Nie każde zaświadczenie chroni kupującego przed spłatą zadłużenia

Czy posiadanie każdego zaświadczenia o wysokości zaległości podatkowych zbywcy przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części zwalnia nabywcę z obowiązku zapłaty zaległości podatkowych zbywcy przedsiębiorstwa niewykazanych w tym zaświadczeniu? To pytanie nurtuje niemal wszystkich kupujących.

Co na to przepisy

W przypadkach i w zakresie przewidzianych w Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie, w tym nabywcy przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa - ZCP (dalej: nabywcy przedsiębiorstwa).

Z art. 112 par. 1 Ordynacji podatkowej wynika, że nabywca przedsiębiorstwa lub ZCP odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem za powstałe do dnia nabycia zaległości podatkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, chyba że przy zachowaniu należytej staranności nie mógł wiedzieć o tych zaległościach.

Właściwa podstawa prawna

W interesie nabywcy przedsiębiorstwa leży uzyskanie zaświadczenia o wysokości zaległości podatkowych zbywającego przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część. Należy jednak pamiętać, że nie może to być dowolne zaświadczenie, lecz musi być ono wydane na podstawie art. 306g Ordynacji podatkowej. Wynika to z art. 112 par. 6 wspomnianego aktu prawnego, zgodnie z którym nabywca nie odpowiada za zaległości podatkowe, które nie zostały wykazane w zaświadczeniu, o którym mowa w art. 306g Ordynacji podatkowej.

Organy podatkowe wydają zaświadczenie o wysokości zaległości podatkowych zbywającego na wniosek zbywającego albo na wniosek nabywcy, ale za zgodą zbywającego. W zaświadczeniu tym organ określa wysokość zaległości podatkowych zbywającego na dzień wydania zaświadczenia (art. 306g par. 2 Ordynacji podatkowej).

Należy podkreślić, iż posiadanie zaświadczenia o wysokości zaległości podatkowych zbywcy przedsiębiorstwa, wydanego w trybie art. 306g Ordynacji podatkowej, nie zwalnia nabywcy z obowiązku zapłaty ze zbywcą wykazanych w nim zaległości podatkowych, a jedynie zaległości podatkowych, które nie zostały w tym zaświadczeniu wykazane. Jedynie w przypadku uzyskania takiego zaświadczenia, z którego będzie wynikać, że zbywca nie posiada zaległości podatkowych, nabywca nie będzie musiał regulować w ogóle zaległości podatkowych. [przykład]

Artykuł 306g par. 1 - 2 Ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio do należności wymienionych w art. 107 par. 2 pkt 2 - 4, objętych zakresem odpowiedzialności nabywcy (art. 306g par. 3).

Tryb szczegółowy

Szczegółowy tryb wydawania zaświadczeń określa rozporządzenie w sprawie zaświadczeń wydawanych przez organy podatkowe.

Zaświadczenie, o którym mowa w art. 306g Ordynacji podatkowej, organ podatkowy wydaje na formularzu ZAS-Z (Zaświadczenie o wysokości zaległości podatkowych zbywającego).

Podkreślić należy, iż posiadanie przez nabywcę przedsiębiorstwa zaświadczenia innego niż ZAS-Z, tj.:

wZAS-W (Zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzające stan zaległości) wydane w trybie art. 306e Ordynacji podatkowej,

wZAS-P (Zaświadczenie o wysokości zaległości podatkowych podatnika) wydane w trybie art. 306h Ordynacji podatkowej

- nie zwalnia takiego nabywcy z obowiązku zapłaty podatków niewykazanych w tych zaświadczeniach.

Ważne

Zaświadczenie ZAS-Z powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku o jego wydanie (art. 306a par. 5 Ordynacji podatkowej.

Należy zadbać, aby posiadane zaświadczenie było aktualne, w każdym razie nie starsze niż 30 dni. Z art. 112 par. 7 Ordynacji podatkowej wynika bowiem, iż nabywca odpowiada również za zaległości podatkowe i inne należności zbywcy, wymienione w art. 107 par. 2 pkt 2 - 4 Ordynacji podatkowej, z zastrzeżeniem art. 112 par. 4 pkt 2, powstałe po dniu wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 306g Ordynacji podatkowej, a przed dniem nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, jeżeli od dnia wydania zaświadczenia do dnia zbycia upłynęło więcej niż 30 dni.

