Jak liczyć limit 15 000 zł, żeby nie utracić prawa do kosztów

Od 2017 r. obowiązuje niższy niż dotychczas limit kwoty transakcji pomiędzy przedsiębiorcami, w przypadku których zapłata powinna być dokonana z wykorzystaniem rachunku płatniczego.

Warto dodać, że obecnie płatność ma być dokonywana z wykorzystaniem rachunku płatniczego, a nie jak w poprzednim stanie prawnym, bankowego.

Jednocześnie w obu ustawach o podatkach dochodowych zamieszczone zostało zastrzeżenie, że podatnicy nie mogą zaliczyć do kosztów podatkowych kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca wspomnianych transakcji nastąpiła bez pośrednictwa rachunku płatniczego.

15 000 zł wynosi obecnie limit wartości transakcji, dla których trzeba korzystać z rachunku płatniczego. W przeciwnym razie wydatek ten nie zostanie zaliczony do kosztów podatkowych

O co przedsiębiorcy pytają na szkoleniach

1. Jesteśmy firmą z branży farmaceutycznej. Od lat dostarczamy leki do aptek na podstawie składanych raz, a czasami kilka razy dziennie zamówień. Znaczna część odbiorców płaci za dostawy gotówką naszemu pracownikowi bezpośrednio po dostarczeniu towaru. Jednostkowo są to kwoty kilkuset złotych, jednak w skali miesiąca łączna wartość transakcji przekracza 15 000 zł. Każda dostawa jest odrębnie fakturowana. Co prawda, to nie nasz problem, lecz odbiorców, jednak w trosce o naszą sprzedaż (ewentualne problemy mogłyby negatywnie rzutować na naszą współpracę) chcielibyśmy się upewnić, czy ponoszone w ten sposób wydatki (tj. zapłata gotówką za dostawy) będą mogły być ujmowane w kosztach podatkowych.

Z drugiej strony kupujemy usługi sprzątania biura. Miesięcznie jest to kwota netto 1200 zł. Osoba sprzątająca działa jako przedsiębiorca i opodatkowuje swoje świadczenia VAT. Zwyczajowo dokonujemy zapłaty za sprzątanie w gotówce. W związku z tym mamy wątpliwości, czy tego rodzaju wydatki będą mogły być kosztem podatkowym.

Prawodawca, uzależniając możliwość ujęcia niektórych kosztów w rachunku podatkowym od tego, czy zapłata została dokonana z wykorzystaniem rachunku płatniczego, wskazuje na "jednorazową wartość transakcji". Takie sformułowanie powinno przesądzać o tym, że brak jest podstaw do sumowania transakcji o podobnym charakterze, w tym również tych jednolitych gospodarczo według VAT.

WAŻNE

Wyłączenie z kosztów podatkowych dotyczy zarówno "zwykłych" kosztów rozliczanych w sposób bezpośredni (również pośredni), jak i amortyzacji.

Powszechna jest jednak obawa, że to nie zawsze będzie tak oczywiste dla przedstawicieli fiskusa. Obawy takie może dodatkowo podsycać wcześniejsze podejście niektórych sądów do pojęcia transakcji (i to mimo że od lat regulacja zawierała zapis: "jednorazowa wartość transakcji").

RAMKA 1

Z orzecznictwa

W omawianym przepisie [art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej - dop. autora] mowa jest o obowiązku dokonywania płatności za pośrednictwem rachunku bankowego w sytuacji, w której jednorazowa wartość transakcji przekracza równowartość 15 000 euro. W ocenie sądu nie można jednak interpretować powyższego przepisu w ten sposób, że w przypadku stałego świadczenia usług - co w praktyce miało miejsce w analizowanym przypadku - nie istnieje obowiązek regulowania płatności za pośrednictwem rachunku bankowego w sytuacji, w której jednorazowa wartość faktury nie przekraczała wskazanej wyżej kwoty, podczas gdy wartość faktur z danego dnia, a co więcej z danego miesiąca przekraczała wielokrotnie wskazaną kwotę.

Wyrok WSA w Warszawie z 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2884/13 (prawomocny)

Niewątpliwie przydałaby się w tym zakresie interpretacja ogólna lub - przynajmniej jak w przypadku kompensat - komunikat resortu finansów. Dopóki tego nie będzie, podatnicy, u których pojawi się taki problem, powinni samodzielnie wystąpić z wnioskiem o interpretację indywidualną, w którym oczywiście zaprezentują pogląd o braku przesłanek do sumowania.

Warto przy tym zaznaczyć, że brak obowiązku sumowania zdaje się dodatkowo potwierdzać fakt, że prawodawca nakazuje dokonywać przeliczenia z waluty obcej na złote przy zastosowaniu kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji. Nie byłoby możliwe zastosowanie takiej zasady, gdyby uznać, iż konieczne jest sumowanie większej liczby świadczeń.

!Na potrzeby wyznaczenia wartości transakcji w kontekście limitu 15 000 zł nie ma obowiązku sumowania wartości dostaw dokonywanych pomiędzy stronami w różnych dniach i na podstawie różnych zamówień. Niestety, zainteresowani podatnicy powinni niezwłocznie uzyskać potwierdzenie takiej wykładni w drodze interpretacji indywidualnej.

2. W ramach naszej grupy stosujemy rozliczenia nettingowe. W efekcie wiele naszych zobowiązań wobec spółek powiązanych nie jest regulowanych przelewem. Niejednokrotnie są to wysokie kwoty. Z uwagi na wprowadzenie od 2017 r. obowiązku regulowania przelewem zobowiązań dla transakcji powyżej 15 000 zł i przy wyłączeniu z kosztów wydatków, które zostały poniesione inaczej, obawiamy się, że organ podatkowy może nie uznać za koszty podatkowe tych kosztów, które będą rozliczane z wykorzystaniem nettingu.

Skoro prawodawca wymaga, aby w przypadku transakcji pomiędzy przedsiębiorcami zapłaty za transakcje o wartości przewyższającej 15 000 zł były regulowane z wykorzystaniem rachunku płatniczego, to wątpliwości mogą pojawić się wówczas, gdy strony nie umówiły się na zapłatę pieniężną (lub umówiły się, ale następnie zmieniły zdanie), a zobowiązania wygaszane są w innej formie: poprzez kompensatę lub gdy świadczenie ma charakter barteru.

RAMKA 2

Co to jest netting

Netting oznacza wspólny system płatniczy podmiotów wchodzących w skład określonej grupy kapitałowej, w ramach którego następuje rozliczenie finansowe pod postacią potrącenia wzajemnych rozrachunków określonych w jednej walucie. Znajduje zastosowanie w rozliczeniach wewnątrzkorporacyjnych i polega na wzajemnym kompensowaniu wpływów i wydatków, ustalaniu pozycji netto dla każdej waluty i dla każdego objętego badaniem okresu.ⒸⓅ

Należy wówczas postawić pytanie, jak rozumieć wymóg dokonywania płatności z wykorzystaniem rachunku płatniczego oraz czy w takiej sytuacji taka forma "płatności" automatycznie skutkuje wyłączeniem z kosztów podatkowych.

Wprawdzie treść art. 22p ust. 1 ustawy o PIT mogłaby sugerować wyłączenie, jednak decydować powinny intencje prawodawcy. A ten, ponad wszelką wątpliwość, dąży do ograniczenia, a najlepiej eliminacji handlu pustymi fakturami, szarej strefy i innych form unikania opodatkowania.

Dowód na to znajdziemy w uzasadnieniu projektu zmian w ustawach o podatku dochodowym, na podstawie którego zostały uchwalone przepisy: "Obniżenie obecnie obowiązującego limitu będzie miało pozytywny wpływ na zwiększenie transparentności dokonywanych transakcji, wzrost uczciwej konkurencji między przedsiębiorcami, zmniejszanie szarej strefy i w konsekwencji przyczyni się to do zwiększenia dochodów budżetu państwa. Zmniejszenie tego limitu wraz z określeniem skutków w podatkach dochodowych dla działania niezgodnego z przepisami  ustawy o swobodzie działalności gospodarczej powinno sprawić, że znacząco większa część  transakcji pomiędzy podmiotami gospodarczymi będzie rejestrowana na rachunkach płatniczych,  co powinno pozytywnie wpłynąć nie tylko na ograniczanie szarej strefy w gospodarce, ale również pełne realizowanie obowiązków podatkowych przedsiębiorców".

