zwolnienia gminnego, jest zmiana kategorii dróg wewnętrznych na drogi gminne. Zgodnie z art. 7 ustawy o drogach publicznych zaliczenie do kategorii dróg gminnych, jak również ustalenie przebiegu istniejących dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy po zasięgnięciu opinii właściwego zarządu powiatu. Jeśli więc droga może być uznana za drogę publiczną, zgodnie z warunkami określonymi w art. 1 ustawy o drogach publicznych, decyzją gminy może uzyskać status drogi publicznej, a tym samym korzystać z wyłączenia z podatku od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (na podstawie odpowiedzi na interpelację nr 12232).

HW