Jakie czynniki decydują o wszczęciu kontroli z urzędu skarbowego

@RY1@i02/2011/176/i02.2011.176.086.006b.001.jpg@RY2@

Michał Goj menedżer w Ernst & Young

Przed podjęciem decyzji o przeprowadzeniu kontroli podatkowej u danego podatnika organy przeprowadzają proces typowania podatników do kontroli. Istnieje wiele czynników, które w praktyce zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia kontroli podatkowej. Może to być nagły, nieuzasadniony czynnikami zewnętrznymi spadek dochodowości podatnika, wykazanie znacznej kwoty nadpłaty (np. wynikającej z różnicy między należnymi w ciągu roku zaliczkami na podatek dochodowy) lub zwrotu podatku czy ponoszenie znacznych wydatków (np. inwestycyjnych) w okresie generowania straty.

Kontrola podatkowa przeprowadzana jest z urzędu, a zatem decyzję o jej przeprowadzeniu podejmuje zawsze organ podatkowy - może to być (w zależności od rodzaju podatku) np. naczelnik urzędu skarbowego, prezydent miasta, ale też organ kontroli skarbowej. Przeprowadzanie kontroli podatkowej przewiduje bowiem także ustawa o kontroli skarbowej, zgodnie z którą w toku postępowania kontrolnego może być przeprowadzona kontrola podatkowa. W odniesieniu do postępowań dotyczących realizacji obowiązków podatkowych, z uwagi na ich specyfikę, przeprowadzenie takiej kontroli przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego powinno być zresztą regułą.

Procedura kontroli podatkowej to tylko jeden z kilku obecnych w polskim porządku prawnym trybów weryfikacji prawidłowości rozliczeń podatników. Jest to jednak tryb najbardziej inwazyjny, jeśli chodzi o wpływ na bieżącą działalność podatnika. W podstawowym wariancie kontrola podatkowa jest przeprowadzana w siedzibie podatnika w czasie prowadzenia przez niego bieżącej działalności (istnieje przepis pozwalający na przeprowadzenie kontroli w siedzibie organu, ale korzystanie z niego nie jest wygodne dla samych inspektorów ani specjalnie korzystne dla podatnika, który traci kontakt z kontrolującymi). Wizyta inspektorów może oznaczać konieczność włączenia w kontrolę ludzi zaangażowanych na co dzień w ważne dla podatnika czynności, ale też np. wyłączenie z używania sali konferencyjnej (kontrolującym należy zapewnić odrębne pomieszczenie). Dlatego warto z góry pomyśleć o tym, jak zorganizujemy się na czas kontroli.

Wyniki kontroli podatkowej zebrane w protokole kontroli podatkowej nierzadko determinują późniejszy tok postępowania podatkowego, kończącego się określeniem wysokości podatku w decyzji. Dlatego niezmiernie ważne jest poważne potraktowanie kontaktów z urzędem już na etapie kontroli podatkowej. Oczywiście może zdarzyć się tak, że kontrola podatkowa ujawni błędy podatnika, na które on sam nie zwrócił uwagi. Takimi przypadkami nie należy się jednak zbytnio przejmować, o ile nie mają one charakteru systemowego. Po kontroli można przecież złożyć korektę i zapłacić zaległy podatek. Poza odsetkami nie grożą wówczas dodatkowe sankcje. Jeśli jednak kontrolerzy kwestionują prawidłowość rozliczeń podatnika w sferze dla niego istotnej, należy podjąć wszelkie działania, aby wyjaśnić swój sposób rozumowania i przekonać kontrolujących już na etapie kontroli. Jeśli to się nie uda, koniecznie należy w terminie 14 dni od zakończenia kontroli złożyć zastrzeżenia do protokołu. Jeśli tego nie uczynimy, po stronie organu powstanie domniemanie, że nie kwestionujemy ustaleń protokołu.

EM