Co więcej, autor projektu wyraźnie odnosi się do sytuacji w innych państwach Unii Europejskiej, wskazując: "Należy zauważyć przy tym, iż proponowane działanie wpisuje się w tendencję widoczną w działaniach innych państw członkowskich Unii Europejskiej (...). Obecnie adekwatne regulacje istnieją w 16 państwach członkowskich Unii Europejskiej".

WAŻNE

Rozliczenia w ramach umowy nettingu to nic innego jak rozliczenia z wykorzystaniem kompensat. To oznacza, że wartość transakcji oraz sposób wygaszania wzajemnych zobowiązań nie ma żadnego wpływu na rozliczanie kosztów podatkowych.

Tak więc nie powinno budzić wątpliwości to, że intencją prawodawcy nie było ograniczenie czy wyeliminowanie z obrotu gospodarczego legalnych instytucji kompensaty i barteru. Chodzi o to, aby płatności pieniężne dokonywane były z wykorzystaniem rachunków płatniczych. Skutkiem tego ma być ograniczenie płatności gotówkowych i wprowadzenie bardziej wydajnych mechanizmów kontrolnych dla przepływu środków pomiędzy przedsiębiorcami. W konsekwencji należy ponad wszelką wątpliwość przyjąć, że nowo wprowadzane regulacje nie powinny być traktowane jako uniemożliwiające dokonywania rozliczeń w drodze kompensaty czy transakcji barterowych, ale jedynie jako dotyczące tych przypadków, w których występuje płatność pieniężna.

Pogląd, iż przepisy, a w efekcie i wykluczenia z kosztów, dotyczące płatności z wykorzystaniem rachunku płatniczego nie dotyczą kompensat i barterów, potwierdził resort finansów.

RAMKA 3

Komunikat MF z 13 października 2016 r.

Ministerstwo Finansów zwraca uwagę, że wprowadzane od 1 stycznia 2017 r. przepisy podatkowe odwołują się do pojęcia "płatności" wynikającej z transakcji (o której mowa w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej), a zatem obejmują wyłącznie wskazany w nich sposób regulowania zobowiązania, tj. poprzez dokonywanie zapłaty. Regulacje te zatem nie znajdą zastosowania do innych form regulowania (wygasania) zobowiązań, które ze swojej istoty nie mają charakteru płatności i nie są związane z rachunkiem płatniczym. W związku z tym formy uregulowania zobowiązań takie jak m.in. kompensata (potrącenie) czy wymiana barterowa nie są objęte omawianymi przepisami. Jakkolwiek dochodzi wówczas do uregulowania (wygaśnięcia) zobowiązania, to jednak strony umowy nie dokonują "płatności", które mogłyby być objęte zakresem tych regulacji.

3. Świadczymy usługi leasingu, głównie samochodów. W praktyce często nasze rozliczenia wyglądają w taki sposób, że klient wpłaca zaliczkę na poczet ceny pojazdu, a następnie zwraca się do nas z wnioskiem o finansowanie. Jeżeli decyzja jest pozytywna, otrzymujemy od dostawcy pojazdu fakturę na wpłatę zaliczki. Oczywiście jest ona dokonana przez naszego klienta, ale faktura jest wystawiona na nas, gdyż sprzedawca koryguje do zera fakturę wystawioną pierwotnie na naszego klienta. Jeżeli wpłata zaliczki była dokonana przez zamawiającego w gotówce (najczęściej jest to 10 proc. wartości przedmiotu leasingu), dealer, wystawiając fakturę dla na, również wpisuje gotówkę jako formę zapłaty. W związku z tym pojawia się pytanie, czy w takiej sytuacji wydatek będzie mógł być naszym kosztem.

W omawianej sytuacji kluczowe znaczenie ma prawidłowe udokumentowanie całej transakcji. Chodzi o to, aby wyraźnie zostało wskazane, że firma leasingowa, nawet wbrew treści faktury, nie dokonuje zapłaty gotówką.

Jeżeli bowiem leasingodawca "wchodzi" w miejsce swojego klienta jako zamawiający rzecz, która następnie ma być oddana w używanie na podstawie umowy leasingu, "przejmując" przy tym zapłatę, nie może być mowy o dokonaniu zapłaty w gotówce.

Faktycznie bowiem dokonywana jest kompensata w ramach trójstronnego rozliczenia, gdzie:

1. Sprzedawca powinien zwrócić zamawiającemu zaliczkę.

2. Leasingodawca powinien zapłacić sprzedawcy za rzecz.

3. Leasingobiorca powinien zapłacić leasingodawcy opłatę wstępną.

Żadne przepływy środków nie są więc dokonywane, bo leasingobiorca ceduje na leasingodawcę wierzytelność od sprzedawcy, płacąc tym samym opłatę wstępną, a leasingodawca potrąca swoje zobowiązanie wobec sprzedawcy (w odpowiedniej części) z należności od sprzedawcy wynikającą ze scedowanej przez leasingobiorcę wierzytelności. Nie ma zatem żadnych wpłat gotówkowych, tylko same kompensaty!

Operacja powyższa może wydawać się dość skomplikowana, ale w rzeczywistości taka nie jest. Najważniejsze, by z dokumentacji jednoznacznie wynikało, iż wpłata zaliczkowa dokonana pierwotnie gotówką została "wycofana" w ramach późniejszych rozliczeń.

4. Z uwagi na to, że dokonuję dostawy na rzecz osób fizycznych, jeszcze cały czas otrzymuję wiele zapłat w gotówce. Z tego powodu ja również, dokonując zakupu towarów, a nawet czasami środków trwałych, płacę za nie gotówką. Do tej pory starałem się, aby takie zapłaty nie przekraczały 60 000 zł. Zazwyczaj mi to się udawało. Jednak w 2015 roku kupiłem środek trwały o wartości 100 000 zł, płacąc za niego gotówką. W związku z tym obawiam się, że od 2017 roku odpisy amortyzacyjne nie będą kosztem. Oprócz tego na koniec roku mam w magazynie towary, które były kupione za gotówkę w 2016 roku. Czy dokonując ich sprzedaży w 2017 roku, będę mógł rozliczyć ich koszty (prowadzę księgi rachunkowe, więc koszty będą rozliczane w momencie sprzedaży towarów)?

Wprowadzając nowe przepisy dotyczące wpływu formy zapłaty na rozliczenie kosztów, prawodawca zamieścił w ustawie nowelizującej przepisy przejściowe. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy nowe regulacje mają zastosowanie wyłącznie do płatności dokonywanych w roku podatkowym rozpoczynającym się po 31 grudnia 2016 r.

To oznacza, że jeżeli zapłata została uregulowana jeszcze w 2016 roku, to forma płatności nie ma znaczenia dla rozliczenia kosztów. Wprowadzając powyższą zasadę przejściową, prawodawca zastrzegł, że nie stosuje się jej do płatności dotyczących transakcji zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej ustawy o podatkach dochodowych (czyli przed 1 stycznia 2017 roku), jeżeli wartość transakcji nie przekraczała limitu definiowanego równowartością 15 000 euro.

Co ważne, zastrzeżenie dotyczy transakcji sprzed wejścia w życie przepisów zmieniających, a nie przed rokiem podatkowym 2017 - jest to ważne tylko dla podatników, którzy mają inny rok podatkowy niż kalendarzowy.

Dodatkowo prawodawca zastrzegł, że przepisu przejściowego, w myśl którego wyłączenie kosztowe determinowane jest płatnością gotówkową przy transakcji o wartości wyższej niż 15 000 zł, nie stosuje się do płatności dotyczących kosztów uwzględnionych w rachunku podatkowym przed 1 stycznia 2017 r. W konsekwencji, jeżeli koszt był rozliczony w 2016 roku lub wcześniej, a zapłata gotówkowa została dokonana w 2017 roku, pozostanie ona bez wpływu na kwotę kosztów nawet wówczas, gdy wartość transakcji przekracza 15 000 zł.

Biorąc pod uwagę regulacje przejściowe i uwzględniając zasadę, wedle której ważne jest to, kiedy zapłata została dokonana: przed czy po zakończeniu 2016 roku, należy stwierdzić, że w okolicznościach wskazanych w treści pytania i w przypadkach w nich wymienionych nie znajdą zastosowania wyłączenia kosztowe, które byłyby powodowane faktem dokonania zapłaty w gotówce.

