Jak rozliczyć z urzędem skarbowym spadek od dalekiego krewnego

Czy jest podatek od spadku po osobie niespokrewnionej

@RY1@i02/2012/196/i02.2012.196.18300150a.813.jpg@RY2@

Nabycie m.in. w drodze dziedziczenia przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Polski lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium kraju podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Wysokość obciążeń fiskalnych zależy od relacji osobistej, jaka łączy zbywcę majątku z jego nabywcą, przy czym najbliższa rodzina - małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha - została (pod pewnymi warunkami) w ogóle z tego podatku zwolniona.

Nabywcy majątku są przyporządkowywani do jednej z trzech grup podatkowych. Podatek od spadków i darowizn ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca. Dalecy krewni (tj. osoby niewymienione w I lub II grupie) oraz osoby, których ze zbywcą nie łączyły żadne więzy rodzinne, tworzą III grupę podatkową. W tej grupie obciążenia podatkowe są najwyższe. W zależności od wysokości podstawy opodatkowania stawki podatku wynoszą 12 proc., 16 proc. lub 20 proc.

Podstawa prawna

Art. 1 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 15 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Czy przysługuje kwota wolna od opodatkowania

@RY1@i02/2012/196/i02.2012.196.18300150a.814.jpg@RY2@

Dla każdej z trzech grup podatkowych określona została skala podatkowa, według której obliczany jest podatek od spadków i darowizn. Podatek oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku. Dla nabywców zaliczonych do III grupy podatkowej kwota wolna wynosi 4902 zł. Dla porównania, w I i II grupie podatkowej kwoty wolne wynoszą odpowiednio: 9637 zł i 7276 zł.

Trzeba pamiętać, że jeżeli nabycie własności rzeczy i praw majątkowych od tej samej osoby następuje więcej niż jeden raz, do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych od tej osoby lub po tej samej osobie w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie. Nabywcy obowiązani są w zeznaniu podatkowym wymienić rzeczy i prawa majątkowe nabyte w tym okresie.

Podstawa prawna

Art. 9 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Czy podatek oblicza się samodzielnie

@RY1@i02/2012/196/i02.2012.196.18300150a.815.jpg@RY2@

W podatku od spadków i darowizn, inaczej niż np. w podatku dochodowym lub podatku od czynności cywilnoprawnych, nie obowiązuje zasada samoobliczania podatku. Podatnik ma obowiązek złożyć zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych na formularzu SD-3 w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze dziedziczenia powstaje z chwilą przyjęcia spadku. W praktyce termin miesięczny na złożenie zeznania należy liczyć od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza. Dokumenty te bowiem w sposób jednoznaczny wskazują organowi podatkowemu, kto jest spadkobiercą zobowiązanym do zapłaty podatku od spadku (należy je dołączyć do zeznania).

W sporządzanym zeznaniu podatkowym podatnik określa przede wszystkim, od kogo nabył majątek, oraz wskazuje wszystkie niezbędne dane dotyczące przedmiotu opodatkowania. Na podstawie tych informacji naczelnik urzędu skarbowego wyda decyzję ustalającą wysokość podatku od spadków i darowizn. Termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego.

Podstawa prawna

Art. 17a ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Art. 47 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra finansów z 26 września 2011 r. w sprawie zeznania podatkowego składanego przez podatników podatku od spadków i darowizn (Dz.U. nr 216, poz. 1276).

Czy można dokonać odliczeń

@RY1@i02/2012/196/i02.2012.196.18300150a.816.jpg@RY2@

Podstawę opodatkowania będzie stanowiła czysta wartość nieruchomości, tj. po potrąceniu długów i ciężarów. Należy ją ustalić według stanu w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru. Spadkobierca, który został obciążony obowiązkiem wykonania polecenia lub zapisu, wartość tego obciążenia może zaliczyć do ciężaru spadku.

Do długów i ciężarów zalicza się również koszty leczenia i opieki w czasie ostatniej choroby spadkodawcy (jeżeli nie zostały pokryte za jego życia i z jego majątku), koszty pogrzebu spadkodawcy, łącznie z nagrobkiem (jeżeli nie zostały pokryte z majątku spadkodawcy, z zasiłku pogrzebowego lub nie zostały zwrócone w innej formie), oraz koszty postępowania spadkowego, wynagrodzenie wykonawcy testamentu, obowiązki wykonania zapisów i poleceń zamieszczonych w testamencie, wypłaty z tytułu zachowku oraz inne obowiązki wynikające z przepisów kodeksu cywilnego dotyczące spadków.

