W rozliczeniu z fiskusem trzeba uwzględnić napiwki

Wiele osób w okresie letnim podejmowało pracę sezonową w restauracjach, barach, hotelach czy innych obiektach, świadcząc m.in. usługi związane z wypoczynkiem i turystyką. Osoby te, oprócz ustalonego wynagrodzenia, często otrzymywały również napiwki. Nierzadko stanowią one istotną część zarobków tych, którzy zajmują się bezpośrednią obsługą klientów.

Rzecz jasna, napiwki dostają też pracownicy zatrudnieni na stałe - i to nie tylko we wspomnianych branżach, ale również w wielu innych, przykładowo w kasynach.

W praktyce rozliczenia podatkowe dotyczące uzyskanych napiwków mogą niekiedy sprawiać problemy.

Do tego rodzaju rozliczeń mają zastosowanie regulacje ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT). Z przepisów zawartych w jej art. 9 wynika, że opodatkowane są wszelkiego rodzaju dochody (z wyjątkiem zwolnionych przez ustawę oraz tych, od których na podstawie Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku).

Z więcej niż jednego źródła

Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, to przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest - generalnie - suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów. Oznacza to, że wszelkie dochody podatnika niewymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych podlegają opodatkowaniu.

Z kolei w art. 10 ust. 1 ustawy o PIT do źródeł przychodów zaliczono m.in. stosunek pracy, a także tzw. inne źródła. Jak wynika z art. 12 ust. 1 wspomnianej ustawy, za przychody ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty. I to bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń.

Natomiast o przychodach z tzw. innych źródeł mowa jest w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT. Zaliczono do nich m.in. określone dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Zatem napiwki otrzymane przez pracowników np. restauracji czy hotelu od gości zawsze stanowią przychód podlegający opodatkowaniu PIT. Mogą jednak stanowić przychód ze stosunku pracy (art. 12 ustawy o PIT) bądź przychód z tzw. innych źródeł (art. 20 ust. 1 tej ustawy). O zakwalifikowaniu napiwków do jednego z wyżej wymienionych źródeł decyduje sposób ich otrzymania. W praktyce np. kelnerzy lub barmani w restauracjach najczęściej otrzymują napiwki bezpośrednio od konsumentów w określonej kwocie. Wynika z tego, że wartości tych napiwków nie można zaliczyć do przychodów ze stosunku pracy, o których mowa w art. 12 ustawy o PIT. Napiwki te stanowią bowiem - w rozumieniu wspomnianego art. 20 ust. 1 - przychód z innych źródeł. Podlegają więc opodatkowaniu na zasadach określonych w ustawie. Oznacza to, że otrzymująca takie napiwki osoba powinna uwzględnić je w zeznaniu podatkowym za dany rok podatkowy w pozycji "inne źródła". Stanowisko takie potwierdza naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy w interpretacji z 8 października 2004 r. (nr DLII-415-33/04).

Natomiast w trakcie roku nie należy odprowadzać od nich zaliczek na podatek dochodowy ani składać dodatkowych dokumentów. Tak bowiem wynika z wyjaśnień Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z 27 lutego 2004 r. (nr IUSB XVI - 412/152/2004). [przykład 1]

Za pośrednictwem pracodawcy

Zdarza się jednak, że nie zawsze napiwki trafiają bezpośrednio od klienta do pracownika. Tak jest np. w kasynach gry. Otóż tam napiwki od klientów krupier otrzymuje w postaci żetonów do gry, których nie może fizycznie zabrać dla siebie, tylko wrzuca do specjalnej skrzynki umieszczonej na stole do gry. Po zakończeniu pracy skrzynki są zbierane, żetony ze skrzynek są komisyjnie liczone i zamieniane na gotówkę. Suma kwot napiwków z każdego dnia jest każdorazowo wpisywana w rejestrze napiwków, a gotówka jest gromadzona w jednym miejscu, specjalnie do tego przeznaczonym. Po zakończeniu miesiąca pracodawca na podstawie sporządzonej listy za pokwitowaniem w rejestrze napiwków dokonuje podziału i wypłaty napiwków na rzecz pracowników. Odbiór wypłaconych pieniędzy kwitowany jest własnoręcznym podpisem w tymże rejestrze napiwków. Są tam wpisane imię, nazwisko, data i kwota wypłacona danej osobie. Podobny sposób rozdziału napiwków wprowadzają np. właściciele placówek gastronomicznych.