PRZYKŁAD 1

Ubiegłoroczna transakcja

W grudniu 2016 roku podatnik dokonał zakupu usług o łącznej wartości netto 35 000 zł. 60 proc. ceny zapłacił gotówką, resztę uregulował przelewem. Koszty, jako pośrednie i dotyczące zarówno 2016, jak i 2017 roku, były rozliczane zarówno w 2016, jak i 2017 roku. Bez względu na to, kiedy podatnik dokonał zapłaty gotówkowej, wydatki są kosztem podatkowym. Jest tak dzięki temu, że transakcja była dokonana w 2016 roku, a jej wartość nie przekroczyła 15 000 euro.

O czym trzeba pamiętać

Wartość transakcji to nie koszt transakcji - czyli badając, czy został przekroczony próg 15 000 zł, należy wziąć pod uwagę kwotę brutto!

Przy transakcjach przewyższających 15 000 zł zapłata ma być regulowana z wykorzystaniem rachunku płatniczego, a nie tylko bankowego.

Co ważne, wysokość limitu dotyczy również płatności w walucie obcej, a przeliczenia na złote dokonuje się, stosując kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.

Ewentualne wyłączenie z kosztów z uwagi na brak zapłaty z wykorzystaniem rachunku płatniczego dotyczy wyłącznie kosztów podatkowych, a nie bilansowych.

Wprawdzie prawodawca wskazuje na "jednorazową wartość transakcji", ale istnieje ryzyko, że w przypadku powtarzalnych transakcji organy będą oczekiwały ich sumowania na potrzeby weryfikacji w kontekście 15 000 zł.

W przypadku kompensat i barterów wartość nie ma znaczenia - nie stosuje się limitu 15 000 zł. ⒸⓅ

@RY1@i02/2017/004/i02.2017.004.18300030c.101(c).jpg@RY2@

agp

O czym trzeba pamiętać

Kto i jak musi dokumentować ceny transferowe

Od 2017 roku obowiązują nowe zasady identyfikacji podmiotów zobowiązanych do sporządzania dokumentacji podatkowej właściwej dla transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi.

Według nich do sporządzania dokumentacji podatkowej - właściwej dla transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi - są zobligowani ci podatnicy, których przychody lub koszty (w rozumieniu przepisów o rachunkowości) ustalone na podstawie prowadzonych ksiąg rachunkowych przekroczyły w roku poprzedzającym rok podatkowy równowartość 2 000 000 euro i:

a. dokonujący w roku podatkowym transakcji z podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o CIT, mającymi istotny wpływ na wysokość ich dochodu (straty), lub

b. ujmujący w roku podatkowym w księgach rachunkowych inne zdarzenia, których warunki zostały ustalone (lub narzucone) z podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o CIT, mające istotny wpływ na wysokość ich dochodu (straty).

Co ważne, prawodawca zróżnicował wartość transakcji, dla których musi być sporządzana dokumentacja podatkowa, uwzględniając zakres działalności podatnika czy spółki niebędącej podatnikiem, w ramach której prowadzi działalność.

Wprowadził trzy przedziały i to dla nich zdefiniował progi wartości transakcji.

Tabela 1. Progi wartości transakcji ⒸⓅ

2 000 000 euro - 20 000 000 euro	50 000 euro + 5000 euro za każdy 1 000 000 euro przychodów > 2 000 000 euro
20 000 000 euro - 100 000 000 euro	140 000 euro + 45 000 euro za każde 10 000 000 euro przychodów > 20 000 000 euro
Powyżej 100 000 000 euro	500 000 euro

O co przedsiębiorcy pytają na szkoleniach

1. Wartość przychodów uzyskiwanych przez naszą spółkę przekroczyła w 2016 roku równowartość 2 000 000 euro. W związku z tym od 2017 roku jesteśmy objęci obowiązkami w zakresie sporządzania dokumentacji cen transferowych. Mamy jednak wątpliwości, jak liczyć limit dla poszczególnych transakcji. Ustawodawca wprowadza limit, po przekroczeniu którego dla transakcji musimy sporządzić dokumentację podatkową. Pytanie, czy jeżeli np. dokonujemy dostawy towarów dla kilku kontrahentów będących podmiotami powiązanymi, przy czym u jednego (spółka A) jest to kwota znacznie przekraczająca próg ustawowy (np. wartość dostaw odpowiadająca równowartości 1 000 000 euro), a u dwóch pozostałych wartości dostaw są niskie, np. równowartość i 15 000, i 46 000 euro, to czy dokumentację podatkową musimy sporządzać do wszystkich dostaw takich towarów, czy tylko do transakcji ze spółką A?

Wprowadzając nowe progi wartości transakcji, których przekroczenie skutkuje obowiązkiem sporządzenia dokumentacji podatkowej właściwej dla transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi, prawodawca, niestety, nie wskazał jednoznacznie, że analizę należy prowadzić odrębnie dla każdego podmiotu powiązanego. Zamieścił jedynie zastrzeżenie, że chodzi o transakcje lub zdarzenie jednego rodzaju. Z tego powodu pojawiły się wątpliwości, czy nie należy sumować wszystkich transakcji i zdarzeń danego rodzaju dokonywanych przez podatnika, globalnie, tj. ze wszystkimi kontrahentami, względnie z kontrahentami powiązanymi.

Uważam, że pomimo braku jednoznacznych normatywnych wytycznych, z istoty unormowań wynika, iż zasadne jest wyznaczanie progu dla transakcji i zdarzeń jednego rodzaju dokonywanych z jednym, konkretnym kontrahentem będącym podmiotem powiązanym. Przecież całość regulacji dotyczących obowiązków w zakresie sporządzania dokumentacji podatkowej właściwej dla transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi odnosi się nie tylko do relacji pomiędzy konkretnymi przedsiębiorcami, ale dodatkowo jeszcze takich, które mają istotny wpływ na wysokość dochodu podatnika. To dla nich właśnie podatnik ma sporządzać dokumentację. Skoro tak, to trudno byłoby oczekiwać, że racjonalnie działający prawodawca żądałby przygotowywania dokumentacji do transakcji o niskiej, czasami wręcz bardzo nieistotnej wartości, z tego tylko powodu, że dla podobnej sprzedaży czy zakupów dokonywanych przez podatnika został przekroczony próg ustawowy.

Zatem w przypadku opisanym w pytaniu spółka jest zobligowana do sporządzenia dokumentacji wyłącznie dla transakcji ze spółką A.

Przy czym należy pamiętać, że począwszy od 2017 roku, organy podatkowe lub organy kontroli skarbowej mogą zażądać od podatnika, którego przychody lub koszty wyznaczone według ksiąg rachunkowych przekroczyły równowartość 2 000 000 euro, sporządzenia dokumentacji podatkowej pomimo braku przekroczenia progów dla poszczególnych transakcji.

2. Prowadzę działalność gospodarczą, ewidencjonując przychody i koszty w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Oprócz tego mam udziały w spółce z o.o. W ramach swojej działalności współpracuję również z tą spółką. Dotychczas mieliśmy obowiązek sporządzać dokumentację właściwą dla transakcji powiązanych. Podobno od nowego roku obowiązek jej sporządzania ma tylko spółka. Czy to prawda, że od 2017 roku każdy z uczestników transakcji samodzielnie ustala, czy musi sporządzać dokumentację, i może się zdarzyć tak, że jedna strona będzie miała obowiązek przygotowania dokumentacji, a druga nie?

Po zmianie przepisów progi ustawowe, których przekroczenie skutkuje obowiązkiem sporządzania dokumentacji podatkowej właściwej dla transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi, mają charakter podmiotowy. To oznacza, że zarówno ogólny próg wyznaczany jako równowartość 2 000 000 euro, jak i dla określonych rodzajów transakcji i innych zdarzeń jednego rodzaju identyfikowany jest indywidualnie dla każdego z podmiotów. W efekcie jeden z uczestników danej transakcji może być objęty obowiązkiem przygotowania dokumentacji, a druga strona tej samej umowy może być z niego zwolniona.

Co ważne, wyłączenie może mieć charakter bezwzględny, tj. z uwagi na wartość przychodów i kosztów poprzedniego roku lub wręcz brak prowadzenia ksiąg rachunkowych; lub względny, tj. próg równowartości 2 000 000 euro został przekroczony, ale zbyt niskie są wartości transakcji i innych zdarzeń jednego rodzaju.

