Odsetki od lokat w innym państwie trzeba wykazać odrębnie

Polski podatnik, posiadający środki finansowe w zagranicznym banku, musi rozliczyć się w Polsce z uzyskanych z tego tytułu odsetek. Dotyczy to zarówno lokat, jak i środków trzymanych na bieżących rachunkach bankowych. Biorąc pod uwagę, że coraz więcej Polaków decyduje się na pracę bądź studia za granicą, z czym często wiąże się konieczność założenia konta w zagranicznym banku, kwestie związane z rozliczeniem otrzymanych przy tej okazji odsetek są coraz bardziej powszechne. Warto zaznaczyć, że dochody takie polski podatnik musi wykazać odrębnie, niezależnie od tego, czy uzyskuje poza Polską inne przychody (np. z tytułu wykonywanej za granicą pracy) i jaka metoda unikania podwójnego opodatkowania została wobec tych dochodów zastosowana.

Aktualny status

Podstawową kwestią jest - jak zawsze w przypadku przychodów uzyskiwanych poza granicami Polski - ustalenie, czy otrzymujący je podatnik posiada status polskiego rezydenta podatkowego. Jedynie bowiem w takim przypadku polski fiskus może rościć sobie prawo do nałożenia na nie podatku. Zgodnie z art. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT) osoby mające miejsce zamieszkania w Polsce dla celów podatkowych podlegają opodatkowaniu od całości swoich światowych dochodów bez względu na miejsce ich położenia. Należy pamiętać, że niekiedy sam fakt nieprzebywania w Polsce w trakcie roku podatkowego nie zwalnia z obowiązku rozliczenia się z polskim urzędem skarbowym. Decydującym czynnikiem jest w tym przypadku ustalenie, czy podatnik nadal, mimo pracy za granicą, ma w Polsce rezydencję podatkową, czy ma na terytorium Polski centrum interesów osobistych lub gospodarczych (tzw. ośrodek interesów życiowych). Szczegółowe zasady ustalania rezydencji podatkowej określone są jednak w konkretnej umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania i w przepisach wewnętrznych obowiązujących w każdym kraju.

W przypadku odsetek na gruncie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania zasadą jest możliwość ich opodatkowania zarówno w państwie źródła (tj. tam gdzie siedzibę ma wypłacający odsetki podmiot), jak i w państwie rezydencji podatkowej osoby otrzymującej dochód. Nie można jednak wykluczyć sytuacji, w której wewnętrzne regulacje podatkowe państwa źródła mogą przewidywać zwolnienie z opodatkowania odsetek otrzymywanych przez nierezydentów. Nie wpływa to jednak na obowiązek podatkowy w Polsce z tego tytułu.

Co ważne, umowy międzynarodowe przewidują zwykle niższe stawki podatku pobieranego u źródła (np. ustalone maksymalnie w wysokości 5 proc. czy 10 proc.). Warto zatem poinformować zagraniczny bank o posiadaniu polskiej rezydencji podatkowej (zwykle poprzez przedstawienie certyfikatu rezydencji bądź złożenie odpowiedniego oświadczenia), gdyż pozwoli to na skorzystanie z niższej stawki zagranicznego podatku.

Deklaracja i przeliczenie

Fakt, że podatek od odsetek został pobrany za granicą nie oznacza, że polski rezydent podatkowy jest zwolniony z obowiązku zadeklarowania tego dochodu w Polsce. Zgodnie z ustawą o PIT, przychód z tytułu odsetek określa się na zasadzie kasowej, tj. powstaje on dopiero w momencie otrzymania go przez podatnika lub postawienia do jego dyspozycji (np. dopisania do rachunku bankowego). Aby ustalić wysokość zobowiązania podatkowego w Polsce, konieczne jest przeliczenie uzyskanego przychodu na polskie złote. Ustawa o PIT nie przewiduje odrębnych, szczegółowych przepisów dotyczących ustalania kursu, jaki należy stosować w przypadku tych przychodów z kapitałów pieniężnych. Zastosowanie znajdzie zatem ogólna reguła zawarta w art. 11a ust. 1 ustawy o PIT. Zgodnie z nią przychód przelicza się na złote według kursu średniego danej waluty, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień otrzymania przychodu. Tak określony przychód, w przypadku podatników nieprowadzących działalności gospodarczej, podlega opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem w wysokości 19 proc., co oznacza, że nie ma w tym przypadku możliwości odliczenia kosztów uzyskania przychodów. Zasada ta obowiązuje, zarówno jeśli chodzi o odsetki otrzymywane od zagranicznych podmiotów, jak i te uzyskiwane w Polsce.

