Samotni rodzice mogą obniżyć wysokość podatku

@RY1@i02/2013/073/i02.2013.073.071001000.806.jpg@RY2@

Istotą rozliczenia w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci jest obliczanie podatku w podwójnej wysokości od połowy dochodu danej osoby. Ten sposób obliczeń najczęściej pozwala na zapłatę przez osobę samotnie wychowującą dziecko mniejszej kwoty podatku niż ta, która musiałaby zostać zapłacona w razie zwykłego rozliczenia (maksymalna możliwa korzyść wynosi ponad 12 530 zł). Dzięki szczególnemu sposobowi rozliczenia osoby samotnie wychowujące dzieci mogą często:

1) podwójnie wykorzystać kwotę zmniejszającą podatek (556,02 zł - zob. art. 27 ust. 1 ustawy o PIT) [przykład 1], lub

2) wyłączyć konieczność zapłaty podatku według stawki 32 proc. [przykład 2], lub

3) zmniejszyć kwotę dochodu opodatkowanego według stawki 32 proc. [przykład 3]

Konieczne warunki

Rozliczenie się w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci jest możliwe, jeżeli łącznie spełnionych jest pięć warunków. Są to:

1) warunek miejsca zamieszkania,

2) warunek odpowiedniego statusu rodzica lub opiekuna,

3) warunek samotnego wychowywania dzieci,

4) warunek odpowiedniego statusu dziecka,

5) warunek niekorzystania z niektórych form opodatkowania,

6) złożenie w terminie wniosku o wspólne opodatkowanie.

Miejsce zamieszkania

Pierwszym warunkiem skorzystania z możliwości rozliczenia się w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci jest to, aby dana osoba podlegała nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, a więc aby jej miejsce zamieszkania znajdowało się na terytorium Polski (zob. art. 6 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o PIT). W konsekwencji osoby, które mają miejsce zamieszkania poza terytorium Polski, nie mogą, co do zasady, rozliczać się jako osoby samotnie wychowujące dzieci. [przykład 4]

Od zasady powyższej istnieje ważny wyjątek. W niektórych przypadkach w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dziecko mogą się również rozliczać osoby, które mają miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub na terytorium Islandii, Liechtensteinu, Norwegii lub Szwajcarii (zob. art. 6 ust. 4a ustawy o PIT). Dotyczy to osób, które łącznie spełniają dwa warunki:

1) osiągnęły podlegające opodatkowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przychody w wysokości stanowiącej co najmniej 75 proc. całkowitego przychodu osiągniętego w danym roku podatkowym;

2) udokumentowały certyfikatem rezydencji miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. [przykład 5]

Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca nie wymaga, aby warunek miejsca zamieszkania spełniony był przez cały rok (rok, za który dana osoba chce się rozliczyć w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci). W konsekwencji rozliczenie takie jest możliwe również w przypadkach, gdy przez część roku warunek ten nie jest spełniony, np. gdy w trakcie roku dana osoba przestanie mieć miejsce zamieszkania na terytorium Polski lub - w przypadku korzystania z rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko na podstawie art. 6 ust. 4a ustawy o PIT - terytorium innego niż Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub na terytorium Islandii, Liechtensteinu, Norwegii lub Szwajcarii. [przykład 6]

Odpowiedni status

W szczególny sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci rozliczać się mogą wyłącznie osoby o określonym w art. 6 ust. 4 ustawy o PIT statusie. Są to:

1) panny i kawalerowie,

2) wdowy i wdowcy,

3) rozwódki i rozwodnicy,

4) osoby pozostające w związku małżeńskim, jeżeli ich małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.

Z powyższego wynika, że jako osoby samotnie wychowujące dzieci nie mogą rozliczać się, m.in., to osoby pozostające w separacji czy osoby znajdujące się w trakcie sprawy rozwodowej (chyba że małżonek osoby samotnie wychowującej dziecko został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności).

