Poradnia podatkowa

● Kiedy usługi prywatnego nauczania mogą korzystać ze zwolnienia z VAT

● Czy można odliczyć część ulgi prorodzinnej na zarobkujące dziecko

● Czy brak dochodów i kosztów zawieszonej firmy pozwala nie składać PIT

● Jak mogą rozliczyć się małżonkowie, gdy jedno z nich uzyskało dochód z innych źródeł

● Firma transportowa oprócz faktur za usługi wystawia swoim kontrahentom faktury za opłaty drogowe. Czy wystawiając takie faktury, powinna naliczać VAT?

Podstawą opodatkowania VAT jest, co do zasady, wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej (zob. art. 29a ust. 1 ustawy o VAT). Zwrot "wszystko, co stanowi zapłatę" oznacza, że w przypadku świadczenia usług transportowych podstawa opodatkowania obejmuje, m.in., równowartość opłat drogowych, którymi obciążany jest klient.

A zatem najbardziej poprawnym sposobem na obciążanie nabywców usług transportowych kosztami opłat drogowych jest wkalkulowywanie równowartości tych opłat w cenę świadczonych usług transportowych. Dopuszcza się również wykazywanie tych kwot jako odrębnej pozycji na fakturze. W obu przypadkach kwoty stanowiące równowartości opłat drogowych powiększają podstawę opodatkowania usług transportowych, a w konsekwencji podlegają opodatkowaniu VAT jako element tych usług (chyba że świadczenie danej usługi transportowej nie podlega opodatkowaniu VAT w Polsce).

Odpowiednie zastosowanie mają w tym zakresie wyjaśnienia organów podatkowych wydawane na gruncie przepisów obowiązujących do końca 2013 r., np. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 3 lutego 2012 r. (nr IPPP3/443-1476/11-2/MK). Czytamy w niej, że "koszty poniesione w celu wykonania usługi, jako części składające się na końcową kwotę należną, należy opodatkować VAT według stawki właściwej dla usługi, na której wykonanie zawarta została umowa. (...) wnoszenie opłat drogowych związane jest z możliwością korzystania z przejazdu drogami, w odniesieniu do których przepisy określają obowiązek wnoszenia opłat. Opłaty te stanowią nieodłączny element składowy kosztów ponoszonych w związku ze świadczeniem usług transportu drogowego (podobnie jak zakup paliwa). Zatem kosztu tych opłat nie można traktować w oderwaniu od świadczonych usług transportowych i obciążać zleceniodawcę odrębnym dokumentem, gdyż stanowią jeden z elementów kwoty należnej od nabywcy z tytułu wykonania usługi".

W przedstawionej sytuacji firma nie powinna zatem wystawiać kontrahentom osobnych faktur na opłaty drogowe. Kwoty tych opłat powinny być wkalkulowywane w cenę świadczonych usług transportowych albo uwzględniane jako osobna pozycja na fakturach dokumentujących usługi transportowe. Niezależnie jednak od przyjętego rozwiązania, kwoty te - jako element podstawy opodatkowania usług transportowych - podlegają opodatkowaniu na takich samych zasadach jak usługa transportowa, której dotyczą. W przypadku gdy stanowią one element usług transportowych podlegających opodatkowaniu VAT w Polsce według stawki 23 proc., również kwoty, o których mowa, opodatkowane są tą właśnie stawką. A zatem jeżeli mimo wszystko firma zdecyduje o obciążaniu kontrahentów tymi kwotami osobną fakturą, faktury te - w zakresie, w jakim dokumentują usługi transportowe opodatkowane VAT według stawki 23 proc. - powinny zawierać VAT naliczony według stawki 23 proc.

Podstawa prawna

Art. 29a ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

● Jestem nauczycielem języka polskiego zatrudnionym w liceum. Zamierzam rozpocząć prowadzenie własnej działalności gospodarczej, w ramach której będę świadczył usługi nauczania podmiotom prowadzącym szkoły prywatne. Czy usługi te będą zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 27 ustawy o VAT?

Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 27 ustawy o VAT zwolnione są od podatku usługi prywatnego nauczania na poziomie przedszkolnym, podstawowym, gimnazjalnym, ponadgimnazjalnym i wyższym, świadczone przez nauczycieli.

