Udział w imprezie integracyjnej nie jest dla pracownika przychodem

Przedsiębiorcy często organizują różnego rodzaju spotkania dla pracowników. Ostatnio wiele takich imprez odbywało się z okazji świąt i Nowego Roku. Ich celem może być przekazywanie wiedzy i zwiększanie kompetencji, ale również motywowanie pracowników, ich zintegrowanie ze sobą oraz budowanie dobrej atmosfery w pracy. Spotkania takie noszą nazwę imprez integracyjnych i zazwyczaj wiążą się one z poczęstunkiem, organizacją wspólnego spędzania czasu, udostępnieniem obiektów sportowych i rekreacyjnych, darmowym występem gwiazdy.

Często też nie jest prowadzona szczegółowa ewidencja wykorzystanych przez pracowników świadczeń, posiłków czy też innych atrakcji; czasem wręcz - ze względu na specyfikę - nie jest to możliwe.

Działania takie są ukierunkowane na zwiększenie przychodów przedsiębiorców, a zatem co do zasady nie powinno być wątpliwości odnośnie do zaliczenia wydatków z nimi związanych do kosztów podatkowych. Problem może pojawić się jednak po stronie pracowników jako uczestników takich spotkań, a także przedsiębiorców - jako płatników.

Co mówią przepisy ustawowe

W myśl ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT), pojęcie przychodu pracownika zostało zdefiniowane bardzo szeroko. W efekcie, praktycznie za każdym razem, gdy pracownik uzyskuje korzyść związaną z wykonywaną pracą, powstaje konieczność naliczenia mu przychodu i opodatkowania tego przychodu (z wyjątkami przewidzianymi w ustawie o PIT). Jednocześnie, stosownie do przepisów ustawy o PIT, zakłady pracy są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują przychody ze stosunku pracy. Oznacza to, że w przypadku uznania, że pracownicy uzyskują przychód z tytułu udziału w imprezie integracyjnej, pracodawca ma obowiązek naliczyć i odprowadzić należny podatek.

Problem pojawia się jednak w sytuacji, gdy nie ma możliwości bezpośredniego przypisania wartości danego świadczenia poszczególnym pracownikom - a w praktyce tak dzieje się bardzo często. Kwestia ta jest źródłem trwającego wciąż sporu z organami podatkowymi.

Niekorzystne interpretacje

Organy podatkowe w wydawanych interpretacjach uznają, że do nieodpłatnych świadczeń na rzecz pracownika związanych ze stosunkiem pracy zaliczyć należy również wartość różnego rodzaju spotkań o charakterze imprez integracyjnych. Organy swoje stanowisko wywodzą z przepisów, a ich zdaniem nie ma znaczenia fakt, iż brak jest możliwości przypisania wartości świadczenia. Przykładowo, tak twierdzą dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w interpretacji z 2 sierpnia 2011 r. (nr IPTPB2/415-182/11-2/KR), dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z 14 lipca 2011 r. (nr ILPB1/415-531/11-4/TW), oraz dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 6 lipca 2011 r. (nr IBPBII/1/415-382/11/BD). Przy czym w ostatniej z przytoczonych interpretacji dyrektor stwierdził, iż w przypadku sfinansowania imprezy ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych do 380 zł przysługuje zwolnienie. Potwierdził to dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w interpretacji podatkowej wydanej 29 lipca 2011 r. (nr IPTPB2/415-158/11-2/ASZ).

Jak ustalić wartość świadczenia

Zdaniem organów wartość tego świadczenia to po prostu koszt jednostkowy udziału poszczególnych pracowników w imprezie, jeżeli odpłatności za zorganizowanie imprezy dokonano ryczałtowo, koszt całkowity należy podzielić przez liczbę wszystkich pracowników, którzy deklarowali chęć wzięcia w niej udziału. Podkreśla się też, że na wysokość przychodu pracownika powstałego w związku z jego uczestnictwem w imprezie integracyjnej nie ma wpływu poziom wykorzystania poszczególnych atrakcji przewidzianych dla uczestników. Cena, jaką zapłacił pracodawca za zorganizowanie takiej imprezy, nie będzie bowiem uzależniona od stopnia "skonsumowania" tych atrakcji przez pracowników.