Zauważyć przy tym należy, że przepisy nie wymagają, aby jeden z wymienionych statusów był posiadany przez osobę samotnie wychowującą dziecko przez cały rok. W konsekwencji również osoby, które jedną z wymienionych osób stały się w trakcie roku, mogą się rozliczyć jako osoby samotnie wychowujące dzieci. [przykład 7]

Bez pomocy drugiego rodzica

Nie wystarczy być jedną z wymienionych powyżej osób, aby móc rozliczyć się w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci. Konieczne jest również, aby dana osoba (rodzic lub opiekun prawny) w roku podatkowym samotnie wychowywała dziecko lub dzieci. Przez samotne wychowywanie dzieci rozumie się przy tym ich wychowywanie bez pomocy drugiego rodzica lub opiekuna prawnego (jak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 663/11, "warunkiem skorzystania z tej ulgi jest nie tylko posiadanie określonego stanu cywilnego, ale również samodzielnie (bez pomocy drugiego rodzica) wychowywanie dziecka"). A zatem jako osoby samotnie wychowujące dzieci nie mogą rozliczać się rodzice, którzy wspólnie wychowują dzieci bez zawarcia związku małżeńskiego. [przykład 8]

Nie ma zaś przeszkód, aby jako osoby samotnie wychowujące dzieci rozliczały się osoby (rodzice lub opiekunowie prawni) wychowujący dziecko z wykorzystaniem pomocy osoby innej niż drugi rodzic lub opiekun prawny dziecka (np. nowego partnera czy dziadków). [przykład 9]

Nie jest konieczne, aby warunek samotnego wychowywania dzieci spełniony był przez cały rok podatkowy. Jak orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 16 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 698/12, "przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uzależniają prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez cały rok był osobą samotnie wychowującą dziecko. Wystarczające jest zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu roku". [przykład 10]

Podkreślić należy, że osobą samotnie wychowującą dziecko może być tylko jeden z rodziców. W przypadku gdy to tego statusu konkurują oboje rodzice, decydująca o statusie osoby samotnie wychowującej dziecko jest okoliczność, który z rodziców w większym stopniu ponosi ciężar związany z wychowaniem dzieci. Jak orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 12 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1200/07, "w przypadku gdy oboje rodzice biorą udział w wychowaniu dziecka bądź dzieci, choć zamieszkują oddzielnie, co w przypadku posiadania przez ojca ograniczonej władzy rodzicielskiej jest w zupełności naturalne, należy ustalić, które z nich ponosi większe ciężary związane z wychowaniem - nie tylko te związane z dostarczaniem środków finansowych na utrzymanie, ale również, a może przede wszystkim te związane z faktyczną pieczą, wychowaniem młodej osoby, pomocą i opieką w codziennych sprawach".

Według ustawy

Jako osoby samotnie wychowujące dzieci rozliczać się mogą wyłącznie osoby wychowujące dzieci wymienione w art. 6 ust. 4 pkt 1-3 ustawy o PIT.

Pierwszą grupę stanowią dzieci, które nie osiągnęły pełnoletności. Dziećmi małoletnimi są, co do zasady, dzieci, które nie ukończyły 18 lat (zob. art. 10 par. 1 kodeksu cywilnego). Nie są jednak dziećmi małoletnimi osoby, które przed ukończeniem 18. roku życia zawarły związek małżeński (przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność, której nie traci w razie unieważnienia małżeństwa - zob. art. 10 par. 2 kodeksu cywilnego). [przykład 11]

Drugą grupę dzieci, których samotne wychowywanie uprawnia do rozliczania jako osoba samotna, stanowią dzieci, które zgodnie z odrębnymi przepisami (tj. zgodnie z przepisami art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisami ustawy o rencie socjalnej) w roku podatkowym otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną. W przypadku tej kategorii wiek dziecka nie ma znaczenia.

Trzecią grupą są dzieci uczące się w szkołach (wszystkich stopni, w tym uczelni wyższych; do korzystania z rozliczania jako osoby samotnie wychowujące dzieci uprawnia nie tylko nauka dzieci w szkołach polskich, ale również nauka dzieci w szkołach zagranicznych). Samotne wychowywanie takich dzieci uprawnia do rozliczenia się jako osoba samotna, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki:

1) dzieci te nie ukończyły 25. roku życia, oraz

2) dzieci te w roku podatkowym nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ustawy o PIT (tj. dochodów opodatkowanych według skali podatkowej) lub art. 30b ustawy o PIT (tj. dochodów opodatkowanych w ramach zeznania PIT-38) w łącznej wysokości przekraczającej kwotę 3089 zł, z wyjątkiem renty rodzinnej.