Rozliczenie

Od podatku obliczonego w opisany powyżej sposób można odliczyć podatek zapłacony/potrącony już za granicą. Powyższe wynika wprost z art. 30a ust. 9 ustawy o PIT. Kwotę podatku zapłaconego w państwie źródła należy przeliczyć na złote, w myśl art. 11a ust. 3 ustawy o PIT, według kursu średniego ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień zapłaty podatku. Co ważne, takie odliczenie nie może jednak przekroczyć kwoty podatku obliczonego od takich przychodów przy zastosowaniu stawki 19-proc. W praktyce oznacza to, że jeśli podatek za granicą pobrano według stawki niższej niż 19-proc., wówczas uiszczony podatek będzie podlegał w Polsce odliczeniu w całości. W takim wypadku różnicę należy zapłacić polskiemu fiskusowi. Jeśli jednak zastosowana w państwie źródła stawka była wyższa niż 19 proc., nadwyżki ponad 19 proc., nie można odliczyć od podatku należnego w Polsce. [przykład]

Samodzielna wpłata

Należy pamiętać, że otrzymane z zagranicy odsetki trzeba zadeklarować samodzielnie. Zagraniczny bank nie jest bowiem płatnikiem polskiego podatku - taki obowiązek ciąży wyłącznie na polskich podmiotach wypłacających odsetki, niezwiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zatem podatnik zobowiązany będzie sam złożyć odpowiednią deklarację i wpłacić podatek na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Podkreślić należy, iż przychodu z tytułu odsetek nie łączy się z innymi przychodami podatnika. Nie oznacza to jednak, iż kwoty należnego podatku nie można wykazać w składanym za dany rok zeznaniu podatkowym obejmującym inne dochody podatnika. W zależności od tego, jakiego rodzaju dochody podatnik uzyskał, podatek od odsetek będzie wykazany na formularzu PIT-38, PIT-39 bądź PIT-36 lub PIT-36L. Zeznanie składa się w ustawowym terminie do 30 kwietnia kolejnego roku. W tym terminie powinien być również uiszczony podatek (podatnik nie ma obowiązku uiszczania w ciągu roku zaliczek).

Wymiana informacji

Obowiązku zadeklarowania polskiemu fiskusowi uzyskiwanych za granicą odsetek nie należy ignorować. Z uwagi bowiem na zawarte w wielu umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania klauzule wymiany informacji podatkowych, państwa mogą przekazywać sobie wzajemnie dane o pobranym od nierezydentów podatku. Co więcej, jeśli chodzi o państwa Unii Europejskiej, to w zakresie odsetek otrzymywanych przez osoby fizyczne, od 1 lipca 2005 r. obowiązuje Dyrektywa Rady UE w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie płatności odsetkowych (2003/48/WE). Zakres stosowania tego aktu został także poszerzony o państwa spoza Unii, np. Szwajcarię. Dyrektywa zapewnia wymianę informacji o uzyskiwanych przez nierezydentów przychodach z tytułu odsetek. Polski fiskus z łatwością zatem może dowiedzieć się o odsetkach otrzymanych przez polskich rezydentów za granicą, których podatnik nie wykazał w zeznaniu rocznym, nawet o niewielkich kwotach.

Brak opodatkowania w Polsce takich przychodów wiąże się z obowiązkiem uiszczenia odsetek za zwłokę (których stawka wynosi obecnie 14 proc.), a dodatkowo nie można wykluczyć także odpowiedzialności karnej skarbowej.

Ważne

Przychód z tytułu odsetek określa się na zasadzie kasowej, tzn. powstaje on dopiero w momencie otrzymania go przez podatnika lub postawienia do jego dyspozycji (np. dopisania do rachunku bankowego)

PRZYKŁAD

Termin zapłaty

Polski rezydent podatkowy ma konto bankowe w Czechach. Od środków na tym koncie zostały mu naliczone odsetki. Jeśli przedłoży czeskiemu bankowi certyfikat polskiej rezydencji podatkowej, od odsetek zostanie pobrany podatek według stawki przewidzianej w polsko-czeskiej umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania - tj. w wysokości 10 proc. Jeśli więc kwota odsetek wynosi 100 zł, o zapłacone w Czechach 10 zł podatku będzie mógł być obniżony polski podatek wynoszący 19 zł. W Polsce na rachunek właściwego urzędu skarbowego trzeba będzie zatem wpłacić 9 zł. Jednak gdy nie przedłoży certyfikatu rezydencji, w Czechach, zostanie pobrany podatek wg obowiązującej tam stawki, tj. 15 proc. Zapłacony podatek w wysokości 15 zł będzie podlegał odliczeniu od podatku należnego w Polsce. Zatem do zapłaty w Polsce zostanie 4 zł. Choć ostatecznie ciężar podatku w obu przypadkach jest taki sam, to warto pamiętać, że podatek zagraniczny zostanie pobrany najprawdopodobniej już przy wypłacie odsetek, natomiast podatek w Polsce wpłacić trzeba dopiero do 30 kwietnia następnego roku.

@RY1@i02/2012/234/i02.2012.234.07100050f.804.jpg@RY2@

Anna Misiak, doradca podatkowy, szef zespołu ds. podatków osobistych w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy

Anna Misiak

doradca podatkowy, szef zespołu ds. podatków osobistych w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy

@RY1@i02/2012/234/i02.2012.234.07100050f.805.jpg@RY2@

Karolina Szulc, starszy asystent w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy

Karolina Szulc

starszy asystent w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).