Dopłaty do spółki ujmuje się jako składnik kapitału własnego

Umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Zgodnie z art. 177 par. 2 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (dalej: k.s.h.) dopłaty powinny być nakładane i uiszczane przez wspólników równomiernie w stosunku do ich udziałów.

Wysokość i terminy dopłat oznaczane są w miarę potrzeby uchwałą wspólników (art. 178 par. 1 k.s.h.). Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, do dopłat tych stosuje się art. 178 par. 2 oraz art. 179 k.s.h.

Warto zaznaczyć, iż według art. 178 par. 2 k.s.h., jeżeli wspólnik nie uiścił dopłaty w określonym terminie, zobowiązany jest do zapłaty odsetek ustawowych. Spółka może również żądać naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki. Z kolei - stosownie do art. 179 par. 1 k.s.h. - dopłaty mogą być zwracane wspólnikom, jeżeli nie są wymagane na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym.

Żeby odpowiedzieć na pytanie, czy dopłaty są opodatkowane, należy przeanalizować przepisy ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej: ustawa o PCC). Artykuł 1 ust. 1 ustawy PCC zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k i pkt 2 ww. ustawy podatkowi temu podlegają umowy spółki oraz zmiany tych umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4 i ich zmiany. Zaznaczyć trzeba, iż zgodnie z art. 1 ust. 3 pkt 2 ustawy PCC w przypadku umowy spółki za zmianę umowy przy spółce kapitałowej uważa się podwyższenie kapitału zakładowego z wkładów lub ze środków spółki oraz dopłaty. Czyli dopłaty do spółki z o.o., o których mowa w art. 177 k.s.h. podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej. W omawianym przypadku taki obowiązek powstaje z chwilą podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału spółki mającej osobowość prawną (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o PCC) i ciąży na spółce (art. 4 pkt 9 ustawy o PCC). Podstawę opodatkowania przy dopłatach stanowi kwota dopłat (art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. c ustawy o PCC), a stawka podatku od umowy spółki wynosi 0,5 proc. (art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy o PCC) i taką samą stawkę stosuje się również przy zmianach umowy spółki.

Jak zatem wynika z przywołanych przepisów ustawy o PCC, czynność wniesienia dopłat do spółki kapitałowej stanowi zmianę umowy spółki i podlega obowiązkowi zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

W sytuacji opisanej w pytaniu podjęcie uchwały o wniesieniu dopłat do spółki przez wspólników stanowiło zmianę umowy tej spółki i spowodowało obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych w grudniu 2013 r. Nie można bowiem przyjąć, że momentem dokonania czynności cywilnoprawnej jest dopiero moment faktycznego dokonywania dopłat przez poszczególnych wspólników. Podjęcie uchwały, jako czynność skutkująca zmianą umowy spółki i warunkująca moment powstania obowiązku podatkowego, nie jest bowiem zastrzeżone jedynie do uchwały o podwyższeniu kapitału spółki mającej osobowość prawną. Późniejsze wniesienie dopłat (jak również ewentualne niewykonanie przez wspólnika obowiązku ich wniesienia) nie wpływa na samo powstanie (i moment powstania) obowiązku podatkowego. Podobnie wypowiedział się np. dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji indywidualnej z 3 stycznia 2014 r., nr IBPBII/1/436-276/13/MZ.

Zgodnie z art. 36 ust 2e ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości w razie powzięcia uchwały wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością określającej termin i wysokość dopłat równowartość dopłat ujmuje się w odrębnej pozycji pasywów bilansu (kapitał rezerwowy z dopłat wspólników) i wykazuje się jako składnik kapitału własnego dopóty, dopóki ten nie zostanie użyty w sposób uzasadniający jego odpisanie. Skoro ustawa PCC przewiduje, iż podatek od czynności cywilnoprawnych obciąża spółkę, to powinna ująć go ona, jako koszt działalności.

PRZYKŁAD 1

Z odsetkami

5 grudnia 2013 r. wspólnicy spółki podjęli uchwałę o wniesieniu dopłat w kwocie 80 000 zł (każdy ze wspólników po 20 000 zł). Dopłaty te będą w maju 2014 r. przeznaczone na pokrycie straty za 2013 rok. Zostały wniesione 24 stycznia 2014 r. (20 000 zł) i 31 stycznia 2014 r. (60 000 zł).

@RY1@i02/2014/027/i02.2014.027.00800030e.101.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Uchwała o wniesieniu dopłat w księgach 2013 roku 80 000 zł: strona Wn konta Pozostałe rozrachunki ze wspólnikami, strona Ma konta Kapitał rezerwowy z dopłat wspólników;

2. Ujęcie podatku od czynności cywilno-prawnych (do 19 grudnia 2013 r.) 0,5 proc. x 80 000 zł = 400 zł: strona Wn konta Podatki i opłaty, strona Ma konta Pozostałe rozrachunki publicznoprawne;

3. Wb Zapłata podatku od czynności cywilnoprawnych 400 zł: strona Wn konta Pozostałe rozrachunki publicznoprawne, strona Ma konta Rachunek bankowy.

4. Wniesienie dopłat przez wspólników w terminie 24 stycznia 2014 r. 20 000 zł: strona Wn konta Rachunek bankowy, strona Ma konta Pozostałe rozrachunki ze wspólnikami.

5. Wniesienie dopłat przez wspólników po terminie wraz z odsetkami 85,48 = 60 000 zł x 13 proc. x 4 dni/365 dni w roku:

a) 60 085,48 zł strona Wn konta Rachunek bankowy,

b) 60 000 zł strona Ma konta Pozostałe rozrachunki ze wspólnikami,

c) 85,48 zł strona Ma konta Przychody finansowe.

Karolina Pawlak

 ekspert z zakresu rachunkowości

Podstawa prawna

Art. 177-179 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030). Art. 36 ust 2e ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 z późn. zm.). Art. 1 ust. 1, z art. 1 ust. 3 pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 pkt 9, art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. c, art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649, z późn. zm.).