Odnośnie do drugiego warunku zwrócić należy uwagę, że istotna jest wysokość uzyskanego przez dziecko dochodu, a nie podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Może się zatem zdarzyć, że możliwość rozliczenia się jako osoby samotnie wychowującej takie dzieci jest wyłączona, mimo że podstawa opodatkowania (dochód po odliczeniach) nie przekracza kwoty 3089 zł. [przykład 12]

Możliwość rozliczenia jako osoba samotna wyłączyć może nie tylko uzyskanie przez dziecko dochodu w Polsce, ale również uzyskanie przez dziecko dochodu za granicą. Dotyczy to jednak tylko dochodu uzyskanego w państwach, z którymi Polska ma zawartą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania przewidującą jako podstawową metodę zaliczenia proporcjonalnego (tego typu umowy zawarte są m.in., ze Stanami Zjednoczonymi oraz Holandią). Ta metoda unikania podwójnego opodatkowania nie wyłącza bowiem opodatkowania dochodów zagranicznych w Polsce (a jedynie pozwala na odliczanie od polskiego podatku zagranicznego). [przykład 13]

Inaczej ma się najczęściej rzecz w przypadkach uzyskiwania przez dzieci dochodów w państwach, z którymi Polska ma zawartą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania przewidującą jako podstawową metodę wyłączenia z progresją (tego typu umowy zawarte są m.in., z Wielką Brytanią, Irlandią, Francją, Niemcami, Norwegią, Szwecją, Hiszpanią czy Włochami). Uzyskiwanie przez dzieci dochodów w takich państwach nie wpływa przeważnie na możliwość rozliczania się ich rodziców jako osoby samotnie wychowujące dzieci (niezależnie od wysokości tych dochodów), gdyż większość dochodów uzyskiwanych w takich państwach nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym w Polsce (dochody te uwzględnia się jedynie przy obliczaniu stawki podatku dla ewentualnych pozostałych dochodów). [przykład 14]

Odnośnie do warunku odpowiedniego statusu dziecka zwrócić należy uwagę na jeszcze dwie kwestie. Po pierwsze, odpowiedni status dziecka nie jest wymagany przez cały rok podatkowy. Wystarczy, że przez część roku dziecko należy do jednej z trzech wymienionych kategorii, aby rozliczenie osoby wychowującej to dziecko jako osoby samotnej było możliwe (zob. przykładowo interpretację indywidualną dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 30 stycznia 2009 r., nr IPPB4/415-94/08-4/JS). [przykład 15]

Po drugie wskazać trzeba, że w przypadku samotnego wychowywania dwóch lub więcej dzieci dla spełnienia omawianego warunku wystarczające jest, aby odpowiedni status posiadało tylko jedno z dzieci (nie jest konieczne, aby odpowiedni status posiadały wszystkie czy większość dzieci). [przykład 16]

Pozostałe wymagania

Piątym warunkiem rozliczania się jako osoby samotnej jest, aby osoba samotnie wychowująca dziecko lub to dziecko nie korzystały z jednej z form opodatkowania wyłączających możliwość takiego rozliczenia (zob. art. 6 ust. 8 ustawy o PIT). Takimi formami są:

1) opodatkowanie dochodów z działalności gospodarczej lub z działów specjalnych produkcji rolnej podatkiem liniowym (tj. na zasadach określonych przepisami art. 30c ustawy o PIT),

2) opodatkowanie przychodów z działalności gospodarczej w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych,

3) opodatkowanie przychodów z działalności gospodarczej w formie karty podatkowej,

4) opodatkowanie przychodów z eksploatacji morskich statków handlowych w żegludze międzynarodowej w formie podatku tonażowego.

Warunek powyższy nie jest spełniony nie tylko w przypadkach, gdy osoby samotnie wychowujące dzieci lub ich dzieci aktywnie korzystają z którejś z wymienionych form opodatkowania, tj. uzyskują dochody (przychody) opodatkowane w jednej z tych form. Warunek ten może nie być spełniony również w przypadkach braku w ciągu roku dochodów (przychodów) opodatkowanych w jednej z wymienionych form, jeżeli osoba samotnie wychowująca dziecko (lub dziecko) wybrała opodatkowanie w jednej z tych form i nie zlikwidowała działalności gospodarczej (albo działów specjalnych produkcji rolnej) ani nie wybrała formy opodatkowania uprawniającej do rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Dotyczy to również sytuacji, gdy brak dochodów (przychodów) związany jest z zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej. [przykład 17]

