Poradnia podatkowa

— Czy amortyzować znak towarowy otrzymany w darowiźnie

— Jak rozliczać nieruchomość zakupioną na raty

— Kto ma prawo do jednorazowego odpisu

— Spółka, stosując, metodę liniową dokonuje odpisów amortyzacyjnych, od wykorzystywanych w działalności maszyn. Chciałaby zmniejszyć wysokość stawki. W jakim momencie może dokonać takiego obniżenia wobec środków trwałych wprowadzonych do ewidencji?

Zasady amortyzacji określają przepisy ustawy o CIT. Zgodnie z art. 16a ust. 1 tego aktu prawnego amortyzacji podlegają stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością, maszyny, urządzenia i środki transportu oraz inne przedmioty o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub leasingu. Oznacza to, że amortyzacja jest formą rozłożonego w czasie obciążania kosztów podatkowych wartością używanych w prowadzonej działalności przedmiotów, zużywających się w okresie dłuższym niż rok. Przy czym okres amortyzacji jest zwykle zbliżony do standardowego okresu użytkowania danego rodzaju środków trwałych.

Odpisów dokonuje się, gdy wartość początkowa środka trwałego albo wartości niematerialnej i prawnej w dniu przyjęcia do używania jest wyższa niż 3500 zł.

Co do zasady, odpisów dokonuje się przy zastosowaniu stawek określonych w wykazie stawek amortyzacyjnych, jednak podatnicy mogą obniżać podane w wykazie stawki. Zmiana może nastąpić zarówno wobec środków trwałych wprowadzonych po raz pierwszy do ewidencji, jak i będących już przedmiotem amortyzacji.

W opisanej sytuacji mamy do czynienia z maszynami wprowadzonymi już do ewidencji. W takim przypadku zastosowanie obniżonej (w stosunku do stawki w wykazie) stawki może nastąpić od pierwszego miesiąca danego roku podatkowego.

Warto dodać, że przepisy ustawy o CIT nie określają maksymalnej wielkości obniżenia. Podatnicy mają w tym zakresie dużą swobodę i mogą dokonywać zmiany stawki (zarówno obniżenia, jak i zwiększenia), począwszy od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Stanowisko takie potwierdzają liczne interpretacje, m.in. interpretacja indywidualna wydana przez dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 9 stycznia 2012 r. (nr IPTPB3/423-263/11-5/PM); dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 27 lipca 2009 r. (nr IBPBI/2/423-515/09/BG); dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 11 lipca 2008 r. (nr ILPB3/423-226/08-2/EK).

Podstawa prawna

Art. 15, art. 16a, art. 16i ust. 5 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

— Podatnik otrzymał od ojca w darowiźnie znak towarowy, który wykorzystuje w prowadzonej działalności. Jego wartość określono w umowie notarialnej na 50 tys. zł. Czy podatnik może amortyzować ten znak?

W myśl przepisów ustawy o PIT amortyzacji podlegają m.in. nabyte, nadające się do gospodarczego wykorzystania w dniu przyjęcia do używania prawa określone w ustawie z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117, z późn. zm.) o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane przez niego do używania na podstawie umowy licencyjnej (sublicencji), umowy najmu, dzierżawy lub leasingu, zwane wartościami niematerialnymi i prawnymi.

Oznacza to, iż prawa, które nie zostały wymienione wprost w ustawie o PIT jako wartości niematerialne i prawne, nie mogą zostać zaliczone do tej kategorii. Tym samym nie podlegają amortyzacji. Dodać należy, że przepisy prawa podatkowego nie dają podstaw do amortyzowania znaków towarowych. Amortyzacji podlegają nabyte prawa ochronne do znaków towarowych na zasadach wynikających z przepisów prawa własności przemysłowej. Prawo ochronne na znak towarowy powstaje na skutek wydania decyzji przez Urząd Patentowy, co oznacza, że prawo to nie istnieje przed wydaniem takiej decyzji. W opisanym przypadku zakładamy, że odnośnie do otrzymanego przez podatniczkę znaku towarowego decyzja została wydana. Zatem znak towarowy, na który wydano prawo ochronne, mieści się w kategorii praw określonych w prawie własności przemysłowej, wskazanych w art. 22b ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT i podlega amortyzacji.

