Jak osoba obca rozlicza darowiznę

W przypadku otrzymania darowizny od tzw. osoby obcej mają zastosowanie najsurowsze zasady opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Taki nabywca zaliczany jest do III grupy podatkowej (są trzy takie grupy). Obejmuje ona nabywców, których nie łączy z darczyńcą żaden stopień pokrewieństwa czy powinowactwa bądź są to bardzo dalekie więzy rodzinne. Na zasadach określonych dla III grupy podatkowej będzie zatem rozliczał się przykładowo podatnik, który otrzymał darowiznę od przyjaciela czy sąsiada.

Art. 14 ust. 3 pkt 3 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768).

Podatek od darowizny obliczany jest według progresywnej skali podatkowej. Dla każdej grupy podatkowej skala ta została określona odrębnie. I tak w III grupie podatkowej obowiązują najwyższe stawki podatku, które wynoszą: 12 proc., 16 proc. oraz 20 proc. Podatek oblicza się od nadwyżki nabytych rzeczy i praw majątkowych ponad kwotę wolną od podatku (kwota, do wysokości której podatku nie trzeba płacić). W przypadku otrzymania darowizny od osoby spoza rodziny zastosowanie ma najniższa kwota wolna, która wynosi jedynie 4902 zł (dotyczy okresu pięcioletniego). Jeżeli wartość np. darowizny kwotę tę przekracza, należy zapłacić podatek. Dla porównania w I grupie podatkowej obejmującej członków bliskiej rodziny kwota wolna od podatku jest niemal dwukrotnie wyższa i wynosi 9637 zł.

Art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768).

Podatnik zobowiązany jest do złożenia zeznania podatkowego na formularzu SD-3. Termin na wywiązanie się z tego obowiązku wynosi miesiąc od dnia powstania obowiązku podatkowego. W przypadku darowizny jest to dzień zawarcia umowy bądź faktycznego otrzymania świadczenia, w przypadku gdy umowa nie została zawarta. Podatnik określa w zeznaniu przede wszystkim, od kogo nabył majątek oraz jaka jest jego wartość (wartość rynkowa), ale samodzielnie nie wylicza wysokości podatku. Otrzyma z urzędu skarbowego decyzję w sprawie wysokości podatku od darowizny.

Zeznania nie składa się, jeżeli umowa darowizny została zawarta w formie aktu notarialnego. W takim wypadku płatnikiem podatku jest notariusz. To on o przeprowadzonej transakcji poinformuje fiskusa.

Art. 17a ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768).

Każdy obdarowany, także ten zaliczony do III grupy podatkowej, może korzystać ze zwolnień z podatku od darowizny przy nabyciu konkretnych rzeczy lub praw majątkowych. Zwolnienia te wyliczone zostały w art. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Informację o korzystaniu z ulg podatkowych podatnik podaje w części H zeznania.

Obdarowani należący do III grupy podatkowej nie mogą natomiast korzystać z ulgi przy nabyciu mieszkania. Przepisy dopuszczają jej stosowanie do nabywców spoza rodziny wyłącznie w przypadku nabycia nieruchomości w drodze dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego i tylko wtedy, gdy osoby te sprawowały opiekę nad wymagającym takiej opieki spadkodawcą.

Art. 4 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768).

magdalena.majkowska@infor.pl