Omawiany warunek jest spełniony wówczas, gdy osoba samotnie wychowująca dziecko (lub dziecko) rozpoczęła rok opodatkowana w formie podatku liniowego, lecz w trakcie roku utraciła prawo do opodatkowania w tej formie na podstawie art. 9a ust. 3 ustawy o PIT. [przykład 18]

Podkreślić należy, że korzystanie z opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych wyłącza możliwość rozliczania się jako osoba samotna tylko wtedy, gdy w tej formie opodatkowane są przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej. Możliwości takiego rozliczenia nie wyłącza uzyskiwanie przez osobę samotnie wychowującą dziecko (lub dziecko) przychodów z najmu opodatkowanych w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych (zob. art. 6 ust. 9 ustawy o PIT). [przykład 19]

Złożenie wniosku

Ostatnim warunkiem jest wniosek osoby samotnie wychowującej dziecko złożony w zeznaniu rocznym. Składany jest on przez zaznaczenie kwadratu 4 w poz. 6 zeznania PIT-36 albo PIT-37. Zeznanie z takim wnioskiem musi zostać złożone najpóźniej w ostatnim dniu terminu na złożenie zeznania PIT za dany rok (a więc w przypadku osób chcących się rozliczyć jako osoby samotnie wychowujące dziecko za 2012 r. - w terminie 30  kwietnia 2013 r.). Rozliczenie się jako osoba samotnie wychowująca dziecko przez osobę, która zeznanie z takim wnioskiem złoży później, nie jest możliwe (zob. art. 6 ust. 10 ustawy o PIT). [przykład 20]

Powyższe oznacza również, że nie jest możliwe korzystanie z rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko w drodze korekty zeznań PIT złożonych za poprzednie lata. Jak wyjaśnił dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji indywidualnej z 29 sierpnia 2012 r. (nr IBPBII/1/415-558/12/BD), "w sytuacji niezłożenia w terminie zeznania jako osoby samotnie wychowującej dziecko nie ma możliwości dokonania zmiany zasad opodatkowania poprzez złożenie korekty. Korekta jest bowiem czynnością o charakterze technicznym, nie stanowi wniosku o opodatkowanie dochodów jako osoby samotnie wychowującej dziecko. Uprawnienie podatniczki w tym przedmiocie mogło być skutecznie zrealizowane wyłącznie w terminie do złożenia zeznań, podatkowych za lata 2007-2010".

WAŻNE

Jako osoby samotnie wychowujące dzieci nie mogą rozliczać się rodzice, którzy wspólnie wychowują dzieci bez zawarcia związku małżeńskiego

WAŻNE

Uzyskiwanie przez osobę samotnie wychowującą dziecko (lub dziecko) przychodów z najmu opodatkowanych w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych nie wyłącza możliwości korzystania z preferencyjnego rozliczenia

WAŻNE

Nie jest możliwe korzystanie z rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko w drodze korekty zeznań PIT złożonych za poprzednie lata

Przykład 1

Wykorzystanie kwoty wolnej

W 2012 r. osoba samotnie wychowująca dziecko osiągnęła opodatkowany dochód w kwocie 58 300 zł. Gdyby osoba ta rozliczała się na zasadach ogólnych, kwota podatku za 2012 r. wyniosłaby 9938 zł (minus odliczenia od podatku). Jeżeli osoba ta skorzysta z możliwości rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko, kwota podatku za 2012 r. wyniesie 9382 zł (minus odliczenia od podatku). Różnica jest efektem podwójnego wykorzystania kwoty zmniejszającej podatek.

Przykład 2

Niższa stawka

W 2012 r. osoba samotnie wychowująca dziecko osiągnęła dochód opodatkowany w kwocie 113 643 zł. Gdyby osoba ta rozliczała się na zasadach ogólnych, kwota podatku za 2012 r. wyniosłaby 23 836 zł (minus odliczenia od podatku). Jeżeli osoba ta skorzysta z możliwości rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko, kwota podatku za 2012 r. wyniesie 19 344 zł (minus odliczenia od podatku). Różnica jest efektem podwójnego wykorzystania kwoty zmniejszającej podatek oraz wyłączenia zastosowania stawki 32 proc. od dochodu osoby, o której mowa, przekraczającego 85 528 zł.

