Poradnia podatkowa

Kiedy od odszkodowania przyznanego przez sąd trzeba zapłacić PIT

Jak prawidłowo powinien wystawić fakturę zagraniczny pośrednik

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają m.in. odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Towarami zaś są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Z kolei przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w tym również:

1. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,

2. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji,

3. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu, lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Ponadto za świadczenie usług uznawana jest każda transakcja, która nie stanowi dostawy towarów.

Z orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE wynika, że aby dane świadczenie mogło być uznane za opodatkowaną usługę, musi zachodzić bezpośredni związek między świadczeniem a wynagrodzeniem. A zatem korzyści wynikające z wykonywanych przez usługodawcę zadań muszą mieć bezpośredni związek z usługobiorcą, w sytuacji zaś gdy taki związek nie istnieje, nie można uznać takich czynności za usługi opodatkowane VAT.

Zatem aby ocenić, czy pobierana opłata będzie podlegać opodatkowaniu VAT, należy wyjaśnić, czy jest związana z funkcjonowaniem danego podmiotu prawnego, czy też dokonanie takiej opłaty wiąże się z określonym świadczeniem wzajemnym.

Na podstawie opisanego stanu faktycznego należy przyjąć, że otrzymywanych przez podatnika należności z tytułu opłat za wydane certyfikaty nie można uznać za wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług, gdyż nie istnieje bezpośredni związek między świadczącym usługę a otrzymanym z tego tytułu wynagrodzeniem. Wynagrodzenie powinno mieć charakter wzajemny i ekwiwalentny, tzn. powinna istnieć bezpośrednia i jasno zindywidualizowana relacja między podmiotami tego stosunku zobowiązaniowego. Ponadto opłata za wydanie certyfikatu nie stanowi wynagrodzenia za dostawę towarów, bowiem w wyniku dokonania powyższej czynności nie dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Skoro więc opłaty za wydanie certyfikatu płetwonurka nie stanowią odpłatności za dostawę towarów bądź świadczenie usług, to pozostają poza zakresem ustawy o podatku od towarów i usług. Stanowisko takie potwierdza interpretacja z 7 sierpnia 2012 r. wydana przez dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (nr IPPP3/443-493/12-4/KC).

Podstawa prawna

Art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o PIT opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c tej ustawy oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Wśród wymienionych w omawianej ustawie źródeł przychodów są też ,,inne źródła".

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:

a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,

d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,

g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód.

Wolne od podatku dochodowego są też inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą lub dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Ze zwolnienia tego skorzystają inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, czyli odszkodowania otrzymane za tzw. szkodę rzeczywistą, nie skorzystają natomiast odszkodowania za utracone korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Uwzględniając stan faktyczny, należy przyjąć, że otrzymana przez podatnika kwota nie mieści się w katalogu zwolnień wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 3 i pkt 3b ustawy o PIT.

Zasadniczym celem przyznania sumy pieniężnej nie jest wyrównanie szkody powstałej w wyniku przewlekłości, lecz z jednej strony zapewnienie materialnej satysfakcji za przewlekłość postępowania, z drugiej zaś oddziaływanie na sąd, z którego środków kwota ta zostanie wypłacona. Zatem odszkodowanie otrzymane na mocy ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym, prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki stanowi dla podatnika przychód z innych źródeł i nie ma ono charakteru odszkodowania ani zadośćuczynienia. Nie korzysta więc ze zwolnienia z PIT.

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.). Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749). Ustawa z 13 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. nr 175, poz. 1843).

Zlecenie innemu podmiotowi na podstawie umowy cywilnoprawnej czynności wystawienia faktury w imieniu i na rachunek podatnika VAT będącego dostawcą towarów nie narusza przepisów podatkowych.

Natomiast par. 5 rozporządzenia w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, określa minimalny zakres danych, jakie powinna zawierać faktura, i nie nakłada ograniczeń co do umieszczania dodatkowych danych identyfikujących dostawców, nabywców towarów czy też innych danych, które wystawca uzna za stosowne. Należy zatem stwierdzić, że na fakturach podatnik może umieścić dane pośrednika. Tak wystawiona faktura powinna jednak zawierać dokładne oznaczenie każdego z podmiotów na niej wymienionego w celu zachowania przejrzystości takiego dokumentu.

Z kolei par. 5 ust. 6 powyższego rozporządzenia nakazuje, by kwoty podatku podawać w złotych bez względu na to, w jakiej walucie określona jest kwota należności na fakturze. Minister finansów stwierdza, iż nie ma przeszkód, aby faktury VAT wystawiane były w języku obcym, jednak pod warunkiem spełnienia wszystkich warunków wskazanych w omawianych wyżej przepisach. Zatem tylko faktury zawierające wszystkie obowiązkowe dane (m.in. oznaczenie "Faktura VAT", kwotę podatku w złotych oraz inne określone przepisami wymogi) będą mogły być uznane za prawidłowe.

Podstawa prawna

Art. 106 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Par. 4 oraz par. 5 ust. 1 rozporządzenia ministra finansów z 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 68, poz. 360).

Ordynacja podatkowa nie zawiera żadnej normy prawnej zakazującej uczestnictwa w postępowaniu organu pierwszoinstancyjnego przy ponownym rozpoznaniu sprawy pracownika tego organu, który brał udział w wydaniu uchylonej decyzji (czy to w fazie opracowywania projektu decyzji, czy też przy jej podpisywaniu lub podejmowaniu). Nie podlega zatem wyłączeniu od załatwienia sprawy pracownik organu podatkowego I instancji upoważniony (na podstawie art. 143 par. 1 Ordynacji podatkowej) przez organ podatkowy do załatwiania spraw w jego imieniu w przypadku uchylenia decyzji przez organ odwoławczy i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia. W takiej sytuacji sprawa załatwiana jest od nowa przez organ I instancji i może - na żądanie strony - podlegać ponownej kontroli instancyjnej w pełnym zakresie.

Podstawa prawna

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).

Oprac. Alina Wróbel