Skoro zatem podatnik prowadzi podatkową księgę przychodów i rozchodów, to w sposób bezwzględny nie jest objęty obowiązkiem sporządzania dokumentacji podatkowej właściwej dla transakcji i zdarzeń jednego rodzaju występujących pomiędzy podmiotami powiązanymi.

O czym trzeba pamiętać

W przypadku transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi każda ze stron indywidualnie bada, czy jest zobligowana do sporządzenia dokumentacji podatkowej.

W praktyce występują sytuacje, w których jedna ze stron jest zobligowana do sporządzenia dokumentacji podatkowej właściwej dla transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi, a druga nie ma takiego obowiązku.

Podatnicy nieprowadzący ksiąg rachunkowych nie są objęci obowiązkiem sporządzania dokumentacji podatkowej właściwej dla transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi.

Wartość progów dla transakcji i innych zdarzeń jednego rodzaju determinowana jest wartością przychodów uzyskanych przez podatnika w poprzednim roku.

Badając, czy zostały przekroczone progi dla poszczególnych transakcji, należy badać je dla konkretnych kontrahentów.

Podatnicy, których przychody lub koszty przekroczyły w poprzednim roku równowartość 2 000 000 euro, mogą być wezwani do przedłożenia dokumentacji podatkowej właściwej dla transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi nawet wówczas, gdy wartości tych transakcji nie przekroczyły progów ustawowych (mają na to 30 dni). ⒸⓅ

@RY1@i02/2017/004/i02.2017.004.18300030c.102(c).jpg@RY2@

agp

O czym trzeba pamiętać

Gdzie opodatkować przychody uzyskiwane przez nierezydentów

Dla opodatkowania dochodu lub przychodu polskim podatkiem dochodowym niezbędne jest, aby przychód był uzyskany w kraju.

W przypadku polskich rezydentów, tj. osób fizycznych mających miejsce zamieszkania w kraju lub innych podmiotów o zarządzie lub siedzibie na terytorium Rzeczypospolitej, polski podatek dochodowy ma zastosowanie do całości dochodów, bez względu na miejsce ich osiągnięcia.

Inaczej jest z nierezydentami, czyli podmiotami o miejscu zamieszkania lub siedziby/zarządu w innym państwie. Otóż oni podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium RP. Problemem jest to, które przychody należy do takich zaliczyć.

Do końca 2016 roku w PIT i CIT obowiązywały różne zasady tym zakresie. W przypadku osób fizycznych polski PIT nie miał już zastosowania, jeśli świadczenie było faktycznie realizowane poza obszarem RP. Z kolei na płaszczyźnie CIT prowadzone były spory o to, co decyduje o obowiązku rozliczenia się z polskim fiskusem: status płacącego, miejsce wypłaty, miejsce wykonania świadczenia, miejsce konsumpcji świadczenia etc.?

Od 2017 roku na gruncie obu podatków obowiązują podobne zasady. W tym m.in. taka, że za dochody (przychody) osiągane w Polsce uznaje się dochody z tytułu należności regulowanych - w tym stawianych do dyspozycji, wypłacanych lub potrącanych - przez osoby fizyczne, osoby prawne albo jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od miejsca zawarcia umowy i wykonania świadczenia.

Reguła ta ma zastosowanie do przychodów wymienionych w art. 29 ust. 1 ustawy o PIT oraz w art. 21 ustawy o CIT - czyli przychodów zagranicznych podmiotów, opodatkowanych tzw. podatkiem u źródła - a także do przychodów wskazanych w art. 22 ust. 1 ustawy o CIT (czyli przychodów zagranicznych jednostek z tytułu udziału w zysku osób prawnych).

Jednak prawodawca zastrzegł, że status wypłacającego ma znaczenie, jeżeli przychód nie zawiera się w jednej z wcześniejszych kategorii wymienionych w art. 3 ust. 2b ustawy o PIT i art. 3 ust. 3 ustawy o CIT.

Tabela 2. Definicja przychodów

Za dochody (przychody) osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w ust. 2a, uważa się w szczególności dochody (przychody) z: 1) pracy wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia; 2) działalności wykonywanej osobiście na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia; 3) działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym poprzez położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny zakład; 4) położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości lub praw do takiej nieruchomości, w tym ze zbycia jej w całości albo w części lub zbycia jakichkolwiek praw do takiej nieruchomości; 5) papierów wartościowych oraz pochodnych instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi, dopuszczonych do publicznego obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach regulowanego rynku giełdowego, w tym uzyskane ze zbycia tych papierów albo instrumentów oraz z realizacji praw z nich wynikających; 6) tytułu przeniesienia własności udziałów (akcji) w spółce, ogółu praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną lub tytułów uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym albo instytucji wspólnego inwestowania, w których co najmniej 50 proc. wartości aktywów, bezpośrednio lub pośrednio, stanowią nieruchomości położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa do takich nieruchomości; 7) tytułu należności regulowanych, w tym stawianych do dyspozycji, wypłacanych lub potrącanych, przez osoby fizyczne, osoby prawne albo jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od miejsca zawarcia umowy i wykonania świadczenia.	Za dochody (przychody) osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w ust. 2, uważa się w szczególności dochody (przychody) z: 1) wszelkiego rodzaju działalności prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym poprzez położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny zakład; 2) położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości lub praw do takiej nieruchomości, w tym ze zbycia jej w całości albo w części lub zbycia jakichkolwiek praw do takiej nieruchomości; 3) papierów wartościowych oraz pochodnych instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi, dopuszczonych do publicznego obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach regulowanego rynku giełdowego, w tym uzyskane ze zbycia tych papierów albo instrumentów oraz z realizacji praw z nich wynikających; 4) tytułu przeniesienia własności udziałów (akcji) w spółce, ogółu praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną lub tytułów uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym albo instytucji wspólnego inwestowania, w których co najmniej 50 proc. wartości aktywów, bezpośrednio lub pośrednio, stanowią nieruchomości położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa do takich nieruchomości; 5) tytułu należności regulowanych, w tym stawianych do dyspozycji, wypłacanych lub potrącanych, przez osoby fizyczne, osoby prawne albo jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od miejsca zawarcia umowy i wykonania świadczenia. ⒸⓅ

O co przedsiębiorcy pytają na szkoleniach

1. Nasza firma zatrudnia Ukraińca, który ma miejsce zamieszkania na Ukrainie, tam też w całości świadczy dla nas pracę. Mężczyzna jest zatrudniony na podstawie umowy-zlecenia. Do tej pory wypłacaliśmy tej osobie wynagrodzenie w całej należnej kwocie. Nie pobieraliśmy zaliczki ani podatku zryczałtowanego. Czy od 2017 roku w dalszym ciągu nie będziemy rozliczali polskiego podatku?

W każdym przypadku dla opodatkowania dochodów/przychodów nierezydenta polskim podatkiem dochodowym trzeba najpierw alokować przychody na terytorium Rzeczypospolitej. Rzecz jasna, należy przy tym kierować się przepisami prawa krajowego i umów międzynarodowych.

O ile w przypadku CIT od dłuższego czasu prowadzone były polemiki, a nawet można powiedzieć spory o właściwość umiejscowienia przychodu, o tyle w PIT sytuacja zdawała się być jasna i jednoznaczna - gdy osoba fizyczna wykonywała świadczenia, to przychód z tego tytułu alokowany był w źródle działalność wykonywana osobiście. Według dotychczasowej wykładni, jeżeli praca była faktycznie wykonywana przez taką osobę poza granicami Polski, to przychód taki nie podlegał opodatkowaniu PIT. Takie właśnie okoliczności zostały wskazane w pytaniu. Czy jednak od 2017 r., wypłacając wynagrodzenie obcokrajowcowi, polski zlecający nie powinien rozliczyć polskiego podatku? Tak można by było wnioskować z owej regulacji, w myśl której dla alokacji przychodów w Polsce wystarczy, że należność regulowana lub jest stawiana do dyspozycji przez osoby fizyczne, osoby prawne albo jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od miejsca zawarcia umowy i wykonania świadczenia.