Przykład 3

Obniżenie dochodu

W 2012 r. osoba samotnie wychowująca dziecko osiągnęła dochód opodatkowany w kwocie 243 211 zł. Gdyby rozliczała się na zasadach ogólnych, kwota podatku wyniosłaby 65 298 zł (minus odliczenia od podatku). Jeżeli osoba ta skorzysta z możliwości rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko, kwota podatku za 2012 r. wyniesie 52 768 zł (minus odliczenia od podatku). Różnica jest efektem podwójnego wykorzystania kwoty zmniejszającej podatek oraz zmniejszenia dochodu opodatkowanego stawką 32 proc.

Przykład 4

Poza Polską

Pani Svietłana mieszka w okręgu kaliningradzkim, lecz codziennie dojeżdża do pracy w Polsce (pracuje jako szwaczka). Wychowuje samotnie córkę. Jej dochody z pracy podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym w Polsce, lecz ze względu na miejsce zamieszkania poza terytorium Polski nie może się ona rozliczyć jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Przykład 5

Certyfikat rezydencji

Wychowujący samotnie dziecko niemiecki inżynier został zatrudniony w Polsce przy budowie autostrady. Przychody z tej pracy były w 2012 r. jego jedynym źródłem dochodu, a jednocześnie miał on niemiecki certyfikat rezydencji. Niemiecki pracownik może w tej sytuacji rozliczyć się w Polsce jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Przykład 6

Wyjazd za granicę

Pani Jadwiga jest osobą samotnie wychowującą dziecko. W połowie 2012 r. otrzymała atrakcyjną ofertę pracy z Japonii i razem z dzieckiem przeprowadziła się do tego kraju. Nie wyklucza to rozliczenia się przez panią Jadwigę za 2012 r. jako osoby samotnie wychowującej dziecko, gdyż przed przeprowadzką posiadała ona miejsce zamieszkania na terytorium Polski i podlegała nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.

Przykład 7

Rozwód w trakcie roku

W lipcu 2012 r. sąd orzekł rozwód małżeństwa, powierzając wykonywanie władzy rodzicielskiej matce (ograniczając władzę rodzicielską ojca). Mimo że matka rozwódką stała się w trakcie 2012 r., może ona rozliczyć się za cały 2012 r. jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Przykład 8

Nieformalny związek

Pani Anna i pan Marcin od wielu lat są parą, lecz jak dotąd nie zawarli związku małżeńskiego. W 2011 r. pani Anna urodziła ich dziecko, które wspólnie wychowują. Rozliczenie się pani Anny czy pana Marcina jako osoby samotnie wychowującej dziecko nie jest w tej sytuacji możliwe.

Przykład 9

Wspólnie z partnerem

Pani Karolina wychowuje małoletnią córkę z nieformalnego związku. W wychowaniu córki w 2012 r. pomagał jej obecny partner (niebędący ojcem dziecka). Mimo to pani Karolina może rozliczyć się za 2012 r. jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Przykład 10

Tylko przez część roku

Pani Renata i pan Wojciech przez dwa lata wychowywali (bez zawarcia związku małżeńskiego) swojego syna. W sierpniu 2012 r. pan Wojciech oznajmił, że odchodzi i wyjeżdża za granicę. Od tego czasu pani Renata wychowuje syna sama. Mimo że pani Renata samotnie wychowywała dziecko tylko przez część 2012 r., może rozliczyć się za cały 2012 r. jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Przykład 11

Małżeństwo nieletniego

W 2011 r. 16-letnia wówczas córka pani Moniki wyszła za mąż za zgodą sądu rodzinnego. W 2012 r. sąd orzekł rozwód małżeństwa córki pani Moniki. Córka zamieszkała z matką, lecz nie jest już osobą małoletnią. Jeżeli córka nie należy do jednej z dwóch pozostałych kategorii dzieci, pani Monika nie może z tytułu samotnego wychowywania córki rozliczyć się w szczególny sposób.

Przykład 12

Przekroczenie 3089 zł

Pełnoletni, uczący się syn pani Iwony w zeznaniu PIT-37 za 2012 r. wykazał:

Przychód - 3382,17 zł,

Koszty uzyskania przychodu - 222,50 zł,

Dochód - 3159,67 zł,

Należną zaliczkę - 166,00 zł,

Odliczenie z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne - 463,69 zł,

Dochód po odliczeniach - 2695,98 zł,

Podatek do zapłaty - 0 zł.

