Jak rozliczyć zbycie rzeczy ze spadku

w Podatnik nie może odliczyć kosztów zakupu poniesionych przez spadkodawcę

w W przypadku sprzedaży akcji czy nieruchomości można odliczyć zapłacony wcześniej podatek od spadku

Podatnicy często dziedziczą różne rzeczy oraz prawa majątkowe, w tym papiery wartościowe. Taki sposób nabycia podlega podatkowi od spadków i darowizn. Natomiast dochód uzyskany ze sprzedaży odziedziczonych rzeczy czy praw należy opodatkować PIT.

Podatek od spadku

W wielu przypadkach od dziedziczenia nie trzeba płacić podatku. Zgodnie z zasadą określoną w ustawie o podatku od spadków i darowizn nabycie w drodze spadku rzeczy czy praw przez osoby blisko spokrewnione (zerowa grupa podatkowa) nie podlega opodatkowaniu, pod warunkiem że podatnik zawiadomi o tym urząd skarbowy. Wolny od podatku może być spadek po małżonku, zstępnych (dzieciach, wnukach), wstępnych (rodzicach, dziadkach), pasierbach, rodzeństwie, ojczymie i macosze. Warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest złożenie formularza SD-Z2 w urzędzie skarbowym w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

W przypadku gdy nie zajdą okoliczności do zwolnienia z podatku (tj. gdy spadkobiercą nie jest członek najbliższej rodziny spadkodawcy), to opodatkowaniu podlega wartość rzeczy i praw nabytych w drodze spadku przekraczająca określone w ustawie o podatku od spadków i darowizn limity.

Co do zasady spadkobierca powinien zapłacić podatek od rzeczy i praw majątkowych, w tym papierów wartościowych o wartości przekraczającej (kwota wolna od podatku):

● 9637 zł - jeżeli jest osobą zaliczoną do I grupy podatkowej,

● 7276 zł - jeżeli jest osobą zaliczoną do II grupy podatkowej,

● 4902 zł - jeżeli jest osobą zaliczoną do III grupy podatkowej.

Limity te obejmują nabycie rzeczy lub praw w okresie 5 lat i dotyczą dóbr uzyskanych od jednej osoby (darczyńcy czy spadkobiercy). Liczy się wartość majątku uzyskanego łącznie od tej samej osoby lub po tej samej osobie w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie od tej osoby.

Do I grupy podatkowej zaliczone są osoby z zerowej grupy oraz zięć, synowa i teściowie. Do II grupy podatkowej wlicza się: zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków i małżonków innych zstępnych (np. mąż wnuczki). III grupę podatkową tworzą pozostałe osoby.

Wysokość podatku, jaki ewentualnie powinien zapłacić obdarowany albo spadkobierca, zależy od wysokości nadwyżki ponad kwotę wolną od podatku dla poszczególnych grup podatkowych (patrz ramka).

Gdy podatnik odziedziczył rzeczy albo papiery wartościowe, to ich wartość należy ustalić według wartości rynkowej. Co do zasady wartość rynkową rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia powstania obowiązku podatkowego.

W przypadku nabytych papierów wartościowych, które są przedmiotem obrotu na giełdzie, ich wartość rynkową przyjmuje się w wysokości ustalonej przez dom maklerski, w dniu przedstawienia w domu maklerskim przez spadkobiercę właściwych dokumentów o dziedziczeniu.

Z kolei w przypadku odziedziczenia np. samochodu wartość rynkową można określić przykładowo na podstawie internetowych aukcji sprzedaży podobnych aut.

Podatek dochodowy

Przy samym nabyciu w drodze dziedziczenia różnych rzeczy lub praw nie trzeba rozliczać podatku dochodowego. Podatek taki płaci się dopiero przy ich sprzedaży. Podstawą opodatkowania jest dochód rozumiany jako różnica między przychodem uzyskanym ze sprzedaży, a kosztem jego uzyskania. Generalną zasadą jest, że koszty, które poniósł spadkodawca (w tym np. wydatki na nabycie rzeczy lub praw), nie mogą zostać odliczone przez spadkobiercę i nie pomniejszą jego podatku do zapłaty. Generalnie też za koszt uzyskania przychodu nie uważa się zapłaconego podatku od spadków i darowizn (wyjątkiem są akcje, udziały w spółkach kapitałowych i nieruchomości).

W przypadku rzeczy ruchomych zasadą jest, że trzeba zapłacić PIT, jeśli do ich sprzedaży doszło przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie. Oznacza to, że np. sprzedaż samochodu przed upływem sześciu miesięcy od jego nabycia spowoduje powstanie przychodu podatkowego. Dochodem będącym podstawą opodatkowania jest różnica między przychodem uzyskanym z odpłatnego zbycia rzeczy, a kosztem ich nabycia, zmniejszona o wartość nakładów poczynionych w czasie posiadania rzeczy, np. udokumentowanych napraw czy zamontowania nowych części. Nie można jednak odliczyć wydatków o charakterze eksploatacyjnym, np. zakupu paliwa, kosztów ubezpieczenia oraz okresowych badań technicznych. Takie stanowisko potwierdził dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z 10 lipca 2008 r. (sygn. akt IPPB2/415-651/08-2/MG).

Sprzedaż nieruchomości

Z koniecznością zapłaty podatku dochodowego trzeba się też liczyć w przypadku sprzedaży odziedziczonego mieszkania lub domu.