Uważam jednak, że obecnie w opisywanym przypadku w dalszym ciągu nie wystąpi polski podatek. Jest to konsekwencją tego, że w ten sposób miejsce osiągnięcia przychodów wskazanych w art. 29 ust. 1 ustawy o PIT wyznacza się tylko i wyłącznie wówczas, gdy nie jest właściwy żaden z wcześniejszych przepisów art. 3 ust. 2b ustawy o PIT. Co więcej art. 3 ust. 2b pkt 2 wspomnianej ustawy stanowi, że przychód jest umiejscowiony w Polsce jedynie wówczas, gdy wykonywana osobiście działalność ma miejsce na terytorium Rzeczypospolitej (i to bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia). Stąd właśnie, moim zdaniem, pomimo zmiany przepisów, w przypadku opisanym w treści pytania przychód wykonawcy zlecenia, który nie jest polskim rezydentem podatkowym, a całość świadczeń realizuje na Ukrainie, nie jest osiągnięty w Polsce.

O czym trzeba pamiętać

Od 2017 r. prawodawca doprecyzował zasady alokacji w Polsce przychodów uzyskiwanych przez nierezydentów.

O umiejscowieniu przychodu w Rzeczypospolitej i opodatkowaniu polskim podatkiem dochodowym może decydować już tylko to, że płacącym jest podmiot krajowy.

W przypadku działalności wykonywanej osobiście lub stosunku pracy polski podatek nie ma zastosowania nawet wówczas, gdy płacącym jest krajowy podmiot, jeżeli całość pracy jest świadczona poza obszarem Rzeczypospolitej. ⒸⓅ

@RY1@i02/2017/004/i02.2017.004.18300030c.103(c).gif@RY2@

agp

O czym trzeba pamiętać

Jak podwykonawca robót budowlanych powinien stosować odwrotne opodatkowanie

Od 2017 r. prawodawca podatkowy poszerzył grupę świadczeń krajowych objętych tzw. odwrotnym opodatkowaniem VAT.

Chodzi oczywiście wyłącznie o świadczenia opodatkowane w Polsce (tj. mające miejsce świadczenia na terytorium RP), które wykonywane i nabywane są przez czynnych podatników VAT. Zamknięty katalog czynności będących robotami budowlanymi zamieszczony został w poz. 2-48 załącznika nr 14 ustawy o VAT. Jednak prawodawca zastrzegł, że odwrotne opodatkowanie ma zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy usługodawca wykonuje roboty budowlane jako podwykonawca. Fakt, że u podwykonawcy sprzedaż nie podlega opodatkowaniu, nie pozbawia go prawa do rozliczenia podatku naliczonego od zakupów związanych z takimi czynnościami.

O co przedsiębiorcy pytają na szkoleniach

1. Prowadzę firmę budowlaną. Przyjmując zlecenia na wykonanie robót budowlanych, nie zgłaszam podwykonawców. W praktyce jednak nie wszystkie prace wykonywane są przez moich pracowników. Cześć z nich, np. położenie glazury czy prace hydrauliczne, wykonują osoby ze mną współpracujące. Najczęściej są to tzw. samozatrudnieni, tj. osoby mające zarejestrowane działalności gospodarcze, ale współpracujące tylko ze mną. Czy w takiej sytuacji wystąpi odwrotne opodatkowanie?

Czynny podatnik, który świadczy dla innego przedsiębiorcy (czynnego podatnika VAT) usługi sklasyfikowane jako roboty budowlane i działa przy tym jako podwykonawca, nie powinien opodatkowywać wykonywanych przez siebie usług. W takiej bowiem sytuacji podatnikiem dla tego świadczenia jest nabywca, a nie jej wykonawca. Należy jednak podkreślić, że wprowadzając obowiązek stosowania odwrotnego opodatkowania w robotach budowlanych, prawodawca nie ograniczył się tylko do podwykonawców definiowanych przez prawo cywilne oraz do "jednopoziomowego" podwykonawstwa. To oznacza, że nawet jeżeli podatnik sam jest podwykonawcą i wykonując usługi budowlane, nie opodatkowuje swoich świadczeń (podatek w ramach odwrotnego opodatkowania rozlicza kontrahent jako nabywca), to sam może być podatnikiem z tytułu zakupu usług od swoich podwykonawców.

Wprawdzie według słownika języka polskiego podwykonawca to "firma lub osoba wykonująca pracę na zlecenie głównego wykonawcy", jednak skoro przepisy prawa cywilnego mówią o "dalszym podwykonawcy", to należy przyjąć, że możliwe jest także dalsze podwykonawstwo.

Co ważne, jeżeli już przyjmujemy taką wykładnię, to należy pamiętać o tym, że status podwykonawcy należy "nadać" również tym przedsiębiorcom, których na co dzień traktujemy jak pracowników (tj. blisko współpracujemy, jesteśmy jedynym lub głównym zlecającym). W efekcie w przypadku nabywania usług budowlanych od podmiotu będącego czynnym podatnikiem VAT transakcję należy opodatkować w ramach odwrotnego obciążenia.

W rozpatrywanym przypadku przedsiębiorca jest zobowiązany rozliczyć VAT od usług nabywanych od samozatrudnionych kontrahentów.

2. Prowadzę działalność gospodarczą, w ramach której wykonuję usługi budowlane. Część robót wykonuję jako podwykonawca. Na potrzeby świadczonych usług muszę nabywać materiały budowlane. Czasami korzystam też z  innych firm budowlanych. Czy w związku z tym, że obecnie moje roboty budowlane (które wykonuję jako podwykonawca) będą opodatkowane przez zlecającego, będę mógł odliczać VAT z faktur wystawianych przez dostawców materiałów i kontrahentów, od których nabywam usługi (w tym podwykonawców)? Jak rozliczę ten VAT, jeżeli nie będę miał sprzedaży opodatkowanej? Czy w takiej sytuacji powinienem wystąpić o zwrot VAT? Jeżeli tak, to czy w miesiącu, w którym nie wystąpi u mnie sprzedaż opodatkowana, bo całość będzie rozliczana przez zlecającego, będę mógł ubiegać się o zwrot w terminie 25 dni? Czy może w takich miesiącach powinienem przenieść VAT do rozliczenia w następnym miesiącu i dopiero w następnym miesiącu złożyć wniosek o zwrot w terminie 25 dni?

Każdy podatnik podatku od towarów i usług zarejestrowany jako czynny ma prawo do rozliczania VAT naliczonego zawartego w cenie nabywanych towarów i usług w takim zakresie, w jakim są one wykorzystywane na potrzeby czynności opodatkowanych, a nie zwolnionych od VAT. Podkreślić trzeba, że uprawnienie takie jest podstawowym i najważniejszym prawem czynnego podatnika VAT.

Co ważne, prawo do rozliczenia VAT naliczonego może dawać również sprzedaż opodatkowana polskim VAT przez nabywcę. Zaznaczyć bowiem trzeba, że w takiej sytuacji nie występuje sprzedaż niepodlegająca opodatkowaniu, a jedynie z naliczonym VAT przez nabywcę.

Zatem nawet jeżeli u podatnika nie wystąpi w danym okresie sprzedaż opodatkowana przez niego, ale wykonuje czynności obciążone podatkiem przez nabywcę, to przysługuje mu prawo do rozliczenia podatku naliczonego. Uprawnienie takie może zrealizować przez otrzymanie zwrotu VAT. Niestety, ustawodawca zapomniał zapisać, jak dokonywany jest zwrot w przypadku, gdy podatnik wykonał czynności opodatkowane polskim VAT, ale przez nabywcę. Skoro jednak usługi świadczone przez podatnika są opodatkowane VAT, tyle że przez nabywcę, to moim zdaniem zwrot winien być dokonywany na zasadach takich, jakie miałyby zastosowanie, gdyby u podatnika wystąpiła również sprzedaż opodatkowana.

PRZYKŁAD 2

Rozliczenie VAT bez sprzedaży opodatkowanej

Firma wykonuje roboty budowlane. W styczniu 2017 r. będzie świadczyła takie usługi wyłącznie jako podwykonawca. Na potrzeby prowadzonej działalności dokonała już zakupów materiałów i usług. Przy czym podatnik nie będzie zlecał dalej robót. W efekcie w styczniu nie wystąpi u niego sprzedaż, która byłaby opodatkowana przez niego - całość zostanie bowiem wykazana jako podlegająca odwrotnemu opodatkowaniu. Jednocześnie podatnik wykaże VAT naliczony. W związku z tym może wystąpić z wnioskiem o zwrot VAT naliczonego.ⒸⓅ

Niestety, obawiam się, że organy podatkowe mogą próbować kwestionować uprawnienie podatników do otrzymania w takiej sytuacji zwrotu VAT w terminie 25 dni, co moim zdaniem jest bezpodstawne.

