Organ nie ma prawa obciążać strony kosztami przed wydaniem decyzji wymiarowej

Organ podatkowy może obciążyć podatnika kosztami opinii biegłego, który dokonał wyceny budowli dla potrzeb podatku od nieruchomości. Jednak wydanie postanowienia o obciążeniu kosztami możliwe jest dopiero po zakończeniu postanowienia wymiarowego dotyczącego istoty sprawy, tj. samego podatku.

Spór dotyczył postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z maja 2009 r. Utrzymywało ono w mocy postanowienie burmistrza w sprawie ustalenia kosztów postępowania związanych z wyceną gazociągów, przyłączy gazowych i budowli położonych na terenie miasta.

Problem dotyczył deklaracji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podatek od nieruchomości za luty-grudzień 2003 r. Potem spółka dokonała korekt deklaracji. Między innymi w jednej z nich zmniejszyła wartość budowli związanych z działalnością gospodarczą o prawie 4 mln zł. Zmniejszenie podstawy opodatkowania budowli spowodowało znaczne zmniejszenie podatku. Bezpośrednim powodem złożenia korekty była wycena majątku otrzymanego w drodze aportu w styczniu i maju 2003 r.

W październiku 2005 r. burmistrz wszczął postępowanie podatkowe w sprawie i powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego. Ten sporządził operat szacunkowy w celu określenia wartości rynkowej bądź odtworzeniowej majątku w postaci gazociągów, linii przesyłowych i infrastruktury towarzyszącej należącej do spółki, leżących na terenie miasta. Ostatecznie postanowieniem z czerwca 2008 r., burmistrz obciążył spółkę kosztami postępowania związanymi z wyceną. Wyjaśnił, że podana przez podatnika wartość budowli nie odpowiadała ich wartości rynkowej i dlatego powołano biegłego rzeczoznawcę majątkowego. Wartość budowli związanych i wykorzystywanych do działalności gospodarczej oszacowana przez biegłego jest wyższa o 144,95 proc. od wartości podanej przez podatnika, dlatego spółka musi ponieść koszty jego opinii. Stanowisko to potwierdził organ odwoławczy.

Spółka zaskarżyła postanowienie do sądu, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie ją uwzględnił. Sąd przypomniał, że zgodnie z przepisami, w przypadku gdy podatnik nie określił wartości budowli lub wartość ustalona przez biegłego jest wyższa co najmniej o 33 proc. od wartości określonej przez podatnika, koszty ustalenia wartości przez biegłego ponosi podatnik.

Sąd zwrócił uwagę na zasady, na podstawie których ustala się wartość budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Co do zasady, jest to wartość ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne. W przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych będzie to ich wartość z 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. Bez dokonania związanych z wartością ustaleń faktycznych nie da się rozstrzygnąć kwestii zasadności obciążenia kosztami biegłego spółki. Te ustalenia faktyczne mogą być dokonane tylko w sprawie podatkowej.

Sąd przypomniał, że obciążenie kosztami podatnika będzie możliwe, gdy wartość budowli będzie ustalona na podstawie opinii biegłego. Tego faktu nie da się ustalić bez uprzedniego wydania decyzji podatkowej w przedmiocie podatku od nieruchomości.

Sąd podzielił zarzut podatniczki, że postanowienie o kosztach nie mogło być wydane przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Tymczasem w dacie wydania zaskarżonego postanowienia sprawa dotycząca określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003 rok nie była zakończona.

Zdaniem sądu koszty opinii biegłego w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości są przykładem kosztów obciążających podatnika. Jednak możliwość obciążenia kosztami biegłego spółki zależy od okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie podatkowej. W danej sprawie organy podatkowe dokonując rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania naruszyły treść art. 269 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Postanowienia wydane na podstawie tego przepisu mogą dotyczy kwestii incydentalnej, niezwiązanej z istotą sprawy.

Opracowała Aleksandra Tarka