Jakie są skutki niezłożenia lub wysłania po terminie PIT

Rozwiedziony małżonek podatnika odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z byłym małżonkiem za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w czasie trwania wspólności majątkowej, jednak tylko do wysokości wartości przypadającego mu udziału w majątku wspólnym.

Zobowiązanie osoby trzeciej do uiszczenia cudzego podatku nie może przekształcić się w zaległość podatkową, bowiem zaległością podatkową jest tylko podatek niezapłacony w terminie płatności, a zobowiązanie osoby trzeciej do uiszczenia cudzego długu podatkowego podatkiem nie jest. O odpowiedzialności osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji.

W razie niedotrzymania terminu płatności osoba trzecia odpowiada również za naliczone po dniu wydania decyzji o jej odpowiedzialności podatkowej odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych. Odsetki za zwłokę, w przypadku nieuiszczenia należności w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, nalicza osoba trzecia odpowiadająca za zaległości podatkowe.

Art. 51, art. 109 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Odsetki za zwłokę w zapłacie należności podatkowych nie są zobowiązaniem podatkowym. Zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Odsetki natomiast to należność uboczna ściśle związana z istnieniem zaległości podatkowej, bowiem obowiązek jej zapłaty powstaje z chwilą zaistnienia zaległości podatkowej (i powinien być wykonany bez wezwania organu podatkowego).

Jeżeli jednak organ podatkowy wskutek wszczętego postępowania podatkowego stwierdzi, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku nie zapłaci w całości lub w części podatku albo wysokość zobowiązania jest inna niż wykazana w deklaracji, wydaje decyzję, w której określa wysokość zaległości podatkowej. W takiej sytuacji organ podatkowy nalicza odsetki za zwłokę.

Art. 5, art. 51 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Skoro więc przedsiębiorca rozliczający podatek na formularzu PIT-31, który powinien uiścić najpóźniej 31 stycznia 2011 r., a nie zrobił tego, już 1 lutego 2011 r. będzie miał zaległość podatkową. Podatnik będzie musiał ją zapłacić wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczanymi za każdy dzień zwłoki w spłacie należności podatkowej. Obecnie stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych wynosi 12 proc. w skali roku.

Art. 51 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Narażenie na uszczuplenie podatku powinno być rozumiane jako działanie bądź zaniechanie biernego podmiotu stosunku prawnopodatkowego prowadzące do powstania różnicy między należną Skarbowi Państwa bądź jednostce samorządu terytorialnego kwotą podatku a kwotą przypadającą do uiszczenia według zeznania lub zgłoszenia straty. Narażeniem na uszczuplenie podatku jest przede wszystkim niezadeklarowanie należnej kwoty podatku, od którego uiszczenia sprawca się w ten sposób uchylił, a ponadto w szczególności niezgłoszenie właściwemu organowi podatkowemu przedmiotu opodatkowania, niezgłoszenie danych mogących mieć wpływ na ustalenie zobowiązania podatkowego lub jego wysokości albo podania takich danych niezgodnie z rzeczywistością oraz nierzetelne prowadzenie ksiąg, a także każde inne działanie prowadzące do powstania różnicy między należną kwotą a wykazaną w zeznaniu podatkowym.

Art. 54 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Przepisy kodeksu karnego skarbowego, posługując się sformułowaniem "uporczywe", nie odnoszą się do składania deklaracji, a wpłacania podatków. Zgodnie z kodeksem karnym skarbowym podatnik, który uporczywie nie wpłaca w terminie podatku, podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Zazwyczaj składanie deklaracji wiąże się z zapłatą podatku, bo w deklaracji wykazujemy podstawę, jaka ma zostać opodatkowana. Jednak np. jednorazowe niezłożenie deklaracji, a tym samym niewpłacenie podatku nie powinno być uznane za działanie uporczywe ze strony podatnika. Trzeba jednak pamiętać, że samo niezłożenie deklaracji podatkowej w terminie stanowi wykroczenie skarbowe karane grzywną.

Art. 57 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę. Zgodnie z generalną zasadą odsetki za zwłokę nalicza podatnik, płatnik, inkasent, następca prawny lub osoba trzecia odpowiadająca za zaległości podatkowe.

Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik lub inkasent był zobowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego. Obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę powstaje z mocy prawa i wynika z samego faktu wystąpienia zaległości podatkowej.

Podatnik sam musi wyliczyć wartość należnych odsetek. Urząd skarbowy nie wyręczy go w tym obliczeniu.

Art. 53 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Organy podatkowe pierwszej instancji dokonują czynności sprawdzających, mających na celu: sprawdzenie terminowości: składania deklaracji, wpłacania zadeklarowanych podatków, w tym również pobieranych przez płatników oraz inkasentów; stwierdzenie formalnej poprawności składanych dokumentów; ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami.

Zatem urząd skarbowy może sprawdzić, czy podatnik złożył zeznanie podatkowe. Zrobi to na pewno, gdy od płatnika podatnika otrzyma informację PIT-11 o zarobkach podatnika, a ten ostatni nie złoży rocznego zeznania. Wtedy podatnik będzie musiał wytłumaczyć, dlaczego nie złożył zeznania PIT.

Art. 272 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Podatnik, który uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. Rozpiętość stawek dziennych w 2011 roku została ustalona od 46,20 zł do 18 480 zł. Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości, sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych. Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza ustawowego progu, sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Art. 54 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Ewa Konderak

gp@infor.pl