Pani Iwona niestety nie może w tej sytuacji rozliczyć się za 2012 r. jako osoba samotnie wychowująca dziecko, gdyż w 2012 r. syn osiągnął dochód przekraczający kwotę 3089 zł. Nie ma znaczenia, że dochód po odliczeniach jest mniejszy, jak również to, że nie wystąpił podatek do zapłaty.

Przykład 13

Praca w USA...

Pełnoletni, uczący się syn pani Blanki wyjechał na wakacje do pracy do Stanów Zjednoczonych. Dochód z tej pracy wyniósł - po przeliczeniu na złote - ponad 10 tys. zł. Wyłączyło to możliwość rozliczenia się Pani Blanki jako osoby samotnie wychowującej dziecko.

Przykład 14

...lub w Wielkiej Brytanii

Pełnoletnia, ucząca się córka pani Michaliny wyjechała na wakacje do pracy do Wielkiej Brytanii. Dochód z tej pracy wyniósł - po przeliczeniu na złote - około 15 tys. zł. Nie wyłącza to możliwości rozliczenia się przez panią Michalinę jako osoby samotnie wychowująca dziecko.

Przykład 15

Po skończeniu 18 lat

Pan Grzegorz samotnie wychowuje syna. Syn ten w 2012 r. skończył 18 lat i przestał się uczyć. Nie wyłącza to jednak możliwości rozliczenia się przez pana Grzegorza za 2012 r. jako osoba samotnie wychowująca dziecko, gdyż przez część tego roku wychowywał on dziecko niepełnoletnie.

Przykład 16

Wystarczy jeden niepełnoletni

Pani Wiktoria samotnie wychowuje trójkę dzieci. Dwoje z nich to osoby pełnoletnie i pracujące. Trzecie dziecko ma 16 lat. Pozwala to pani Wiktorii rozliczyć się jako osoba samotnie wychowująca dziecko za 2012 r.

Przykład 17

Brak zgłoszenia

Pan Witold (samotnie wychowujący niepełnosprawnego syna) od 2007 r. prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Od 1 stycznia 2012 r. pan Witold zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, lecz nie zgłosił zmiany formy opodatkowania do 20 stycznia 2012 r. W trakcie 2012 r. pan Witold nie uzyskał żadnego przychodu z działalności gospodarczej. Mimo to nie może się rozliczyć jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Przykład 18

Utrata prawa do podatku liniowego

Pani Katarzyna (samotnie wychowująca małoletnią córkę) pracowała w latach 2007-2012 jako krawcowa firmie X. W maju 2012 r. zwolniła się z pracy i rozpoczęła świadczenie usług krawieckich w ramach działalności gospodarczej. Jako formę opodatkowania wybrała podatek liniowy. W sierpniu 2012 r. wykonała usługi krawieckie dla firmy X i uzyskała z tego tytułu przychód. Pani Katarzyna utraciła tym samym prawo do opodatkowania w formie podatku liniowego. W tej sytuacji - jeżeli spełnione są pozostałe warunki - pani Katarzyna może się za 2012 r. rozliczyć jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Przykład 19

Ryczałt od najmu

Pani Justyna (samotnie wychowująca małoletniego syna) oprócz uzyskiwania dochodów opodatkowanych według skali podatkowej (w szczególności dochodów z pracy) uzyskuje opodatkowane ryczałtem według stawki 8,5 proc. przychody z wynajmu mieszkania. Nie ma w tej sytuacji przeszkód, aby pani Justyna rozliczyła się za 2012 r. jako osoba samotnie wychowująca dziecko (oczywiście, o ile spełnione są pozostałe warunki wspólnego rozliczenia).

Przykład 20

Tylko do 30 kwietnia

Załóżmy, że pani Magdalena spóźni się ze złożeniem zeznania za 2012 r. o dwa dni, tj. zeznanie to złoży 2 maja 2013 r. Wniosek o rozliczenie jako osoba samotnie wychowująca dziecko będzie w tej sytuacji bezskuteczny.

@RY1@i02/2013/073/i02.2013.073.071001000.807.jpg@RY2@

Tomasz Krywan doradca podatkowy

Tomasz Krywan

doradca podatkowy

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 4-10 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.). Art. 10 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 788 z późn. zm.). Ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Ustawa z 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. nr 135, poz. 1268 z późn. zm.).