Czy po utracie nieruchomości należy się zwrot podatku

Od ponad 20 lat jestem właścicielem działki i opłacam regularnie podatek od nieruchomości. Ostatnio sąd rejonowy stwierdził zasiedzenie tej działki przez mojego sąsiada, któremu pozwoliłem przebywać na działce i prowadzić na niej prace ogrodnicze. Dla sądu to była kwestia przesądzająca, że sąsiad dbał o działkę, a ja ją zaniedbałem. Czy w związku z tym, że opłacałem podatek od nieruchomości, a na skutek wyroku sądu utraciłem nieruchomość w wyniku zasiedzenia przez inną osobę, mogę domagać się zwrotu tego podatku? W jakim trybie - nadpłaty czy stwierdzenia nieważności decyzji? Za jaki okres dotychczasowy właściciel może się domagać zwrotu podatku?

@RY1@i02/2014/218/i02.2014.218.07100120b.802.jpg@RY2@

ODPOWIEDZI UDZIELILI

zastępca skarbnika m.st. Warszawy, dyrektor w biurze podatków i egzekucji

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 849) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki niemające osobowości prawnej, będące posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych. Natomiast w myśl art. 3 ust. 3 wspomnianej ustawy, jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie definiują posiadania, dlatego znaczenia tego pojęcia należy poszukać w przepisach prawa cywilnego. Stanowisko to podzielił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 13 lutego 2002 r. (sygn. akt III RN 22/02). Czytamy w nim: "Ilekroć ustawa, nie tylko przepisy prawa cywilnego, używa terminu »posiadanie«, nie nadając mu szczególnego znaczenia, tylekroć należy przez to rozumieć stan określony w art. 336 k.c.". Posiadanie zostało zdefiniowane w art. 336 kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121). Zgodnie z tym przepisem posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Należy mieć także na uwadze, iż przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie dają "podstaw do wyboru podatnika przez organ podatkowy przy wymiarze podatku od nieruchomości, a w sytuacji gdy samoistny posiadacz nie jest właścicielem nieruchomości albo obiektu budowlanego niezłączonego trwale z gruntem, określony w tym przepisie obowiązek podatkowy ciąży na samoistnym posiadaczu)" (uchwała Trybunału Konstytucyjnego z 6 września 1995 r., sygn. akt W 20/94)". Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż sąd powszechny stwierdził zasiedzenie nieruchomości. W związku z tym podatnikiem podatku od nieruchomości będzie podmiot, na rzecz którego sąd stwierdził zasiedzenie nieruchomości. Podmiot ten był bowiem posiadaczem samoistnym nieruchomości. W przedstawionej sprawie podmiot opłacający podatek od nieruchomości nie był stroną postępowania. Stanowiąca podstawę wymiaru podatku od nieruchomości ewidencja gruntów i budynków nie przesądza o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku podatkowego w stosunku do określonego podmiotu.

W celu otrzymania zwrotu podatku należy wystąpić zgodnie z art. 248 ordynacji podatkowej do właściwego miejscowo organu podatkowego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości. Po wyeliminowaniu z obrotu prawnego takiej decyzji powinien nastąpić zwrot zapłaconego podatku.

kierownik działu podatku od nieruchomości Urzędu Miasta Wrocław

Zakładając, że wyrok sądowy stwierdzający nabycie własności nieruchomości przez sąsiada w drodze zasiedzenia jest prawomocny musimy jednocześnie przyjąć, że posiadaczem samoistnym nieruchomości przez okres zasiedzenia był sąsiad czytelnika. Aby bowiem doszło do zasiedzenia nieruchomości, trzeba być jej posiadaczem samoistnym przez określony czas (20 lat w dobrej wierze lub 30 lat w złej wierze). Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. W sytuacji opisanej przez czytelnika właściwy organ podatkowy powinien na wniosek podatnika wznowić postępowanie w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, w oparciu o przesłankę z art. 240 par. 1 pkt 5 ordynacji podatkowej, gdyż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji i nieznane wówczas organowi podatkowemu. Taką okolicznością jest znajdowanie się nieruchomości w posiadaniu samoistnym. Następnie we wznowionym postępowaniu organ podatkowy powinien wydać decyzje, w których uchyli decyzje ostateczne ustalające dotychczasowemu właścicielowi wymiar podatku od nieruchomości, i umorzy w tym zakresie postępowanie jako bezprzedmiotowe. Skutkiem wydania tych decyzji będzie powstanie nadpłaty, która podlegać będzie zwrotowi lub zaliczeniu na poczet innych zaległości podatkowych dotychczasowego współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości. Wobec nowego właściciela organ podatkowy powinien natomiast wszcząć postępowanie w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości. Nowy właściciel winien złożyć informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych IN-1, na druku obowiązującym na terenie gminy, gdzie znajduje się przedmiotowa nieruchomość. Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego organ ustali nowemu właścicielowi podatek od nieruchomości.

starszy konsultant w Accreo

Zdarza się, że mimo opłacania przez właściciela działki podatku od nieruchomości (nawet przez wiele lat) sąd stwierdza jej zasiedzenie. Dzieje się tak, gdy np. właściciel nie korzysta aktywnie z działki, a jednocześnie jest ona użytkowana przez inne osoby, które (przykładowo) wykonują na niej prace ogrodnicze, ewentualnie stawiają ogrodzenia. Wtedy może się okazać, że sąd, mimo wieloletniego opłacania podatku przez właściciela, stwierdzi nabycie jej własności przez zasiedzenie na rzecz osób ją użytkujących. Do takiej sytuacji może dojść również wtedy, gdy osoby użytkujące działkę czyniły to na podstawie sąsiedzkiej grzeczności wyświadczonej przez właściciela. Pojawia się pytanie, czy dotychczasowy właściciel działki może odzyskać zapłacony uprzednio podatek. Zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych co do zasady podatnikiem jest właściciel działki - jednakże w sytuacji, w której działka znajduje się w posiadaniu samoistnym, to taką daninę powinien opłacać posiadacz samoistny, a nie właściciel. Jeśli sąd orzeknie o zasiedzeniu działki, istnieją argumenty, aby twierdzić, że taki wyrok potwierdza pozostawanie działki w posiadaniu samoistnym. Warunkiem zasiedzenia rzeczy jest władanie rzeczą z zamiarem posiadania jej dla siebie. W konsekwencji wydaje się, że takie władanie rzeczą spełnia warunki uznania władającego rzeczą za posiadacza samoistnego w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Istnieją argumenty, aby twierdzić, że w sytuacji, w której podatek uiścił właściciel, który nie był podatnikiem, ma on prawo żądać stwierdzenia nieważności takich decyzji. Uzasadnione wydaje się stwierdzenie, że w takiej sytuacji decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Mamy do czynienia z decyzjami ostatecznymi, próba wyeliminowania ich z obrotu prawnego poprzez żądanie stwierdzenia ich nieważności wydaje się najbardziej uzasadniona. Możliwość stwierdzenia nieważności decyzji ograniczona jest do okresu pięciu lat wstecz. Oznacza to, że nie można żądać stwierdzenia nieważności decyzji za wcześniejsze lata. Co do zasady, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może zostać wszczęte z urzędu lub na wniosek. W analizowanej sytuacji wydaje się, że konieczne może się okazać wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji przez byłego właściciela. W wyniku wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności poprzedni właściciel otrzyma zwrot podatku zapłaconego na podstawie decyzji, których nieważność stwierdzono. Jednocześnie właściwy organ powinien skierować nowe decyzje podatkowe do samoistnego posiadacza działki.

Oprac. Przemysław Molik