O czym trzeba pamiętać

Przepisy ustawy o VAT nie definiują pojęcia "podwykonawcy" i należy oceniać je z uwzględnieniem zasad cywilnoprawnych i znaczenia w mowie potocznej.

Odwrotne opodatkowanie ma zastosowanie nie tylko w przypadku uznanego podwykonawstwa według prawa cywilnego.

Odwrotne opodatkowanie robót budowlanych ma zastosowanie, gdy obie strony są czynnymi podatnikami VAT.

Odwrotne opodatkowanie podwykonawstwa robót budowlanych jest obowiązkowe również w przypadku dalszego podwykonawstwa, w tym przy świadczeniu przez samozatrudnionych czynnych podatników VAT.

W praktyce ten sam podmiot może wykonywać świadczenia, rozliczając je bez VAT (odwrotne opodatkowanie przez nabywcę) i jednocześnie być podatnikiem z tytułu nabycia robót budowlanych od swojego podwykonawcy.

Wykonywanie usług opodatkowanych przez nabywcę w ramach odwrotnego opodatkowania nie pozbawia podatnika prawa do odliczania VAT od zakupów związanych z taką sprzedażą.

W przypadku gdy u podatnika wystąpi w danym miesiącu wyłącznie sprzedaż opodatkowana odwrotnie, podatnikowi powinno przysługiwać prawo do zwrotu na zasadach ogólnych oraz w terminie 25 dni (po spełnieniu warunków ustawowych). ⒸⓅ

@RY1@i02/2017/004/i02.2017.004.18300030c.104(c).jpg@RY2@

agp

O czym trzeba pamiętać

Jak wyliczać kwotę wolną w rozliczeniu rocznym i przy zaliczkach

Od 2017 roku obowiązuje nowa kwota wolna od PIT. Co ważne, w aktualnym stanie prawnym prawodawca w odrębny sposób identyfikuje kwotę wolną w rozliczeniu rocznym i w trakcie roku, przy wyznaczaniu zaliczek

W rozliczeniu rocznym PIT rozliczana jest kwota wolna, która wynosi:

1188 zł - dla podstawy obliczenia podatku nieprzekraczającej kwoty 6600 zł;

1188 zł pomniejszone o kwotę obliczoną według wzoru: 631 zł 98 gr x (podstawa obliczenia podatku - 6600 zł) ÷ 4400 zł, dla podstawy obliczenia podatku wyższej od 6600 zł i nieprzekraczającej kwoty 11 000 zł;

556 zł 02 gr - dla podstawy obliczenia podatku wyższej od 11 000 zł i nieprzekraczającej kwoty 85 528 zł;

556 zł 02 gr pomniejszone o kwotę obliczoną według wzoru: 556 zł 02 gr x (podstawa obliczenia podatku - 85 528 zł) ÷ 41 472 zł, dla podstawy obliczenia podatku wyższej od 85 528 zł i nieprzekraczającej kwoty 127 000 zł.

RAMKA 4

O odliczeniu decyduje wysokość dochodów

Przy obliczaniu zaliczek na podatek dochodowy:

1) w przypadku podatników, których dochody nie przekroczą kwoty stanowiącej górnej granicy pierwszego przedziału skali podatkowej - kwota zmniejszająca podatek wynosi 556 zł 02 gr rocznie;

2) w przypadku podatników, których dochody przekroczą kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali podatkowej - zaliczki nie pomniejsza się o kwotę zmniejszającą podatek.

O co przedsiębiorcy pytają na szkoleniach

1. W związku ze zmianą zasad ustalania kwoty wolnej od podatku w PIT proszę o informację, jak będą wyznaczane zaliczki pracownika. Co w sytuacji, gdy pracownik złożył oświadczenie o wspólnym opodatkowaniu z małżonkiem lub jako samotny rodzic z dzieckiem? A co w przypadku, gdy dochód pracownika przekroczy próg ustawowy?

Jak wprost zostało zapisane w ustawie o PIT, kwota wolna od podatku rozliczana jest według nowych zasad dopiero w rocznym zeznaniu podatkowym.

Tak jak do tej pory, jeżeli pracownik złoży oświadczenie o wspólnym rozliczeniu z małżonkiem (podobnie jako samotny rodzic), a za rok podatkowy przewidywane, określone w oświadczeniu:

dochody podatnika nie przekroczą górnej granicy pierwszego przedziału skali, a odpowiednio małżonek lub dziecko nie uzyskują żadnych dochodów z wyjątkiem renty rodzinnej - zaliczki za wszystkie miesiące roku podatkowego wynoszą 18 proc. dochodu uzyskanego w danym miesiącu i są dodatkowo pomniejszane za każdy miesiąc o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, o której mowa w art. 27 ust. 1b pkt 1 ustawy o PIT (czyli 556 zł 02 gr);

dochody podatnika przekroczą górną granicę pierwszego przedziału skali, a odpowiednio małżonek lub dziecko nie uzyskują żadnych dochodów z wyjątkiem renty rodzinnej lub dochody małżonka mieszczą się w niższym przedziale skali - zaliczki za wszystkie miesiące roku podatkowego wynoszą 18 proc. dochodu uzyskanego w danym miesiącu.

Gdyby podatnik złożył płatnikowi oświadczenie, że za dany rok jego dochody przekroczą kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali, płatnik pobiera zaliczki począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostało złożone oświadczenie, bez pomniejszania o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek.

Cały czas jest aktualna zasada, w myśl której zaliczkę pomniejsza się o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, jeżeli pracownik przed pierwszą wypłatą wynagrodzenia w roku podatkowym złoży zakładowi pracy oświadczenie według ustalonego wzoru, w którym stwierdzi, że:

1) nie otrzymuje emerytury lub renty za pośrednictwem płatnika;

2) nie osiąga dochodów z tytułu członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną;

3) nie osiąga dochodów, od których jest obowiązany opłacać zaliczki na podstawie art. 44 ust. 3 ustawy o PIT;

4) nie otrzymuje świadczeń pieniężnych wypłacanych z Funduszu Pracy lub z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych;

5) ten zakład pracy jest właściwy do stosowania tego zmniejszenia.

Oświadczenia, o którym mowa powyżej, nie składa się, jeżeli stan faktyczny wynikający z oświadczenia złożonego w latach poprzednich nie uległ zmianie.

Tak więc wyliczenie kwoty wolnej identyfikowanej według nowej metody nie jest dokonywanie na poziomie zaliczki.

W efekcie, gdy pracownik złoży oświadczenia o przekroczeniu pierwszego progu w skali podatkowej, kwota wolna nie jest pobierana. Prawodawca nie przewiduje wyłączenia kwoty wolnej u pracownika rozliczającego się z małżonkiem (pod warunkiem złożenia oświadczenia), z tego tylko tytułu, że został przekroczony próg ustawowy.

PRZYKŁAD 3

Złożenie oświadczenia przez pracownika

Pracodawca otrzymał od pracownika oświadczenie, że w 2017 r. będzie rozliczał się wspólnie z małżonką, a ona uzyskuje dochody mieszczące się w pierwszym przedziale skali. Jednocześnie podatnik złożył oświadczenie, że jego dochody przekroczą próg 85 528 zł. W tej sytuacji, wyznaczając zaliczki, płatnik stosuje stawkę 18-proc., ale nie rozlicza kwoty wolnej (tak jak w poprzednich latach). ⒸⓅ

Warto przypomnieć, że w razie faktycznej zmiany stanu upoważniającego do obniżki zaliczek lub utraty możliwości do opodatkowania dochodów wspólnie z małżonkiem lub jako samotny rodzic, podatnik jest zobowiązany poinformować o tym płatnika; w tym przypadku od miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik przestał spełniać warunki do obniżki zaliczek, zaliczki są pobierane według zasad określonych na zasadach ogólnych.

O czym trzeba pamiętać

Kwota wolna w PIT definiowana wg nowych zasad stosowana jest dopiero w zeznaniu rocznym.

Wprowadzenie kwoty wolnej nie wpływa na obowiązki płatnika dopóty, dopóki dochód nie przekroczy kwoty stanowiącej górną granicę pierwszego przedziału skali (czyli 85 528 zł).

