NSA o braku możliwości wszczęcia postępowania

Sygn. akt I FSK 279/14

z 9 kwietnia 2015 r.

Sprawa dotyczyła podatnika, który odliczył podatek od towarów i usług od zakupu samochodu osobowego użytkowanego jako bankowóz. Naczelnik urzędu skarbowego, analizując deklarację VAT-7 podatnika, stwierdził, że ten nieprawidłowo odliczył podatek w pełnej kwocie już w miesiacu, w którym otrzymał fakturę za zakup auta (w sierpniu 2012 r.). W ocenie organu pełne odliczenie podatku naliczonego z tego tytułu przysługiwało podatnikowi dopiero w kolejnym miesiącu (we wrześniu 2012 r.), kiedy otrzymał certyfikat potwierdzający, że pojazd spełnia wymagania pojazdu specjalnego typu bankowóz. Podatnik dostosował się do zaleceń organu i skorygował deklarację, pomniejszając kwotę podatku naliczonego.

Następnie jednak organ stwierdził, że ustalenia zawarte w protokole kontroli są błędne i w związku z tym na podstawie art. 165 ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613) wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za wrzesień 2012 r. Postępowanie zakończyło się wydaniem w marcu 2013 r. decyzji określającej podatnikowi, w miejsce zadeklarowanej przez niego nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, kwotę podatku do zapłaty. Organ uzasadnił, że zakupiony przez przedsiębiorcę pojazd nie spełniał przesłanek do skorzystania z prawa do pełnego odliczenia VAT, ponieważ nie był związany z przedmiotem prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Według naczelnika przewożenie utargów pobieranych z własnych sklepów czy przewożenie gotówki do banku w celu wpłacenia na konto nie jest działalnością polegającą na świadczeniu usług przewozu wartości pieniężnych. Organ uznał więc, że podatnik może odliczyć jedynie 60 proc. podatku - i nie więcej niż 6 tys. zł. Decyzję naczelnika z marca 2013 r. utrzymał w mocy dyrektor Izby Skarbowej.

Stanowiska organów nie zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, który uchylił decyzję izby. Zdaniem składu orzekającego w sprawie tej doszło do naruszenia przepisów postępowania, co skutkowało koniecznością uchylenia obu decyzji organów.

Sąd administracyjny stwier dził, że naruszenia dotyczą art. 165b par. 1 i par. 2 ordynacji. Przepis ten wprowadza instytucję przedawnienia prawa do wszczęcia postępowania podatkowego. Zgodnie z nim organ może wszcząć postępowanie nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli, ale tylko wtedy gdy podatnik nie złoży deklaracji lub jej nie skoryguje w całości, uwzględniając ujawnione w trakcie kontroli nieprawidłowości. Z kolei zgodnie z art. 165b par. 2 ordynacji powyższej zasady nie stosuje się w przypadku, gdy złożone przez kontrolowanego wyjaśnienia lub zastrzeżenia do protokołu kontroli zostały w całości uwzględnione przez kontrolujących.

Sąd podkreślił, że powyższy przepis nadaje szczególne znaczenie protokołowi kontroli podatkowej, w tym jego gwarancyjnej funkcji w stosunku do podatników, którzy w całości uwzględnili ujawnione w toku kontroli podatkowej nieprawidłowości w złożonych korektach.

Dyrektor izby zaskarżył takie rozstrzygnięcie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

NSA uznał, że sąd wojewódzki miał rację, uchylając decyzję fiskusa. Orzekł, że termin 6 miesięcy ma co do zasady charakter przedawniający i jego upływ skutkuje przedawnieniem prawa do wszczęcia postępowania podatkowego. Skład orzekający podkreślił, że z art. 165b ordynacji wynika generalna konsekwencja przedawnienia prawa organów podatkowych do wszczęcia postępowania po upływie ww. okresu w przedmiocie, który był uprzednio objęty przeprowadzoną kontrolą podatkową. Przedawnienie to może objąć tylko zakres przedmiotowy uprzednio prowadzonej kontroli podatkowej i nie obejmuje zakresu ewentualnych postępowań podatkowych, które zostały wszczęte po przeprowadzeniu kontroli, a których przedmiotu wcześniej ona nie obejmowała. Jednocześnie organ podatkowy nie może prowadzić postępowania, jeżeli w złożonej deklaracji lub korekcie deklaracji podatnik w całości uwzględni nieprawidłowości ujawnione w trakcie kontroli. Ma on prawo oczekiwać, że działania organów podatkowych, z którymi wiążą się dla niego określone konsekwencje prawne, nie będą dowolnie modyfikowane, powodując, że jego sytuacja prawna staje się niepewna - dodał NSA.

Oprac. Przemysław Molik