Czy nieodpłatne świadczenia pracodawcy są przychodem pracownika

Przychodem pracownika ze stosunku pracy jest między innymi każde nieodpłatne świadczenie lub częściowo odpłatne. Przepisy ustawy o PIT nie definiują pojęcia "nieodpłatne świadczenia". W wyroku NSA z 5 marca 2010 r. (sygn. akt II FSK 256/2007) sąd uznał, że przez nieodpłatne świadczenie należy rozumieć wszystkie zdarzenia prawne i gospodarcze, które skutkują nieodpłatnym (bez ponoszenia kosztów lub innego ekwiwalentu) przysporzeniem w majątku danej osoby mającym konkretny wymiar finansowy.

Chodzi zatem o takie nieodpłatne świadczenia, które mają charakter osobisty, dzięki którym pracownik uzyskuje materialną korzyść. W razie niezapewnienia przez pracodawcę takiego świadczenia pracownik sam musiałby ponieść koszt jego zakupu, co prowadziłoby do uszczuplenia jego majątku prywatnego.

Najwięcej jednak wątpliwości budzi wskazanie wartości otrzymanego przez pracownika świadczenia. W praktyce wiele problemów pojawia się szczególnie w związku z ustaleniem jednostkowej wartości świadczenia dla pracownika, jeżeli pracodawca kupuje łączną usługę, której cena jest określona ryczałtowo i nie zawsze zależy od liczby pracowników. W ostatnich orzeczeniach sądowych oraz interpretacjach ministra finansów wskazuje się, że przychodem pracownika z nieodpłatnego świadczenia jest nie tylko wartość świadczenia faktycznie otrzymanego, ale również wartość świadczenia postawiona do dyspozycji pracownika. Co więcej, nie ma znaczenia, czy postawione do dyspozycji świadczenie ma charakter fakultatywny oraz to, że nie zawsze pracodawca ma możliwość ustalenia, jaka część kosztów przypada na danego pracownika. Typowymi przykładami świadczenia, które powinno być doliczone do przychodów pracownika, są postawione do jego dyspozycji pakiety medyczne.

W ostatnim okresie pojawił się dość kontrowersyjny pogląd, iż uczestnictwo pracownika w spotkaniu integracyjnym albo nawet sama możliwość uczestnictwa również generuje po jego stronie przychód ze stosunku pracy. Przyjmuje się w tym przypadku, że do przychodów pracownika należy doliczyć ryczałtową kwotę stanowiącą iloraz kosztów poniesionych przez pracodawcę oraz liczby pracowników. Trudno zgodzić się z takim stanowiskiem, zwłaszcza wówczas gdy pracownik nie z własnej woli nie będzie mógł uczestniczyć w spotkaniu integracyjnym.

Czy w takim przypadku pracownik powinien mieć doliczony przychód z nieodpłatnego świadczenia? Przyjmując, że samo postawienie do dyspozycji świadczenia jest przychodem pracownika, to odpowiedź na zadane pytanie powinna być twierdząca. Jeszcze większy kłopot rodzi ustalenie wartości świadczenia przypadającego na jednego pracownika. Czy jeżeli jeden z pracowników nie skorzysta w ogóle ze świadczenia w postaci posiłku, a inny zje za dwóch, to oboje uzyskają tę samą wielkość przychodu z nieodpłatnego świadczenia? Niestety pojawia się bardzo dużo pytań, na które trzeba będzie znaleźć odpowiedź w niedalekiej przyszłości. Miejmy nadzieję, że sędziowie i organy podatkowe również w tej materii będą potrafili dać podatnikom jasną odpowiedź. Ci pracodawcy, którzy nie będą chcieli doliczać pracownikowi przychodu z nieodpłatnego świadczenia, mogą rozważyć sfinansowanie spotkania integracyjnego z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Taką możliwość potwierdza minister finansów w interpretacji indywidualnej z 24 października 2011 r. (nr IBPBII/1/415-681/11/BD). Natomiast ci pracownicy, którzy nie będą zgadzali się z doliczoną do ich przychodu ze stosunku pracy wartością świadczenia, będą mogli w zeznaniu podatkowym wyeliminować ten przychód i opodatkować wyłącznie wartość świadczenia, która ich zdaniem powinna być należna. Muszą się jednak liczyć z tym, że organ podatkowy może mieć inne zdanie w tej sprawie.

Innym przykładem świadczenia, które powoduje obowiązek obliczenia przychodu z nieodpłatnego świadczenia jest wykorzystywanie przez pracowników samochodów służbowych do potrzeb prywatnych. W tym jednak przypadku można ustalić również odpłatność, tj. pracownik płaci pracodawcy za możliwość wykorzystania samochodu służbowego do potrzeb prywatnych. Na uwagę zasługują także obecne interpretacje ministra finansów, zgodnie z którymi dojazdy z domu do pracy i z pracy do domu nie stanowią nieodpłatnego świadczenia, jeżeli pracownik zobowiąże się do parkowania samochodu w swoim miejscu zamieszkania bądź konieczność dysponowania samochodem wynika z charakteru pracy pracownika. Bezwzględnie natomiast musi być uregulowany fakt wykorzystywania samochodu służbowego podczas urlopu bądź wyjazdów weekendowych.

@RY1@i02/2012/025/i02.2012.025.05000010a.802.jpg@RY2@

Beata Hudziak, doradca podatkowy, partner Grant Thornton

Beata Hudziak

doradca podatkowy, partner Grant Thornton