Czy można podważyć tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzona jest egzekucja

ekspert podatkowy w Rödl & Partnerzy

@RY1@i02/2009/194/i02.2009.194.086.0010.001.jpg@RY2@

dr Krzysztof Biernacki, ekspert podatkowy w Rödl & Partnerzy

Postępowanie egzekucyjne należności podatkowych prowadzi się na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którą stosuje się do wszystkich wymagalnych należności publicznoprawnych. W zakresie nieuregulowanym w jej przepisach, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Przepisy ustawy wprowadzają dwa środki ochrony procesowej dłużnika, które umożliwiają zaskarżenie czynności egzekucyjnych niezgodnych z prawem. Przede wszystkim są to zarzuty, które dłużnik może wnieść w enumeratywnie wymienionych przez ustawę przypadkach. Wśród nich ustawodawca wymienił m.in. błąd co do osoby zobowiązanego oraz niespełnienie wymogów formalnych przedłożonego dłużnikowi tytułu wykonawczego. Jeżeli zaistnieje jedna ze wskazanych okoliczności, zarzuty wnieść należy do organu egzekucyjnego. Ma on obowiązek zwrócić się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w odniesieniu do zgłoszonych zarzutów. Przy czym w odniesieniu do osoby zobowiązanego, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Zgłoszenie zarzutu nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Jeżeli jednak wierzyciel w terminie 14 dni nie ustosunkuje się do zgłoszonych zarzutów, wówczas organ egzekucyjny ma obowiązek zawiesić toczące się postępowanie. Oznacza to w praktyce wstrzymanie czynności egzekucyjnych, aż do czasu ustosunkowania się przez wierzyciela do zgłoszonych zarzutów. Organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznej informacji od wierzyciela wydaje postanowienie. Może ono bądź uwzględniać zarzuty i prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego, bądź też w inny sposób odnosić się do zgłoszonych żądań zobowiązanego. Niezależnie jednak od treści postanowienia, zarówno wierzycielowi niebędącemu organem egzekucyjnym (co jednak nie ma zastosowania przy egzekucji należności podatkowych), jak też zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia do organu wyższego stopnia. Zażalenie to podlega rozpatrzeniu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odwoławczemu, a nie organowi egzekucyjnemu.

Ustawa w zakresie nieobjętym zarzutami wprowadza tzw. skargę na czynności egzekucyjne lub przewlekłość postępowania. Przysługuje ona zobowiązanemu, a w określonych przypadkach również wierzycielowi. Składa się ją do organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia dokonania lub zaniechania przeprowadzenia określonej czynności. Skargę po przekazaniu rozpatruje organ nadrzędny nad organem egzekucyjnym, przy czym jej złożenie również nie wstrzymuje prowadzonej egzekucji. Jej rozpatrzenie następuje w formie postanowienia, a tylko oddalenie skargi uprawnia do złożenia zażalenia przez podmioty skarżące.

Podsumowując, w postępowaniu egzekucyjnym ustawodawca przewidział szczególny środek ochrony procesowej, jakim są zarzuty. W kontekście przedstawionego pytania wskazać należy na pierwszeństwo ich stosowania, gdyż ustawa wprost wymienia opisane błędy jako przesłanki wniesienia zarzutów. Kwestionowanie jakichkolwiek innych czynności postępowania egzekucyjnego następuje w formie skargi, która jest uzupełniającą formą realizacji praw procesowych zobowiązanego oraz w określonych przypadkach również wierzyciela. Podstawową różnicą pomiędzy zarzutami a skargą jest szybkość rozpatrzenia każdego z tych środków zaskarżenia. O ile bowiem zarzuty rozpatruje organ egzekucyjny, o tyle skargę organ nadzoru nad organem egzekucyjnym. Stąd też wyodrębnienie określonych przesłanek uprawniających do złożenia zarzutów znajduje swoje uzasadnienie w ekonomice procesowej postępowania egzekucyjnego.