Zauważyć należy, że zwolnienie to obejmuje usługi prywatnego nauczania. Wyłącza to możliwość stosowania wskazanego zwolnienia do usług świadczonych przez nauczycieli w ramach zajęć organizowanych przez podmiot trzeci. Orzekł tak Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 14 czerwca 2007 r. w sprawie C-445/05, jak również stanowisko to reprezentowane jest przez polskie sądy administracyjne (zob. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lipca 2012 r., (sygn. akt I FSK 219/12) oraz organy podatkowe. Jak czytamy w interpretacji dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 14 lutego 2013 r. (nr IPPP2/443-1172/12-4/RR), "Wnioskodawczyni świadcząc usługę nauczania jest związana umową z daną placówką, a nie bezpośrednio z uczniami (rodzicami dzieci). Tak więc w przedmiotowej sprawie nie dochodzi do prywatnego nauczania świadczonego przez nauczycieli. Wobec powyższego przedmiotowe czynności niemające cech nauczania prywatnego w rozumieniu w art. 43 ust. 1 pkt 27 ustawy, nie korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie ww. przepisu".

Zatem świadczone przez podatnika usługi nauczania - jako usługi świadczone na rzecz organizujących nauczanie podmiotów trzecich - nie będą zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 27 ustawy o VAT. Niekoniecznie oznacza to jednak, że usługi te będą opodatkowane VAT. Nauczyciele świadczący usługi nauczania mogą bowiem korzystać ze zwolnienia od podatku ze względu na wartość sprzedaży. Sprzedaż podatników rozpoczynających wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu w trakcie roku podatkowego objęta jest tym zwolnieniem, jeżeli przewidywana przez tych podatników wartość sprzedaży nie przekracza, w proporcji do okresu prowadzonej działalności w roku podatkowym, 150 000 zł (zob. art. 113 ust. 9 ustawy o VAT). Jeżeli w opisywanym przypadku warunek ten jest spełniony, świadczone usługi - o ile podatnik nie zrezygnuje z korzystania ze wskazanego zwolnienia - będą zwolnione od podatku na podstawie art. 113 ust. 9 ustawy o VAT (w przeciwnym razie usługi te będą opodatkowane VAT według stawki 23 proc.).

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 1 pkt 27 oraz art. 113 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

● Syn podatników w czerwcu ukończył naukę. Od lipca rozpoczął pracę. Rodzice pytają, czy mają prawo do ulgi prorodzinnej za miesiące od stycznia do czerwca?

Wszystko będzie zależało od tego, jak wysokie dochody syn uzyskał w 2013 roku. Ulga prorodzinna przysługuje na dzieci do ukończenia 25 lat, uczące się. Zakładam, że syn spełnia kryterium wieku. Jeśli dziecko w danym miesiącu roku podatkowego ukończyło naukę, to zasadniczo ulga przysługuje na nie do tego miesiąca włącznie. Nie oznacza to jednak, że rodzic zawsze odliczy ulgę. W przepisach regulujących zasady odliczania ulgi prorodzinnej na dzieci pełnoletnie zawarte jest jeszcze jedno ograniczenie. Preferencja nie przysługuje, jeśli dziecko w roku podatkowym uzyskało dochód przekraczający kwotę 3089 zł.

Istotny jest sposób określenia kryterium dochodowego. Ustawodawca nakazuje tu uwzględniać dochody objęte skalą podatkową (z wyjątkiem renty rodzinnej) oraz dochody opodatkowane na zasadach, o których mowa w art. 30b ustawy o PIT (z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, objęte 19-proc. podatkiem).

Przepisy mówią o dochodzie. Zgodnie z jednolitym stanowiskiem organów podatkowych chodzi tu o dochód, w rozumieniu art. 9 ust. 2 ustawy o PIT, a więc o przychód minus koszty jego uzyskania. W praktyce oznacza to, że przy ocenie prawa do ulgi na zarobkujące dziecko nie bierze się pod uwagę wysokości płaconych składek na ubezpieczenia społeczne (czy ewentualnych innych odliczeń od dochodu określonych w art. 26 ustawy o PIT, których dokonujemy w celu uzyskania podstawy obliczenia podatku).