Opodatkowaniu PIT podlega sprzedaż nieruchomości, która następuje przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie tej nieruchomości. Zasada ta dotyczy nie tylko odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części, ale także udziału w nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej oraz prawa wieczystego użytkowania gruntów.

Zgodnie z art. 19 ustawy o PIT przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości jest jej wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia, np. opłaty notarialne, koszty pośrednictwa. Za koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości nabytych w drodze spadku uważa się również udokumentowane nakłady, które zwiększyły ich wartość w czasie ich posiadania, oraz kwotę zapłaconego podatku od spadków i darowizn przypadającą na zbywaną nieruchomość.

W odniesieniu do nieruchomości nabytych po 2009 r. jeżeli przychód z odpłatnego zbycia w całości zostanie przeznaczony na własne cele mieszkaniowe, uzyskany z tego tytułu dochód będzie w całości zwolniony od podatku. Aby skorzystać ze zwolnienia, pieniądze trzeba jednak przeznaczyć na własne cele mieszkaniowe nie później niż w ciągu 2 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym nastąpiła sprzedaż.

Do wydatków na własne cele mieszkaniowe zalicza się m.in. wydatki na: nabycie budynku mieszkalnego, nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego, a także na budowę, adaptację czy też remont własnego budynku mieszkalnego bądź lokalu mieszkalnego. Uznaje się za nie także wydatki na spłatę kredytu wraz z odsetkami, w tym także kredytu refinansowego i konsolidacyjnego, zaciągniętych na sfinansowanie własnych potrzeb mieszkaniowych.

Wysokość podatku od spadków i darowizn

Podatek oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku, według następujących skal:

@RY1@i02/2013/065/i02.2013.065.183001400.101.gif@RY2@

PRZYKŁADY

1 Czy spółka rozlicza podatek za spadkobiercę

Podatnik odziedziczył udziały w spółce z o.o. po dziadku. Te dają mu prawo do otrzymania dywidendy. Czy spółka powinna rozliczyć spadkobiercy podatek dochodowy od tej wypłaty?

Podatnik, który odziedziczył udziały w spółce kapitałowej, musi najpierw rozliczyć podatek od spadków i darowizn. Jeśli był blisko spokrewniony ze spadkobiercą (w tym przypadku był jego wnukiem), może skorzystać ze zwolnienia z tej daniny. Aby nie płacić podatku, musi w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku zgłosić to do urzędu skarbowego, składając formularz SD-Z2. Spółka, której udziały podlegają dziedziczeniu, nie jest płatnikiem podatku od spadków i darowizn. Taką funkcję pełni natomiast w przypadku wypłaty dywidendy posiadaczowi udziałów. Spółka wypłacająca na rzecz udziałowców albo ich spadkobierców zysk powinna więc pobrać zryczałtowany podatek według 19-proc. stawki i wpłacić go na konto urzędu skarbowego. Spółka, która pobrała podatek od dywidendy wypłaconej osobie fizycznej, musi również złożyć do urzędu skarbowego informację PIT-8AR.

2 Czy można odliczyć koszty zakupu

Podatnik odziedziczył akcje po zmarłym koledze i postanowił je sprzedać. Czy rozliczając podatek dochodowy, może pomniejszyć przychód o koszty nabycia akcji, jakie poniósł jego kolega?

Do kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaży akcji nie można zaliczyć wydatków na ich nabycie poniesionych przez ich wcześniejszego posiadacza. W związku z tym podatnik sprzedający akcje zapłaci 19-proc. podatek od całej kwoty uzyskanej z ich sprzedaży bez pomniejszania jej o koszty nabycia. Takie jest obecne stanowisko organów podatkowych oraz sądów administracyjnych. Przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 grudnia 2011 r. (sygn. akt II FSK 2557/10) uznał, że podatnik może odliczyć od przychodu tylko te koszty, które faktycznie poniósł osobiście.

Podatnik będzie mógł skorzystać z częściowego zwolnienia podatkowego. Podatkiem dochodowym ze sprzedaży akcji nie jest jednak objęta ta część dochodu uzyskana ze sprzedaży, która odpowiada kwocie zapłaconego wcześniej podatku od spadków i darowizn. Jeśli więc podatnik taki podatek uiścił, to może go odliczyć.

3 Czy firma płaci CIT od odziedziczonego lokalu

Podatnik w testamencie zapisał stowarzyszeniu lokal mieszkalno-biurowy. Czy podmiot ten powinien rozliczyć z tego tytułu podatek?

Podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się w Polsce, m.in. tytułem: dziedziczenia, czy polecenia testamentowego. Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie obejmuje jednak przypadków, kiedy nabywcą rzeczy lub praw staje się osoba prawna. Oznacza to, że w tym przypadku zastosowanie ma ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych. Zgodnie z nią przychodem jest wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw. Oznacza to, że zapisane stowarzyszeniu nieruchomości będą stanowić dla niego przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych (czyli według 19-proc. stawki).

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 2 ust. 1 pkt 3, art. 5a pkt 12, art. 17 ust. pkt 3, art. 19, art. 21 ust. 1 pkt 105, art. 23 ust. 1 pkt 12, art. 24 ust. 6, art. 30b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.). Art. 1, art. 4a, art. 5, art. 8, art. 9, art. 15 ust. 1, art. 17a, art. 18 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.). Art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).