W jaki sposób rozliczyć otrzymane od klientów napiwki

O odpowiedź poprosiliśmy Izbę Skarbową w Warszawie oraz Łukasza Sobczaka, starszego konsultanta w dziale podatkowym Deloitte we Wrocławiu.

Izba Skarbowa w Warszawie odpowiedziała DGP

W świetle art. 12 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.) za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń otrzymanych w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

O zakwalifikowaniu danego świadczenia jako przychodu ze stosunku pracy, w rozumieniu powołanego wyżej art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, decyduje to, czy określone świadczenie może otrzymać wyłącznie pracownik, w rozumieniu ust. 4 tego przepisu, czy również inna osoba niezwiązana tego rodzaju stosunkiem prawnym. Istotne jest więc to, czy istnieje związek prawny lub też faktyczny danego świadczenia z istniejącym stosunkiem pracy.

Natomiast w myśl art. 20 ust. 1 ustawy o PIT za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Napiwki otrzymane przez pracowników zawsze stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Mogą jednak stanowić przychód ze stosunku pracy (art. 12 ustawy o PIT) bądź przychód z tzw. innych źródeł (art. 20 ust. 1 tej ustawy). O zakwalifikowaniu napiwków do jednego z wyżej wymienionych źródeł decyduje sposób ich otrzymania.

Środki pieniężne w postaci napiwków trafiające do pracodawcy, który później rozdysponowuje je wśród pracowników, stanowią przychód pracowników ze stosunku pracy i podlegają opodatkowaniu łącznie z wynagrodzeniami za pracę, od których płatnik (restauracja, lokal), ma obowiązek pobrania zaliczek na podatek zgodnie z art. 31 i art. 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i przekazania podatnikowi imiennych informacji (PIT-11) o uzyskanych dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń.

Natomiast w sytuacji, gdy środki pieniężne w postaci napiwków są otrzymywane przez pracowników bezpośrednio od klientów, stanowią przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który należy wykazać w składanym w urzędzie skarbowym zeznaniu podatkowym.

Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie napiwki, które otrzymał pan bezpośrednio od klientów, stanowią przychód z innych źródeł, który należało wykazać w zeznaniu podatkowym za rok 2011 i opodatkować według skali podatkowej.

EKSPERT RADZI

@RY1@i02/2012/160/i02.2012.160.07100080a.802.jpg@RY2@

Łukasz Sobczak, starszy konsultant w dziale doradztwa podatkowego Deloitte we Wrocławiu

Zasada powszechności opodatkowania - w swoim aspekcie przedmiotowym - nakazuje opodatkowanie wszelkiego rodzaju dochodów osiąganych przez podatników (bez względu na źródło ich pochodzenia). Doktryna i orzecznictwo wypracowały z kolei pogląd, zgodnie z którym dochodem jest każde przysporzenie w majątku podatnika, który ma charakter trwały i definitywny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1047/09). Nie ulega zatem wątpliwości, że uzyskanie przez kelnera napiwku skutkować powinno rozpoznaniem po jego stronie przychodu z tego tytułu i jego opodatkowaniem.

O ile brak jest wątpliwości co do tego, że przychód pochodzący z napiwków podlegać powinien opodatkowaniu, o tyle - przynajmniej jeszcze do niedawna - sporo kontrowersji wzbudzał sposób jego opodatkowania (spór dotyczył kwalifikacji źródła przychodu, tj. czy przychód ten powinien stanowić przychód ze stosunku pracy, czy może tzw. przychód z innych źródeł).

Warto zauważyć, że napiwki nie zawsze przekazywane są w ten sam sposób. Sam czytelnik wskazał, że może się to odbywać np. poprzez wręczenie gotówki bezpośrednio kelnerowi, który całość kwoty zatrzymuje dla siebie. Może się jednak okazać, że pracodawca wymaga przekazywania otrzymanych napiwków do wspólnej puli, z której pieniądze są następnie rozdzielane między pracowników. Zdarza się także, że napiwki doliczane są jako określony procent wartości zamówienia do rachunku. W ostatnim przypadku po zsumowaniu napiwków za dany okres pracodawca dokonuje stosownego podziału.

I właśnie w zależności od owej formy przekazywania napiwków sądy administracyjne nakazują różnicować sposób ich opodatkowania. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 kwietnia 2012 r. (sygn. akt II FSK 1747/10), ,,(...) jeżeli środki w postaci napiwków, które są adresowane imiennie do określonego pracownika lub grupy pracowników, trafiają do pracodawcy albo też pracodawca zbiera środki pochodzące z napiwków, a później przekazuje je pracownikom, którzy dokonują podziału między siebie, to napiwki te są przychodem ze stosunku pracy i podlegają opodatkowaniu łącznie z wynagrodzeniem za pracę, od których płatnik - zakład pracy ma obowiązek pobrania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych". Stanowisko to potwierdzone zostało następnie przez NSA w wyroku z 31 lipca 2012 r. (sygn. akt II FSK 76/11). Niedopełnienie obowiązków w tym zakresie przez pracodawcę skutkować będzie powstaniem zaległości podatkowej z tego tytułu, a co za tym idzie koniecznością wyrównania (wraz z należnymi odsetkami) tak powstałej szkody w budżecie państwa. Co istotne, zasadniczo wyłącznie zobowiązanym z tego tytułu jest pracodawca.

Warunki uznania napiwku za przychód ze stosunku pracy nie są jednak spełnione, gdy napiwek trafia bezpośrednio do kieszeni pracownika. W takiej sytuacji mamy do czynienia z przychodem z innych źródeł, który - na moment sporządzania rocznego zeznania podatkowego podlega doliczeniu do przychodu danego podatnika za dany rok kalendarzowy i opodatkowaniu na zasadach ogólnych, tj. według skali podatkowej (np. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 14 marca 2011 r. (nr ILPB1/415-1428/10-3/TW). Co istotne, w tych okolicznościach brak jest jakichkolwiek obowiązków po stronie pracodawcy w zakresie kalkulowania wysokości zaliczki na podatek dochodowy i jej odprowadzania na konto właściwego urzędu skarbowego.

Podsumowując stwierdzić należy, że napiwki - jako trwałe przysporzenie w majątku osoby otrzymującej - w każdym przypadku stanowić powinny przychód podlegający opodatkowaniu. W zależności od kanału ich dystrybucji będzie to jednak albo przychód ze stosunku pracy, którego opodatkowanie, co do zasady, odbywać się będzie za pośrednictwem pracodawcy, albo jako przychód z innych źródeł, który należy samodzielnie rozliczyć w zeznaniu rocznym.

Oprac. Przemysław Molik