Warto zaznaczyć, że ustawodawca przewiduje dwa sposoby wejścia podatnika w posiadanie składników majątkowych podlegających amortyzacji. Są to wytworzenie we własnym zakresie i nabycie. Przy czym status podlegających amortyzacji wartości niematerialnych i prawnych mogą mieć wyłącznie składniki majątku nabyte, a nie wytworzone przez podatnika. Nabycie prawa własności składnika majątku może zatem nastąpić w formie sprzedaży, zamiany, wkładu niepieniężnego, darowizny, spadku, na podstawie innej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności rzeczy oznaczonej co do tożsamości. Warunek ten w rozpatrywanym przypadku został spełniony.

Z kolei stosownie do art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych uważa się w razie nabycia w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób wartość rynkową z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny albo umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa ją w niższej wysokości. W umowie notarialnej określono wartość znaku towarowego, którą należy przyjąć do amortyzacji.

Podstawa prawna

Art. 22b ust. 1, art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

— Spółka wykorzystuje samochody służbowe do pozyskania nowych klientów, prezentacji wyrobów partnerów biznesowych itp. Pracownicy podróżują po całym kraju i za granicę. Przeciętnie każdy z pojazdów w ciągu roku pokonuje ok. 60 tys. km. Czy tak intensywna eksploatacja daje prawo do podwyższenia stawki amortyzacyjnej tych aut?

Zgodnie z art. 16i ust. 1 ustawy o CIT odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych dokonuje się przy zastosowaniu stawek określonych w wykazie stawek amortyzacyjnych. Przepisy tego aktu prawnego dopuszczają jednak możliwość podwyższania tych stawek. I tak podwyższenie można zastosować dla budynków i budowli używanych w warunkach pogorszonych - przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 1,2, a używanych w warunkach złych - przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 1,4. Z kolei dla maszyn, urządzeń i środków transportu, z wyjątkiem morskiego taboru pływającego, używanych bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymagających szczególnej sprawności technicznej - przy zastosowaniu w tym okresie współczynników nie wyższych niż 1,4. Ostatnią grupą są maszyny i urządzenia zaliczane do grupy 4 - 6 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych, poddane szybkiemu postępowi technicznemu - przy zastosowaniu współczynników nie wyższych niż 2,0.

Kwestią budzącą problemy jest natomiast pojęcie ,,używanych bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych". Czy warunki, w jakich wykorzystywane są pojazdy w ramach działalności spółki, spełniają przesłanki tego pojęcia?

Uwzględniając warunki rynkowe (w tym mające wpływ na przebieg transakcji ubezpieczenia czy zbycia pojazdów), należy stwierdzić, że o znacznej, a nawet ponadprzeciętnej intensywności wykorzystywania samochodów może świadczyć ich przebieg. Po analizie publikacji w prasie motoryzacyjnej, danych firm ubezpieczeniowych czy informacji dotyczących ofert sprzedaży pojazdów na rynku wtórnym należy przyjąć, że przeciętnie samochody w Polsce przejeżdżają rocznie ok. 30 tys. km. Zatem zastosowane przez spółkę założenie, że jeżeli roczny przebieg pojazdu przekracza 60 tys. km, to jest on eksploatowany bardziej intensywnie niż przeciętnie, należy uznać za słuszne. Jak z tego wynika, spółka będzie mogła zastosować podwyższoną stawkę amortyzacyjną, stosując współczynnik nie wyższy niż 1,4. Należy jednak pamiętać, że przy podwyższaniu stawek trzeba dla poszczególnych środków trwałych stosować jeden wybrany współczynnik, przez który mnoży się stawkę amortyzacyjną właściwą dla danego środka trwałego, przyjętą z wykazu.

Podstawa prawna

Art. 16i ust. 1 i ust. 6 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

— Podatnik nabył budynek biurowy, płacąc 50 proc. ceny w dniu podpisania umowy notarialnej, a resztę w pięciu corocznych ratach. Czy odpisów amortyzacyjnych może dokonywać już od chwili zakupu, czy dopiero po uiszczeniu całej kwoty?

Amortyzacji podlegają stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością; maszyny, urządzenia i środki transportu oraz inne przedmioty o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub leasingu, zwane środkami trwałymi (art. 22a ust. 1 ustawy o PIT).

Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od wartości początkowej środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten środek lub wartość wprowadzono do ewidencji (wykazu), do końca tego miesiąca, w którym następuje zrównanie sumy odpisów amortyzacyjnych z ich wartością początkową lub w którym postawiono je w stan likwidacji, zbyto lub stwierdzono ich niedobór. Z kolei składniki majątku wprowadza się do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych najpóźniej w miesiącu przekazania ich do używania.

Natomiast zgodnie z art. 535 kodeksu cywilnego przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Ważność takiej umowy zależy więc wyłącznie od zgodnych oświadczeń woli stron, a wydanie rzeczy czy też zapłata ceny są zdarzeniami będącymi wyłącznie przejawami jej wykonania.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że podatnik podpisał już akt notarialny przenoszący na niego prawo własności danej nieruchomości. Wobec tego jeśli zakupiony budynek spełnia pozostałe warunki dokonywania amortyzacji określone w art. 22a ust. 1 ustawy o PIT i został przekazany do użytkowania, może być amortyzowany. Kwestia uiszczenia pozostałej ceny sprzedaży w tej sytuacji nie wpływa na możliwość amortyzacji tego budynku.

Podstawa prawna

Art. 22a ust. 1, art. 22h ust. 1 pkt 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Art. 535 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Przedsiębiorca będący małym podatnikiem zakupił przyczepę skrzyniową. Dotychczas nie korzystał z pomocy de minimis. Czy ma prawo do skorzystania z jednorazowego odpisu amortyzacyjnego?

Od 2007 roku niektórzy podatnicy mogą skorzystać ze szczególnych preferencji w zakresie amortyzacji środków trwałych, czyli z tzw. amortyzacji jednorazowej. Szczegółowe zasady jej stosowania określają przepisy art. 22k ust. 7 - 12 ustawy o PIT. Zgodnie z art. 22k ust. 7 wspomnianej ustawy podatnicy w roku podatkowym, w którym rozpoczęli prowadzenie działalności, oraz mali podatnicy mogą dokonywać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych zaliczonych do grupy 3 - 8 Klasyfikacji Środków Trwałych, z wyłączeniem samochodów osobowych, w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym równowartości kwoty 50 tys. euro (222 tys. zł) łącznej wartości tych odpisów amortyzacyjnych. Przy określaniu tego limitu nie uwzględnia się odpisów amortyzacyjnych od nieprzekraczającej 3500 zł wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Mały podatnik to taki, u którego wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1,2 mln euro (5,324 mln zł). Zatem dla skorzystania z jednorazowej amortyzacji istotne jest, kto nabywa środki trwałe, prowadzi ich ewidencję i dokonuje odpisów amortyzacyjnych.

Zgodnie bowiem z art. 24a ustawy o PIT osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie wykonujące działalność gospodarczą muszą prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów albo księgi rachunkowe, w sposób zapewniający ustalenie dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, w tym za okres sprawozdawczy, a także uwzględniać w ewidencji informacje niezbędne do obliczenia wysokości odpisów.

Z tych też względów dla celów jednorazowej amortyzacji podatkowej przy ocenie spełnienia kryteriów pojęcia małego podatnika w przypadku osób fizycznych prowadzących samodzielnie działalność gospodarczą do limitu 1,2 mln euro, należy uwzględnić przychody wyłącznie z tej działalności.

Warto pamiętać, że jednorazowa amortyzacja stanowi pomoc de minimis udzielaną w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis.

Ulga w postaci jednorazowego odpisu amortyzacyjnego, jakkolwiek stanowi pomoc publiczną, to nie stanowi pomocy na nabycie środka trwałego, zatem możliwe jest stosowanie jej również w przypadku podmiotów gospodarczych prowadzących działalność zarobkową w zakresie drogowego transportu towarowego.

W rozpatrywanym przypadku przedsiębiorca prowadzi samodzielnie pozarolniczą działalność gospodarczą i spełnia warunki małego podatnika. Zakupiony przez niego środek trwały mieści się w jednej z grup Klasyfikacji Środków Trwałych, oznaczonej numerem 7 - środki transportu. Wnioskodawca nie korzystał w prowadzonej przez siebie pozarolniczej działalności gospodarczej z pomocy de minimis. Jeśli więc podatnik wprowadził zakupioną przyczepę do ewidencji, może skorzystać z jednorazowej amortyzacji.

Art. 22k ust. 7 - 12 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Alina Wróbel

ekspert podatkowy