Nowe zasady wyznaczania kwoty wolnej w PIT nie pozbawiają podatników prawa do wspólnego rozliczania z małżonkiem oraz jako samotny rodzic.

Pracownik, którego dochody przekroczą kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali, może złożyć stosowne oświadczenie i tym sposobem uniemożliwić pracodawcy (jako płatnikowi) rozliczanie kwoty wolnej - dzięki temu nie będzie jej musiał zwracać w zeznaniu rocznym. ⒸⓅ

@RY1@i02/2017/004/i02.2017.004.18300030c.105(c).gif@RY2@

agp

O czym trzeba pamiętać

Co powinna zawierać ewidencja VAT I JPK

Od stycznia 2017 roku obowiązują nowe zasady prowadzenia ewidencji VAT.

Według nich ewidencja VAT powinna zawierać w szczególności:

dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania,

wysokości kwoty podatku należnego, korekt podatku należnego,

kwoty podatku naliczonego obniżającej kwotę podatku należnego, korekt podatku naliczonego,

kwoty podatku podlegającej wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu, a także

inne dane służące identyfikacji poszczególnych transakcji, w tym numer, za pomocą którego kontrahent jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej.

Jednocześnie za styczeń 2017 roku mali i średni przedsiębiorcy pierwszy raz złożą informację o prowadzonej ewidencji, przekazując JPK_VAT. Od tej pory powinni oni przekazywać comiesięczne informacje w formacie xml. w strukturze JPK_VAT.

O co przedsiębiorcy pytają na szkoleniach

1. Czy w związku ze zmianą od nowego roku zasad prowadzenia ewidencji VAT konieczne jest uwzględnianie w ewidencji sprzedaży i zakupu VAT każdej pozycji z faktury? Co z pozycjami, które sumuje się do podstawy opodatkowania ze świadczeniem głównym: np. kupuję towar wraz z transportem i ubezpieczeniem w drodze - czy w takiej sytuacji w ewidencji uwzględnię jedną pozycję obejmującą wszystkie trzy świadczenia, czy trzy odrębne?

W związku ze zmianami w art. 109 ust. 3 ustawy o VAT, a przy okazji poszerzenia obowiązków w zakresie Jednolitego Pliku Kontrolnego (JPK), pojawiły się poważne obawy o to, jak od nowego roku powinny wyglądać rejestry VAT. W szczególności podatnicy obawiali się, że będą zobligowani do prezentowania w rejestrach wszystkich transakcji. Dodatkowo, w drugiej połowie 2016 roku można było odnotować niepokojące wieści płynące ze strony resortu finansów. Jak zostało wskazane w odpowiedzi otrzymanej przez redakcję DGP od ministerstwa po publikacji materiału w tej sprawie: "(...) nie jest konieczne wykazywanie w ewidencji wszystkich pozycji z faktur, a jedynie tych, które są niezbędne do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej, oraz numer NIP kontrahenta".

Nie była to uspokajająca odpowiedź. Jednocześnie brak jednoznacznego i wyraźnego komunikatu dodatkowo budził obawy.

Podkreślić muszę, że moim zdaniem całkowicie wystarczające dla spełnienia wymogów zapisanych w art. 109 ust. 3 ustawy o VAT jest zamieszczanie w ewidencji VAT danych, które pozwolą na identyfikację poszczególnych transakcji, a nie samych transakcji. Takie dane to w szczególności: numer faktury, data wystawienia dokumentu, numer kontrahenta itp. Pogląd taki potwierdził dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy.

RAMKA 5

Stanowisko fiskusa ⒸⓅ

(...) za prawidłowe należy uznać stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym w prowadzonej ewidencji po wejściu w życie od 1 stycznia 2017 r. nowej treści przepisu art. 109 ust. 3 ustawy [ustawy o VAT - dop. autora] nie ma potrzeby prezentowania każdej pozycji faktury (sprzedaży i zakupu).

Wystarczającym bowiem będzie dla identyfikacji poszczególnych transakcji zawarcie w ewidencji sprzedaży i zakupu danych stron transakcji, w tym numeru, za pomocą którego kontrahent jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej oraz numerów faktur i ich dat sprzedaży, które umożliwiają pełną identyfikację transakcji.

Interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 8 grudnia 2016 r., nr 0461-ITPP1.4512.761.2016.1.MN.

W przypadku opisanym w treści pytania wystarczy, że podatnik zaprezentuje sprzedaż i zakupy w ujęciu według faktur jedynie w podziale ze względu na wysokość stawek.

2. Decyzją spółki cała sprzedaż rejestrowana jest w kasie fiskalnej. Co ważne, w kasie ujmowana jest również sprzedaż dokonywana dla innych przedsiębiorców. W przypadku jednak sprzedaży dla podatników VAT, pomimo rejestracji w kasie, wystawiamy faktury. W poradniku MF zostało zapisane, że w przypadku sprzedaży rejestrowanej w kasie nie ma konieczności wykazywania w JPK faktur sprzedaży do transakcji zarejestrowanych w kasie. Czy to oznacza, że w naszym JPK (który pierwszy raz złożymy w lutym za styczeń) wystarczy wykazać cztery pozycje: cztery raporty tygodniowe?

W poradniku MF został zastosowany dość niefortunny skrót myślowy, czy może jego autor wziął pod uwagę tylko sytuację, w której sprzedaż jest dokonywana na rzecz osoby fizycznej niebędącej podatnikiem VAT lub posiadającej status rolnika rejestrowego, dla których została wystawiona faktura. W takiej sytuacji, istotnie nie widzę podstaw do odrębnego wykazywania w JPK_VAT sprzedaży z faktury.

Inaczej, moim zdaniem, należy udzielić odpowiedzi w przypadku, w którym podatnik z własnej woli rejestruje całą sprzedaż w kasie fiskalnej - również taką, która podlega obligatoryjnemu fakturowaniu. Uważam, że w takiej sytuacji podatnik zobligowany jest do wyłączenia z raportu kasowego sprzedaży dokonywanej dla czynnych podatników VAT i wykazania jej odrębnie na podstawie wykazanych faktur. Owszem, takiego obowiązku nie odnajdziemy w żadnym przepisie (zresztą podobnie jak prawa do prezentowania w JPK_VAT sprzedaży na podstawie raportu kasowego), musimy jednak brać pod uwagę cel i istotę informacji przekazywanej w ramach JPK_VAT. Jeżeli bowiem uwzględnimy to, że ma ona dawać organom dane niezbędne do weryfikacji naszych rozliczeń, w tym do sprawdzenia, czy nabywca może odliczyć VAT naliczony lub uzyskać jego zwrot (ewentualnie nadwyżkę), to muszą one mieć dostęp do takich informacji.

Prezentacja całej sprzedaży wyłącznie za pomocą raportów kasowych doprowadziłaby do sytuacji, w której kontrahent podatnika odliczyłby VAT z wystawionej przez niego faktury, a organ nie widziałby takiej czynności w JPK_VAT sprzedawcy. Gdyby wszyscy albo większość podatników zdecydowała się na taką praktykę (tj. cała sprzedaż przez kasę), spowodowałoby to, że wszystkie, a przynajmniej większość informacji przekazywanych w ramach JPK_VAT byłaby nieprzydatna dla organów (a przecież jeżeli już mamy spełnić takie obowiązki, to niech chociaż skutkuje to tym, że organy będą mogły sprawdzić nasze rozliczenia bez dodatkowego zabierania czasu naszego i naszych kontrahentów).

O czym trzeba pamiętać

Nie ma obowiązku prezentowania w ewidencji VAT poszczególnych transakcji.

Sprzedaż i zakupy w dalszym ciągu mogą być prezentowane w ewidencjach VAT w ujęciu według faktur, jedynie w podziale ze względu na wysokość stawek.

W przypadku sprzedaży rejestrowanej w kasie fiskalnej możliwe jest prezentowanie jej w JPK_VAT na podstawie raportów kasowych - dotyczy to sprzedaży udokumentowanej fakturą, ale dokonywanej dla osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej lub rolnika ryczałtowego.

Sprzedaż dla czynnego podatnika VAT potwierdzona fakturą powinna być prezentowana w JPK_VAT na podstawie faktury nawet wówczas, gdy została ona zafiskalizowana w kasie rejestrującej.