Podstawa prawna

Art. 7 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Czy liczy się wartość rynkowa

@RY1@i02/2012/196/i02.2012.196.18300150a.817.jpg@RY2@

Organ podatkowy przyjmuje podaną przez podatnika w zeznaniu wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych, pod warunkiem jednak, że odpowiada ona wartości rynkowej. Wartość tę określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z dnia powstania obowiązku podatkowego. Ustawa wyraźnie przy tym wskazuje, że możliwe jest uwzględnienie ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia. Oznacza to, że takie czynniki, jak utrudniony dostęp do drogi publicznej, stan nieruchomości wymagającej generalnego remontu, a nawet uciążliwe sąsiedztwo, będą wpływać na wartość nieruchomości wykazywaną w zeznaniu. Warto też w takich sytuacjach dysponować opinią rzeczoznawcy majątkowego.

Jeżeli nabywca nie określił wartości nabytych rzeczy albo w ocenie naczelnika urzędu skarbowego nie odpowiada ona wartości rynkowej, organ ten wezwie nabywcę do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Organ podatkowy poda jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. Jeżeli nabywca nie dostosuje się do wezwania i nie skoryguje wartości przedmiotu opodatkowania, naczelnik urzędu skarbowego dokona określenia wartości rynkowej z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez nabywcę wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego i okaże się, że wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33 proc. od wartości podanej przez nabywcę, koszty opinii biegłego ponosi nabywca.

Podstawa prawna

Art. 8 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Czy trzeba złożyć zeznanie

@RY1@i02/2012/196/i02.2012.196.18300150a.818.jpg@RY2@

Nabycie mieszkania lub domu, nawet przez osobę zaliczoną do III grupy podatkowej, po spełnieniu określonych warunków może być zwolnione z podatku od spadków i darowizn.

W przypadku nabywcy z III grupy podatkowej zwolnione jest nabycie w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego, jeżeli sprawował on opiekę nad spadkodawcą, na podstawie pisemnej umowy z podpisem notarialnie poświadczonym, przez co najmniej dwa lata od dnia poświadczenia podpisów przez notariusza.

Preferencja polega na niewliczaniu do podstawy opodatkowania czystej wartości nieruchomości do łącznej wysokości nieprzekraczającej równowartości 110 mkw. powierzchni użytkowej. W praktyce oznacza to pełne zwolnienie z podatku nabycia domu lub mieszkania do takiej wielkości. Podatnik musi spełnić jednak kilka istotnych warunków. Przede wszystkim nie może posiadać własnego mieszkania, chyba że przekaże je dzieciom, Skarbowi Państwa lub gminie. Także mieszkanie spółdzielcze należy przekazać dzieciom lub do dyspozycji spółdzielni. Z kolei najemcy - aby skorzystać z ulgi - muszą wypowiedzieć umowę najmu.

Nabywca nieruchomości, któremu przysługuje prawo do zwolnienia, musi na ogólnych zasadach w ciągu miesiąca złożyć zeznanie podatkowe na druku SD-3 i wskazać w nim wszystkie informacje dotyczące przedmiotu nabycia. Jednocześnie o zamiarze skorzystania ze zwolnienia informuje naczelnika urzędu skarbowego w części H formularza - uwagi składającego zeznanie.

Jeśli wszystkie warunki zostaną spełnione, naczelnik urzędu skarbowego wyda decyzję ustalającą, w której przyzna ulgę. Aby nie stracić zwolnienia, nabywca musi zamieszkać w nabytym lokalu i nie może dokonać jego zbycia przez okres 5 lat, liczony od dnia złożenia zeznania - jeśli podatnik w lokalu już mieszkał i był zameldowany, albo od dnia zamieszkania potwierdzonego zameldowaniem na pobyt stały (musi to nastąpić w ciągu roku od dnia złożenia zeznania).

Podstawa prawna

Art. 16 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl