Które zapomogi są opodatkowane

Zwolnione z opodatkowania są zapomogi wypłacane przez zakładową organizację związkową pracownikom należącym do tej organizacji. Zwolnienie przysługuje w ramach limitu kwotowego w wysokości 638 zł. Jest to roczny limit, w ramach którego od zapomogi nie trzeba płacić PIT.

Art. 21 ust. 1 pkt 9a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Z podatku dochodowego od osób fizycznych zwolnione są zapomogi otrzymane w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych (np. kradzież, pożar mieszkania), klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci. Jednak zwolnienie to jest limitowane. Przysługuje ono do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł. Nadwyżka ponad tę kwotę podlega opodatkowaniu. Ustawodawca nie regulował źródła zapomogi zwolnionej z podatku, co oznacza, że może ona pochodzić np. od pracodawcy. Podatniczka ubiega się o zapomogę finansową w związku z długotrwałą chorobą. Do chorób długotrwałych zaliczyć należy wszelkie choroby przewlekłe, jak również takie, które mają długotrwały przebieg i wymagają leczenia w sposób stały lub przez długi okres. Przepisy podatkowe nie określają sposobu dokumentowania zdarzeń uprawniających do skorzystania ze zwolnienia. Zatem zgodnie z ogólnymi zasadami wynikającymi z Ordynacji podatkowej, jako dowód można przedstawić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Warto zatem postarać się np. o zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza specjalistę lub lekarza rodzinnego, a także ksero dokumentacji z przebytej operacji i leczenia. W przypadku braku należytego udokumentowania zdarzenia losowego zapomoga stanowi przychód ze stosunku pracy i podlega opodatkowaniu wraz z innymi dochodami ze stosunku pracy na zasadach określonych w art. 12 ustawy o PIT.

Art. 21 ust. 1 pkt 26 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

W przypadku otrzymania pomocy finansowej od zakładu pracy w związku ze zdarzeniem losowym w wielu przypadkach podatek nie wystąpi. Nie zawsze wynika to jednak ze zwolnienia uregulowanego w ustawie o PIT. Podstawą zwolnienia może być również rozporządzenie ministra finansów, z którego wynika zaniechanie poboru podatku od określonych dochodów. Rozporządzenie takie wydawane jest na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej.

Jeżeli pracownik otrzyma od zakładu pracy pomoc materialną na skutek katastrofy naturalnej, to podatek od takiego świadczenia nie wystąpi na podstawie rozporządzenia ministra finansów z 28 grudnia 2009 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych dochodów (przychodów) podatników PIT. W rozporządzeniu tym minister finansów zarządził zaniechanie poboru PIT od pomocy materialnej otrzymanej od zakładu pracy przez osoby poszkodowane na skutek katastrofy naturalnej do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym 6 tys. zł.

Definiując pojęcie katastrofy naturalnej rozporządzenie odsyła do art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej. Oznacza to, że zaniechanie poboru podatku dotyczy świadczeń od zakładu pracy uzyskanych na skutek: zdarzenia związanego z działaniem sił natury, w szczególności wyładowań atmosferycznych, wstrząsów sejsmicznych, silnych wiatrów, intensywnych opadów atmosferycznych, długotrwałego występowania ekstremalnych temperatur, osuwisk ziemi, pożarów, suszy, powodzi, zjawisk lodowych na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, masowego występowania szkodników, chorób roślin lub zwierząt albo chorób zakaźnych ludzi albo też działania innego żywiołu.

Zaniechanie poboru podatku ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r.

Rozporządzenie ministra finansów z 28 grudnia 2009 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych dochodów (przychodów) podatników podatku dochodowego od osób fizycznych (Dz.U. nr 226, poz. 1819).

Art. 22 par. 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz.U. nr 62, poz. 558 z późn. zm.).

Jednak wypłacone świadczenie częściowo będzie podlegało zwolnieniu z opodatkowania PIT. Wolne od podatku dochodowego są zapomogi, w tym również od pracodawcy, otrzymane w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł, co wynika z art. 21 ust. 1 pkt 26 ustawy o PIT.

Jednocześnie od 1 stycznia 2009 r. na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 67 tej ustawy zwolnieniem podatkowym objęte są otrzymane przez pracownika z związku z finansowaniem działalności socjalnej również świadczenia pieniężne z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (ZFŚS). Zwolnienie to przysługuje do wysokości 380 zł rocznie. Działalnością socjalną są m.in. usługi udzielania pomocy materialnej - rzeczowej lub finansowej pracownikom.

Zatem zapomoga z tytułu zdarzenia losowego wypłacona pracownikowi, jako finansowa pomoc materialna, będzie jednocześnie świadczeniem pieniężnym otrzymanym w związku z finansowaniem działalności socjalnej. Zastosowanie do zapomogi z tytułu zdarzenia losowego zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 26 ustawy o PIT nie wyklucza możliwości zastosowania do nadwyżki ponad kwotę 2280 zł zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 67. W opisanej sytuacji pracodawca powinien zatem potrącić zaliczkę od kwoty 2340 zł.

Możliwość takiej kumulacji zwolnień podatkowych potwierdził również dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w piśmie z 20 października 2009 r. (nr IPPB4/415-480/09-6/SP).

Art. 21 ust. 1 pkt 26 i pkt 67 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Obowiązujące przepisy regulują wiele zwolnień dla różnych form rekompensat otrzymywanych przez podatników poszkodowanych w wyniku zdarzeń losowych. Takie rekompensaty mogą być przyznawane także w ramach pomocy państwa lub samorządów.

Całkowicie zwolnione z podatku dochodowego są jednorazowe świadczenia pomocy materialnej otrzymane w związku z zaistniałym zdarzeniem losowym, które pochodzą ze środków budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Jeżeli zatem podatniczka, która został poszkodowana w wyniku odwilży, otrzyma jednorazową pomoc pieniężną od gminy, to takie świadczenie będzie zwolnione z PIT, bez względu na jego wysokość.

Art. 21 ust. 1 pkt 26a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Takie świadczenie będzie całkowicie zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych. Jednorazowe zasiłki otrzymane w związku z urodzeniem dziecka i wypłacane z funduszów organizacji związkowych stanowią odrębny tytuł zwolnienia podatkowego. Zwolnienie to nie jest limitowane, co oznacza, że zwolniona z podatku będzie cała wypłacona podatniczce kwota, bez względu na to, jak wysoki będzie zasiłek finansowany z funduszu związkowego.

Art. 21 ust. 1 pkt 9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

magdalena.majkowska@infor.pl