@RY1@i02/2017/004/i02.2017.004.18300030c.106(c).gif@RY2@

agp

O czym trzeba pamiętać

Jak odliczać VAT przy odwrotnym opodatkowaniu i spóźnionym rozliczeniu

W przypadku świadczeń odwrotnie opodatkowanych, zarówno w transakcjach krajowych, jak i w obrocie międzynarodowym (import usług, WNT) podatnik ma prawo do rozliczenia podatku naliczonego w dacie powstania obowiązku podatkowego wyłącznie wówczas, gdy wykaże VAT w ciągu trzech miesięcy (oczywiście w ramach korekty, ale wykonanej nie później niż przed upływem trzeciego miesiąca od miesiąca powstania obowiązku podatkowego)

Co ważne, późniejsza korekta oznacza rozliczenie VAT naliczonego w bieżącej deklaracji, a co za tym idzie wobec korekty historycznej podatku należnego, związana jest z koniecznością zapłaty odsetek od zaległości podatkowej.

O co przedsiębiorcy pytają na szkoleniach

1. W naszej firmie często występują sytuacje, w których księgowość dowiaduje się o imporcie usług po kilku miesiącach - dopiero gdy konieczne jest dokonanie zapłaty. Pracownicy, którzy zajmują się zakupami, często tłumaczą się, że owszem kupowali świadczenia, ale nie mając faktury, nie mogą ustalić kwoty do zapłaty. Do tej pory nie było to problemem, bo mamy pełne prawo do rozliczenia VAT, ale od 2017 roku sytuacja uległa zmianie i podobne opóźnienie w rozliczeniu importu usług będzie skutkować koniecznością zapłaty odsetek. Co zrobić? Jakie rozwiązanie zastosować, aby ograniczyć wysokość odsetek?

Niestety, zasady obowiązujące od 2017 roku decydują o tym, że jeżeli spóźnimy się z rozliczeniem odwrotnego opodatkowania, w tym importu usług, to nawet mając pełne prawo do rozliczenia VAT naliczonego, zapłacimy odsetki. "Szyk rozłączny" (tj. inaczej niż do końca 2016 roku, odrębnieVAT należny i naliczony - pierwszy jest rozliczany historycznie, a drugi w bieżącej deklaracji - przykład 4), jaki musi być zastosowany zawsze wówczas, gdy dokonamy korekty deklaracji za miesiąc powstania obowiązku podatkowego w ramach odwrotnego opodatkowania, powoduje, że aż do momentu złożenia korekty i zapłaty VAT z takiego odwrotnego opodatkowania musimy zapłacić odsetki.

O ile bowiem w poprzednim stanie prawnym wykazywaliśmy VAT należny i naliczony w jednej deklaracji, teraz, składając deklarację korygującą podatek należny po upływie trzech miesięcy od końca miesiąca powstania obowiązku podatkowego, wykazujemy w niej wyłącznie zobowiązanie. Podatek naliczony rozliczamy dopiero w bieżącej deklaracji,tj. takiej, dla której nie upłynął jeszcze termin do jej złożenia.

Jak zminimalizować odsetki? Otóż jeżeli kończy się trzeci miesiąc liczony od końca miesiąca powstania obowiązku podatkowego, a nie znamy kwoty należnej świadczącemu, powinniśmy oszacować taką kwotę, dokonać korekty deklaracji za miesiąc powstania obowiązku podatkowego, rozpoznając VAT należny i naliczony, a po otrzymaniu informacji o faktycznej kwocie dokonać stosownej korekty. Ewentualne odsetki będą liczone już tylko od tej części, w jakiej nasz szacunek okazał się zaniżony.

2. Kierując się doświadczeniem minionych lat, ale uwzględniając zmiany, jakie zostały wprowadzone od 1 stycznia 2017 r. do ustawy o VAT, zastanawiam się, jakie będą skutki sytuacji, w której dokonując WNT, nie otrzymam faktury i nie będę znał daty jej wystawienia. Jakie działania powinienem podjąć? Co w sytuacji, gdy po kilku miesiącach dowiem się, że faktura została wystawiona w miesiącu dostawy? Na co w takiej sytuacji zwrócić szczególną uwagę, biorąc pod uwagę zmiany, które weszły w życie od 2017 roku?

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że w aktualnym stanie prawnym wciąż obowiązuje zasada, wedle której podatnik, dokonawszy rozliczenia VAT naliczonego od WNT, musi zmniejszyć VAT naliczony, jeżeli w ciągu trzech miesięcy od końca powstania obowiązku podatkowego nie otrzymał faktury.

Nie przeszkodziło to prawodawcy wprowadzić metody, w myśl której rozpoznanie w ramach korekty VAT należnego z tytułu WNT po upływie trzech miesięcy od końca miesiąca powstania obowiązku podatkowego, powoduje, że historycznie jest wykazywany wyłącznie VAT należny, a podatek naliczony może być rozpoznany dopiero w bieżącej deklaracji.

Problem w tym, że zasada taka ma zastosowanie nawet wówczas, gdy pierwotnie opodatkujemy WNT, ale uczynimy to w niewłaściwym miesiącu, czyli również wówczas, gdy wobec braku wiedzy o dacie wystawienia faktury nabycie zostanie opodatkowane 15. dnia następnego miesiąca, przy czym faktura zostanie wystawiona w miesiącu dostawy.

To oznacza, że począwszy od 2017 roku jeszcze większy nacisk musimy położyć na pozyskanie od dostawcy z innego państwa UE, dla transakcji z których winniśmy rozpoznać WNT, nie tylko samej faktury, ale również samej informacji o dacie jej wystawienia (gdybyśmy nie mieli tego dokumentu). W przeciwnym razie może się okazać, że otrzymawszy fakturę z dużym opóźnieniem, będziemy zmuszeni do historycznego "przesunięcia" momentu powstania obowiązku, a VAT naliczony rozpoznamy dopiero w bieżącym okresie, płacąc przy tym odsetki od zaległości. ⒸⓅ

PRZYKŁAD 4

Opóźniona zapłata za import usług

W styczniu 2017 roku niemiecka firma wykonała na rzecz polskiej spółki usługę doradczą. Ze względu na brak faktury pracownik polskiej spółki nie poinformował księgowości o nabytej usłudze. We wrześniu 2017 roku niemiecka firma przesłała fakturę i jednocześnie wezwanie do zapłaty. W takiej sytuacji polski nabywca musi rozpoznać import usług. W tym celu dokonuje korekty deklaracji za styczeń, składając ją 29 września, wykazując w niej VAT należny z tytułu importu usług wpłacając go wraz z odsetkami. Z kolei VAT naliczony z tytułu importu usług, owszem podlega rozliczeniu, ale w deklaracji za wrzesień. Gdyby korekta deklaracji za styczeń była złożona najpóźniej ostatniego dnia kwietnia, wówczas w deklaracji za styczeń podatnik rozliczyłby zarówno VAT należny, jak i naliczony. Zatem odsetki by nie wystąpiły. ⒸⓅ

O czym trzeba pamiętać ⒸⓅ

Nowe regulacje dotyczące odliczania VAT przy odwrotnym opodatkowaniu nie mają zastosowania do zdarzeń, które nastąpiły przed 2017 rokiem.

Do rozliczenia importu usług oraz innych czynności odwrotnie opodatkowanych, a niestanowiących WNT nie potrzebujemy faktury sprzedawcy - ani w momencie rozliczenia, ani w terminie późniejszym.

Trzymiesięczny okres na rozliczenie odwrotnego opodatkowania dla zachowania spójności w czasie VAT należnego i naliczonego ma również zastosowanie dla podatników kwartalnych.

W przypadku korekty VAT należnego z tytułu transakcji odwrotnie opodatkowanych dokonanej po upływie trzech miesięcy od końca miesiąca, w którym powstał obowiązek podatkowy, VAT naliczany rozliczany jest w bieżącej deklaracji, a nie historycznie.

W przypadku korekty VAT należnego z tytułu transakcji odwrotnie opodatkowanych dokonanej po upływie trzech miesięcy od końca miesiąca, w którym powstał obowiązek podatkowy, występuje konieczność zapłaty odsetek.

@RY1@i02/2017/004/i02.2017.004.18300030c.107(c).gif@RY2@

agp

O czym trzeba pamiętać ⒸⓅ

@RY1@i02/2017/004/i02.2017.004.18300030c.801.jpg@RY2@

Radosław Kowalski

doradca podatkowy