Jednak zaliczenie takich napiwków otrzymywanych - za pośrednictwem pracodawcy - do odpowiedniej kategorii przychodów, budzi wątpliwości wśród podatników. Sprawą tą zajmowały się m.in. sądy administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził 9 maja 2006 r., że w związku z konstrukcją otwartego katalogu świadczeń zaliczonych do przychodów ze stosunku służbowego każda wypłata, którą otrzymuje pracownik w związku ze stosunkiem pracy, stanowi jego przychody z tego źródła (sygn. akt II FSK 758/2005). Z kolei w uzasadnieniu wyroku NSA z 14 listopada 2006 r. (sygn. akt II FSK 1416/05) podkreślono, że pojęcie przychodów wymienionych w art. 12 ustawy o PIT jest szersze niż wyłącznie przychodu ze stosunku pracy. W tej definicji mieści się również wypłata napiwków wypłacanych w kasynach gry. Podobnie stwierdził NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi w wyroku z 14 listopada 2003 r. (sygn. akt I SA/Łd 1493/02). Sąd uznał, że wypłata napiwków dokonywana w kasynach gry mieści się w pojęciu przychodów ze stosunku pracy.

Także w urzędowych interpretacjach przepisów podatkowych wskazuje się, że dochody pochodzące z napiwków wypłacanych przez kasyna stanowią, w rozumieniu ustawy o PIT, dochód ze stosunku pracy, od którego pracodawca zobowiązany jest potrącić zaliczkę na podatek dochodowy i wykazać te dochody w rocznej informacji PIT-11. Taki pogląd wyrażono m.in. w interpretacjach dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 28 sierpnia 2012 r., nr IPPB4/415-496/12-3/JK, a także z 24 lipca 2012 r., nr IPPB4/415-380/12-3/JK. Stwierdzono w nich, że pieniądze z napiwków trafiające do pracodawcy, który później rozdysponowuje je wśród pracowników, stanowią przychód pracowników ze stosunku pracy. Podlegają zatem opodatkowaniu łącznie z wynagrodzeniami za pracę, od których płatnik (kasyno) ma obowiązek pobrania zaliczek na podatek zgodnie z art. 31 i art. 38 ustawy o PIT i przekazania podatnikowi imiennych informacji (PIT-11) o uzyskanych dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy od wynagrodzeń. [przykład 2]

PRZYKŁAD 1

Po zsumowaniu do rocznego zeznania

Pan Bartłomiej jest studentem. Podczas wakacji pracuje jako kelner w jednym z nadmorskich pubów. Oprócz wynagrodzenia, które właściciel lokalu gastronomicznego co miesiąc wpłaca na jego konto w banku, dostaje również regularnie napiwki od gości, których obsługuje w pubie. Pan Bartłomiej, po uzyskaniu zgody pracodawcy, w całości zatrzymuje napiwki dla siebie. Ponieważ zatrudniony w okresie wakacyjno-wypoczynkowym student uzyskuje napiwki bezpośrednio od gości pubu, więc nie mogą być one zaliczone do przychodów ze stosunku pracy. Zatem napiwki pana Bartłomieja stanowią przychody z tzw. innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT. W związku z tym sumę tych napiwków pan Bartłomiej powinien wpisać do rocznego zeznania podatkowego PIT w pozycji "inne źródła".

PRZYKŁAD 2

Najpierw do wspólnej puli, potem do prywatnej kieszeni

Właściciel obiektu mieszczącego hotel, restaurację i bar zdecydował, że napiwki otrzymywane przez pracowników, którzy obsługują klientów, będą przekazywane do wspólnej kasy. Następnie zostaną rozdzielone wśród wszystkich zatrudnionych - w tym również tych, którzy nie mają bezpośredniego kontaktu z klientami. W takim przypadku napiwki należy potraktować jak przychód pracowników ze stosunku pracy. Od takich przychodów pracodawca powinien zarówno pobierać zaliczki na podatek dochodowy, jak i przekazać później pracownikom informacje PIT-11. Dane zawarte w tych informacjach powinny zostać uwzględnione w rocznych rozliczeniach podatkowych pracowników.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.).