Z par. 5 wspomnianego rozporządzenia wynika m.in., iż zaświadczenie, na żądanie podmiotów wymienionych w art. 306g par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. nabywcy przedsiębiorstwa, jest wydawane za zgodą zbywcy wyrażoną na piśmie, z jego podpisem urzędowo lub notarialnie poświadczonym. Podstawę do wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzającego stan zaległości, związanych z działalnością gospodarczą, stanowi zgoda podatnika wyrażona na piśmie, z jego podpisem i pieczęcią używaną dla celów tej działalności. W takim przypadku termin do wydania zaświadczenia oblicza się od dnia złożenia oświadczenia podatnika wyrażającego zgodę.

W myśl par. 9 rozporządzenia w sprawie zaświadczeń wydawanych przez organy podatkowe zaświadczenia są wydawane przez organ podatkowy właściwy rzeczowo i miejscowo w sprawach poszczególnych zobowiązań podatkowych. Zatem jeżeli zbywca przedsiębiorstwa jest podatnikiem podatków, dla których właściwe są rzeczowo i miejscowo różne organy podatkowe (np. podatek od nieruchomości czy podatek od środków transportowych pobierane przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), podatek dochodowy, podatek od towarów i usług, akcyza, podatek od czynności cywilnoprawnych pobierane przez naczelnika urzędu skarbowego), to konieczne będzie uzyskanie kilku zaświadczeń ZAS-Z w celu minimalizacji ryzyka odpowiedzialności za zaległości podatkowe zbywcy przedsiębiorstwa.

Na marginesie należy zasygnalizować, że art. 112 Ordynacji podatkowej nie stosuje się do nabycia w postępowaniu egzekucyjnym oraz upadłościowym. Oznacza to, że nabywca przedsiębiorstwa w toku tych postępowań w ogólne nie odpowiada za zaległości podatkowe zbywcy. W konsekwencji nie ma potrzeby ubiegania się o otrzymanie zaświadczeń ZAS-Z.

PRZYKŁAD

Jeden tytuł

W zaświadczeniu ZAS-Z wydanym na wniosek nabywcy przedsiębiorstwa 14 sierpnia 2012 r. urząd skarbowy wykazał, iż na zbywcy przedsiębiorstwa ciążą zaległości podatkowe z tytułu VAT za styczeń 2011 r. Jeżeli okazałoby się, że na zbywcy ciążyły inne zaległości podatkowe istniejące na dzień 14 sierpnia 2012 r., to nabywca nie byłby zobowiązany ich regulować, a organ podatkowy nie mógłby w stosunku do nich prowadzić egzekucji.

Odpowiedzialność osób trzecich

Generalnie osoby trzecie odpowiadają również za:

1) podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów;

2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych;

3) niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek;

4) koszty postępowania egzekucyjnego;

- jednak zakres odpowiedzialności nabywcy przedsiębiorstwa (zorganizowanej części przedsiębiorstwa) nie obejmuje:

● podatków niepobranych oraz pobranych, a niewpłaconych przez płatników lub inkasentów;

● odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz oprocentowania niezwróconych zaliczek w terminie, powstałych po dniu nabycia,

- z wyjątkiem nabywców będących: małżonkami lub członkami rodziny podatnika, o których mowa w art. 111 par. 3 Ordynacji podatkowej, tj. zstępnymi, wstępnymi, rodzeństwem, małżonkami zstępnych, osobami pozostającymi w stosunku przysposobienia oraz osobą pozostającą z podatnikiem w faktycznym pożyciu (art. 107 par. 2 w zw. z art. 112 par. 4 i 5 Ordynacji podatkowej).

Należy również zwrócić uwagę, iż zakres odpowiedzialności nabywcy jest ograniczony do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (art. 112 par. 3 Ordynacji podatkowej).

O odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji (art. 108 i art. 118 Ordynacji podatkowej).

Marcin Szymankiewicz

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 91, art. 107 - 109, art. 112, art. 112a, art. 118, art. 306a - art. 306n ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). Par. 1 - 9 rozporządzenia ministra finansów z 22 grudnia 2011 r. w sprawie zaświadczeń wydawanych przez organy podatkowe (Dz.U. nr 293, poz. 1726).