Innymi słowy, z punktu widzenia naliczenia przychodu do opodatkowania bez znaczenia jest, "ile i jakie dania i napoje skonsumował pracownik, jak również czy brał udział i w jakim zakresie skorzystał z atrakcji" przewidzianych podczas imprezy (powoływana wcześniej interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach nr IBPBII/1/415-382/11/BD).

Co więcej, wskazywaną przez podatników kwestię trudności w ustaleniu dokładnej listy pracowników uczestniczących w imprezach integracyjnych należy, zdaniem niektórych organów, uznać za problem organizacyjny, możliwy do rozwiązania. Pada wręcz stwierdzenie, iż to, że wnioskodawca nie dochował należytej staranności, aby zadbać o ustalenie liczby i personaliów osób, które biorą udział w spotkaniu integracyjnym, nie oznacza, że u tych osób nie powstaje przychód z nieodpłatnych świadczeń.

NSA staje po stronie podatników

W wyrokach wydanych w 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie można przypisywać podatnikom przychodu w opisany powyżej sposób. Zdaniem sądu przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie dają podstawy do określenia wartości świadczenia do opodatkowania jedynie na drodze prostego podzielenia kosztów imprezy integracyjnej przez liczbę pracowników biorących w niej udział (wyrok z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 1531/09).

Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się również do brzmienia przepisów - przychodem są otrzymane lub pozostawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne, jak również wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Zdaniem sądu trudno zatem uznać, że o powstaniu przychodu decyduje samo pozostawienie pracownikowi możliwości skorzystania ze świadczeń, a nie fakt skorzystania przez pracownika z oferowanych atrakcji (wyrok z 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 2147/09).

Nie sposób nie zgodzić się ze zdaniem sądu. Przepisy wyraźnie wskazują, że w przypadku nieodpłatnych świadczeń na rzecz pracowników przychodem jest jedynie ich otrzymana wartość.

Co więcej, często brak możliwości przypisania wartości danego świadczenia konkretnemu pracownikowi nie wynika z niedbalstwa organizatora imprezy integracyjnej, ale z samego jej charakteru.

NSA o abonamentach medycznych

Sytuacja wydawałaby się więc jasna, gdyby nie niedawna uchwała Izby Finansowej NSA w sprawie abonamentów medycznych.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wykupione przez pracodawcę abonamenty, których wartość nie jest wolna od podatku na podstawie ustawy o PIT, stanowią dla pracowników, uprawnionych do ich wykorzystania, nieodpłatne świadczenie. Świadczenie to trzeba opodatkować już w chwili nabycia prawa do korzystania z tej medycznej usługi, nawet jeśli zapłacono za nią ryczałtem (orzeczenie NSA z 24 października 2011 r., sygn. akt II FPS 7/10). Trudno w tym momencie powiedzieć, jaki wpływ będzie miała ta uchwała na kwestię imprez integracyjnych. Niestety, można dostrzec pewne analogie - również w przypadku abonamentów medycznych mamy do czynienia z teoretyczną możliwością skorzystania z pewnych świadczeń, oferowanych przez pracodawcę, która nie musi być tożsama z faktycznym ich wykorzystaniem. Podatnicy - jak w innych podobnych sytuacjach - pozostają na razie w zawieszeniu, między niekorzystnymi interpretacjami organów podatkowych a wyrokami sądów.

Ważne

Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie dają podstawy do określenia wartości świadczenia do opodatkowania jedynie na drodze prostego podzielenia kosztów imprezy integracyjnej przez liczbę pracowników biorących w niej udział

Co można uznać za przychód

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych źródłem przychodów jest m.in. stosunek pracy. Z kolei stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy za przychody ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Jak widać, pojęcie przychodu pracownika zostało zdefiniowane bardzo szeroko. W efekcie praktycznie za każdym razem, gdy pracownik uzyskuje korzyść związaną z pracą, powstaje konieczność naliczenia jego przychodu i jego opodatkowania (z wyjątkami przewidzianymi w ustawie o PIT).

@RY1@i02/2012/010/i02.2012.010.07100050c.803.jpg@RY2@

Michał Kubik, doradca podatkowy, partner, ABC Tax Sp.z o.o.

Michał Kubik

doradca podatkowy, partner, ABC Tax Sp.z o.o.

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).