Organ ma prawo wydać decyzję obniżającą wysokość podatku

Nie ma przeszkód, aby po upływie terminu z art. 68 Ordynacji podatkowej (czyli po upływie trzyletniego terminu licząc od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy) wydać nową decyzję obniżającą wysokość podatku ukształtowanego decyzją konstytutywną w postępowaniu zwyczajnym.

Sąd rejonowy stwierdził, że spadek po zmarłym mężu nabyła w całości żona. Zeznanie podatkowe złożyła 6 czerwca 2008 r. Decyzją z października 2008 r. naczelnik urzędu skarbowego ustalił podatniczce podatek od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłym mężu. Decyzja ta została jej doręczona 9 października 2008 r. Ponieważ podatniczka nie wniosła odwołania, decyzja stała się ostateczna. Dopiero w listopadzie 2009 r. podatniczka zwróciła się o ponowne rozpoznanie sprawy, czyli wznowienie postępowania i postanowieniem z 18 stycznia 2010 r. wznowiono przedmiotowe postępowanie. Naczelnik urzędu skarbowego odmówił jednak zmiany pierwotnej decyzji w sprawie wymiaru podatku od spadku.

Sąd nie zgodził się z organem podatkowym. Jak stwierdził, ponieważ organ ustalił, że w sprawie obowiązek podatkowy powstał 5 maja 2003 r., tj. w dniu uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku przez skarżącą, to mając na uwadze art. 68 par. 2 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.), wobec niezłożenia zeznania podatkowego w terminie miesiąca od powstania obowiązku podatkowego, w przedmiotowej sprawie termin przedawnienia upłynął 31 grudnia 2008 r. W tym też dniu - kontynuował sąd - upłynął również ostateczny termin do wydania w trybie wznowienia postępowania decyzji uchylającej pierwotną ostateczną decyzję z 3 października 2008 r. Jak wynika z art. 68 par. 2 Ordynacji, jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, to zobowiązanie podatkowe nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Zdaniem WSA termin z art. 68 Ordynacji podatkowej to termin, w ramach którego organ może spowodować powstanie zobowiązania podatkowego. Jeżeli zatem organ podatkowy wydał decyzję konstytutywną (tworzącą prawo) na podstawie art. 21 par. 1 pkt 2, a po uzyskaniu przez nią ostateczności zaistniałaby jedna z podstaw z art. 240 par. 1, to art. 245 par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, w części zawierającej odesłanie do terminu określonego w art. 68, miałby zastosowanie jedynie w wypadku, gdyby wznowione postępowanie uzasadniało podwyższenie kwoty podatku wymierzonego w postępowaniu zwyczajnym. Tylko wtedy - uzasadniał sąd - można by mówić o powstaniu zobowiązania nowego w stosunku do tego, które zostało ukształtowane decyzją ostateczną. Przepis art. 245 par. 1 pkt 3 lit. b) Ordynacji podatkowej nakazuje bowiem organowi podatkowemu wydanie w takim wypadku decyzji odmawiającej uchylenia dotychczasowej decyzji. Nie ma natomiast przeszkód, aby po upływie terminu z art. 68 wydać nową decyzję obniżającą wysokość podatku ukształtowanego decyzją w postępowaniu zwyczajnym - stwierdził sąd.

Odnosząc się do stanu sprawy sąd stwierdził, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że ostateczny termin do wydania w trybie wznowienia postępowania decyzji uchylającej pierwotną ostateczną decyzję upłynął 31 grudnia 2008 r. A zatem po upływie tego terminu organ nie mógłby wznowić postępowania i wymierzyć zobowiązania podatkowego w wyższym niż dotychczas rozmiarze. Jednak organ po wznowieniu i przeprowadzeniu stosownego postępowania powinien najpierw ustalić na podstawie ujawnionych w sprawie nowych okoliczności i dowodów, w jakiej wysokości (w trybie wznowienia) wymierzony by został podatek od spadków i darowizn. W konsekwencji tylko w wypadku konieczności wymierzenia wyższego podatku winien odmówić uchylania decyzji ostatecznej. Takich ustaleń organ nie poczynił, dlatego sąd uchylił zaskarżone decyzje.

Wyrok WSA w Krakowie z 10 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 1333/10, nieprawomocny.

Oprac. Łukasz Zalewski