Z pytania wynika, że syn rozpoczął pracę w lipcu, jeśli jednak jego łączny dochód przekroczył w 2013 roku kwotę 3089 zł, rodzice stracą prawo do ulgi za cały rok podatkowy.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 4 pkt 3, art. 27f ust. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

● Podatnik pod koniec 2012 roku zawiesił działalność gospodarczą opodatkowaną liniowym PIT. Przez cały 2013 rok firmy nie prowadził, nie uzyskiwał żadnych dochodów ani nie ponosił kosztów. W zeznaniach za lata wcześniejsze nie wykazywał też żadnych strat, które podlegałyby ewentualnemu odliczeniu w latach kolejnych. Czy w związku z tym ma obowiązek złożenia rocznego zeznania podatkowego?

Zeznanie trzeba złożyć. Formalne zawieszenie prowadzenia działalności (tj. zgłoszenie tego faktu w odpowiednich organach ewidencyjnych) zwalnia z bieżących rozliczeń z fiskusem. Nie trzeba płacić zaliczek na podatek dochodowy, odprowadzać ryczałtu czy składać deklaracji VAT (z pewnymi wyjątkami). Aktualny pozostaje jednak obowiązek złożenia przez przedsiębiorcę (mimo zawieszenia posiada on wciąż ten status) rocznego zeznania podatkowego na właściwym formularzu. W opisanej sytuacji będzie to PIT-36L, który urzędowi skarbowemu trzeba przekazać do 30 kwietnia.

Obowiązek składania zeznań rocznych wynika z art. 45 ustawy o PIT. Nie zwalnia on z tego obowiązku podatników, którzy zawiesili działalność gospodarczą. Nie ma znaczenia fakt, że podatnik w trakcie roku nie uzyskiwał żadnych przychodów ani nie ponosił kosztów prowadzenia działalności. Generalnie nie ma on zresztą prawa tego robić. Wyjątkiem są przychody i koszy dopuszczalne w okresie zawieszenia, które wymienia art. 14a ust. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (np. regulowanie zobowiązań powstałych przed datą zawieszenia, ponoszenie kosztów utrzymania firmy czy sprzedaż środków trwałych i wyposażenia firmy). Może się więc okazać, że podatnik, który faktycznie nie prowadził działalności, osiągnął dochód podatkowy lub stratę.

Podstawa prawna

Art. 14a ust. 4 pkt 5 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 672 z późn. zm.). Art. 45 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

● Podatniczka nie uzyskuje dochodów. Jej mąż otrzymał informację PIT-11A (zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego) oraz PIT-8C, gdzie w części D został wykazany przychód z innych źródeł. Małżonkowie mają wątpliwości, w jaki sposób prawidłowo się rozliczyć i czy mogą tego dokonać wspólnie?

Wspólne rozliczenie będzie możliwe, o ile oczywiście podatnicy spełnili podstawowe warunki, tj. byli małżeństwem przez cały rok podatkowy i w tym czasie łączyła ich wspólność majątkowa małżeńska. Fakt, że podatniczka nie uzyskiwała dochodów, nie jest przeszkodą do złożenia jednego PIT. Natomiast rodzaj dochodów uzyskiwanych przez męża będzie miał wpływ na rodzaj formularza, na którym należy się rozliczyć.

Z pytania wynika, że podatnik otrzymał m.in. informację PIT-8C. Wykazany został na niej przychód z innych źródeł, od którego ani płatnik, ani podatnik w ciągu roku podatkowego nie mieli obowiązku odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy. Wyjaśnijmy, że jeśli przychód z innych źródeł, od którego nie potrąca się zaliczki, wypłaca podmiot gospodarczy, to powinien on nam wystawić właśnie PIT-8C.

Tego rodzaju przychód należy zawsze wykazać w PIT-36. Jednocześnie na tym samym druku należy wykazać wszystkie pozostałe przychody opodatkowane skalą oraz można wnioskować o wspólne rozliczenie małżonków.

Podstawa prawna

Art. 20 ust. 1, art. 42a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

Jerzy Tramski,

Magdalena Majkowska