Po wygaśnięciu zobowiązania, prezes nie jest dłużnikiem

Zobowiązanie osoby trzeciej ma charakter akcesoryjny i wygaśnięcie zobowiązania podatnika powoduje wygaśniecie zobowiązania osoby trzeciej. Dotyczy to również sytuacji, gdy nie upłynął jeszcze termin przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej.

Organy podatkowe zakwestionowały rozliczenie VAT spółki za grudzień 2001 r. Ponieważ organ nie wyegzekwował należności od spółki, odpowiedzialność za jej dług podatkowy przeniesiona została na dwóch członków zarządu, w tym na jej wiceprezesa. Organ podkreślił, że ze zwróconych tytułów egzekucyjnych wynika brak możliwości zlokalizowania miejsca prowadzenia działalności gospodarczej spółki. Raporty poborców skarbowych potwierdzają, że spółka nie prowadziła działalności pod wskazanymi adresami, a korespondencja wracała z adnotacją poczty, że adresat wyprowadził się. Nie ujawniono też żadnego majątku. Dlatego organ uznał, że skarżący jako prezes zarządu jest odpowiedzialny solidarnie ze spółką oraz drugim członkiem zarządu za wszelkie zobowiązania powstałe w czasie pełnienia funkcji.

Wojewódzki sąd administracyjny uznał skargę prezesa spółki za zasadną. Sąd uwzględnił ją jednak z innych przyczyn niż wskazywane przez skarżącego. W ocenie sądu zobowiązanie podatkowe w VAT uległo przedawnieniu. Sąd przypomniał, że zgodnie z przepisami przejściowymi do odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe powstałe przed 1 stycznia 2003 r. mają zastosowanie przepisy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. Sąd zgodził się z organami podatkowymi, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji nie wymaga formalnego zakończenia postępowania egzekucyjnego. Nie ma też podstaw, aby brak możliwości zaspokojenia z majątku spółki musiał być potwierdzony odrębnym postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Jednak, żeby na osobę trzecią można było skutecznie rozciągnąć odpowiedzialność za zaległości podatkowe i inne należności pierwotnego dłużnika, konieczne jest wydanie decyzji o jej odpowiedzialności w prawem przewidzianym terminie. Sąd podkreślił, że zobowiązanie osoby trzeciej ma charakter akcesoryjny i wygaśnięcie zobowiązania podatnika powoduje wygaśnięcie zobowiązania osoby trzeciej. Dotyczy to również sytuacji, gdy nie upłynął jeszcze termin przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. W przypadku wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej i wygaśnięcia zobowiązania pierwotnego dłużnika decyzja ta traci swoje podstawy. W związku z tym odpowiedzialność osoby trzeciej wygaśnie jeszcze przed upływem terminu. Decyzja o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu została wydana 3 grudnia 2007 r. Natomiast 31 grudnia 2007 r. wygasło zobowiązanie pierwotnego dłużnika (spółki) na skutek przedawnienia. W rezultacie wygaśnięcie zobowiązania spółki spowodowało zwolnienie z odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki, a decyzja w przedmiocie odpowiedzialności straciła swoje podstawy.