W jakich sytuacjach czas trwania kontroli można wydłużyć

@RY1@i02/2011/186/i02.2011.186.086.006b.001.jpg@RY2@

Anna Pęczyk-Tofel doradca podatkowy, ekspert w Ernst & Young

Czas trwania wszystkich kontroli, a więc nie tylko podatkowych, jest ograniczony ustawowo i nie może przekroczyć w roku kalendarzowym: 12 dni roboczych w przypadku mikroprzedsiębiorców, 18 dni roboczych u małych przedsiębiorców, 24 dni roboczych u średnich przedsiębiorców, a 48 dni roboczych u pozostałych przedsiębiorców.

Jednak limity czasu trwania kontroli, jak też wyłączenie możliwości podejmowania i prowadzenia więcej niż jednej kontroli działalności podatnika nie mają zastosowania do każdej kontroli. Czas trwania kontroli można wydłużyć, jak też więcej niż jedna kontrola może zostać podjęta i przeprowadzona m.in. w przypadku, gdy przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia czy też w sytuacji, gdy kontrola dotyczy zasadności dokonania zwrotu VAT przed dokonaniem tego zwrotu.

Przedłużenie czasu trwania kontroli jest dopuszczalne w dwóch sytuacjach. Po pierwsze, z przyczyn niezależnych od organu kontroli, do których w praktyce należy najczęściej dostarczanie kontrolującym żądanych dokumentów oraz wyjaśnień ze znacznym opóźnieniem. Po drugie, kontrola może zostać przedłużona, jeżeli w jej trakcie zostanie ujawnione zaniżenie zobowiązania podatkowego lub zawyżenie straty podatkowej w wysokości przekraczającej równowartość 10 proc. kwoty zadeklarowanego zobowiązania lub straty albo w przypadku ujawnienia niezłożenia deklaracji podatkowej. Przedłużenie kontroli wymaga doręczenia podatnikowi uzasadnienia przyczyn przedłużenia, a także wpisania do książki kontroli.

Czynności kontrolne - zgodnie z przepisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej - powinny być przeprowadzone w sposób sprawny i możliwie niezakłócający funkcjonowania kontrolowanego podatnika. W sytuacji gdy podatnik wskaże na piśmie, że przeprowadzane czynności zakłócają w sposób istotny jego działalność, konieczność podjęcia takich czynności powinna zostać uzasadniona w protokole kontroli. Ponadto podatnicy mogą wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem niektórych przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej określających zasady podejmowania i przeprowadzania kontroli. Spowoduje to wstrzymanie czynności kontrolnych, a na rozstrzygnięcie w zakresie sprzeciwu kontrolowanemu podatnikowi przysługują dalsze środki odwoławcze.

Sankcją za naruszenie przepisów w zakresie kontroli jest pozbawienie dowodów przeprowadzonych w toku kontroli, które miały istotny wpływ na jej wyniki, mocy dowodowej w postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym dotyczącym kontrolowanego podatnika. Mając jednak na względzie sposób wykładni przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dokonywanej przez sądy administracyjne oraz organy kontroli, ochrona kontrolowanych podatników doznaje licznych ograniczeń, a sankcja wynikająca z naruszenia przepisów dotyczących kontroli - wbrew zamierzeniom ustawodawczym - traci na znaczeniu.

EM