Koniec kwietnia to czas na zeznania roczne 2012

@RY1@i02/2013/068/i02.2013.068.07100060i.802.jpg@RY2@

PIT-36 PIT-36L Wypełniane na podstawie danych zawartych w księdze

Formularz PIT-36 jest przeznaczony dla tych osób fizycznych, które w ciągu roku prowadziły działalność gospodarczą i wybrały formę opodatkowania według skali podatkowej, tj. według stawek 18 proc. i 32 proc. Deklarację tę wypełniają również inni podatnicy, gdy ich dochody ze względu na specyfikę nie mogą zostać rozliczone w zeznaniu PIT-37.

Dla kogo ta deklaracja

Za pośrednictwem PIT-36 rozliczają się podatnicy, którzy w roku podatkowym:

wprowadzili pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną przy zastosowaniu skali podatkowej;

wprowadzili działy specjalne produkcji rolnej opodatkowane przy zastosowaniu skali podatkowej;

wuzyskali przychody z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze opodatkowane przy zastosowaniu skali podatkowej;

wuzyskali przychody ze źródeł położonych za granicą, np. z emerytury lub renty, ze stosunku pracy;

wuzyskali przychody z innych źródeł opodatkowanych przy zastosowaniu skali podatkowej, od których ani płatnik, ani podatnik w ciągu roku podatkowego nie miał obowiązku odprowadzania zaliczek;

wuzyskali przychody, od których byli obowiązani samodzielnie opłacać zaliczki na podatek, np. z tytułu działalności wykonywanej osobiście.

Formularz PIT-36 przeznaczony jest zarówno dla podatników opodatkowujących swoje dochody indywidualnie, jak i łącznie z dochodami małżonka albo w sposób określony dla osób samotnie wychowujących dzieci.

Zarówno PIT-36, jak i PIT-36L wypełnia się na podstawie danych zawartych w księdze przychodów i rozchodów albo w księdze rachunkowej. Rozliczając PIT-36L, podatnik nie może jednak wspólnie rozliczyć się z małżonkiem oraz skorzystać z ulg podatkowych (np. ulgi na dzieci).

Przykładowe odliczenia

Podatnicy, zarówno ci, którzy wypełniają PIT-36, jak i ci, którzy wypełniają PIT-36L, mogą skorzystać z kilku odliczeń, które ostatecznie zmniejszą wysokość ich zobowiązania podatkowego. W tym celu należy wypełnić część E formularzy. Jeśli podatnik w poprzednich latach podatkowych ponosił stratę, np. w latach: 2007, 2008, 2009, 2010 lub 2011 i wykazał te straty w deklaracji, to w rozliczeniu za 2012 r. ma prawo do odliczania straty z lat ubiegłych od bieżącego dochodu. Ogólną regułą jest, że podatnicy mają prawo do odliczenia tej straty od dochodu w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość takiego odliczenia w którymkolwiek z tych lat, w tym również w 2012 r., nie może przekroczyć 50 proc. kwoty tej straty.

Odliczeniu podlegają też składki opłacone w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących. Po raz pierwszy w deklaracji za 2012 r. podatnicy mogą wykazać kwotę wpłat na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego (IKZE). Od podatku zaś podatnicy mogą odliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne.

PORADY

Jak rozliczyć dochody z działalności gospodarczej

W przypadku gdy podatnik uzyskał w 2012 roku przychody z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, to w zależności od tego, czy rozlicza się na zasadach ogólnych (PIT-36), czy też wybrał opodatkowanie według 19-proc. liniowej stawki (PIT-36L), do deklaracji musi dołączyć również druk PIT/B. Jest to informacja o wysokości dochodu (straty) z tej działalności. W załączniku tym podatnicy wykazują przychody, koszty, dochód lub stratę z działalności prowadzonej samodzielnie, a także w spółkach niebędących osobami prawnymi (np. w spółce jawnej, partnerskiej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej), w których są wspólnikami. W przypadku łącznego opodatkowania dochodów małżonków i małżonków rozliczających się indywidualnie załącznik PIT/B wypełnia odrębnie każdy z małżonków. Podatnicy, którzy mieli w 2012 r. status podatników VAT czynnych, kwoty przychodów ze sprzedaży towarów lub świadczenia usług w ramach prowadzonej działalności gospodarczej obliczają, pomniejszając przychód o należny podatek od towarów i usług.

Jak rozliczyć przychody z innych źródeł

Deklaracja PIT-36 jest jedyną deklaracją, w której podatnicy wykazują tzw. przychody z innych źródeł. Ustawa wymienia kilka takich przychodów, są to m.in. nagrody - niezwiązane ze sprzedażą premiową przyznane klientowi, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, świadczenia wypłacone z Funduszu Pracy oraz Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, stypendia, należności wynikające z umowy aktywizacyjnej, świadczenia pieniężne wypłacane z tytułu odbywania praktyk absolwenckich, emerytury - renty z zagranicy. Oprócz tego do przychodów z innych źródeł zalicza się wszelkie przysporzenia majątkowe, jakie podmioty gospodarcze dokonują na rzecz osoby fizycznej i od których nie został odprowadzony podatek w postaci bieżących zaliczek w ciągu roku. Przychody takie powinny zostać wykazane w informacji PIT-8C wystawianej dla osób fizycznych do końca lutego po zakończeniu roku podatkowego. Przykładowo tego typu przychodem jest refundacja byłym pracownikom kosztów szkoleń w ramach programu dobrowolnych odejść (interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 22 stycznia 2013 r., nr IPTPB1/415-626/12-4/KO).

PIT-38 Rozliczany tylko indywidualnie

Informacja

Podstawą do rozliczenia przychodów giełdowych uzyskanych w Polsce jest informacja PIT-8C. Biuro maklerskie prowadzące indywidualny rachunek inwestycyjny podatnika powinno sporządzić i wysłać tę informację do niego oraz właściwego urzędu skarbowego w terminie do końca lutego. Jeśli podatnik posiadał kilka rachunków maklerskich, to powinien otrzymać kilka druków PIT-8C. Wszystkie wskazane w tych informacjach kwoty sumuje i przenosi do zeznania PIT-38.

PIT-38 rozliczany jest tylko indywidualnie. Nawet podatnik, który osiąga wspólne dochody z małżonkiem z jednego rachunku inwestycyjnego, nie może rozliczyć ich łącznie. Kiedy rachunek inwestycyjny stanowi współwłasność małżeńską, dom maklerski wystawia małżonkom odrębne druki PIT-8C. W takim przypadku przychody i koszty uzyskane ze sprzedaży instrumentów finansowych (papierów wartościowych lub instrumentów pochodnych) z tego rachunku są określone proporcjonalnie do udziałów małżonków we współwłasności.

Dwie grupy kosztów

Koszty uzyskania przychodów (dalej: KUP) związane z odpłatnym zbyciem papierów wartościowych można podzielić na dwie grupy. Pierwsza obejmuje koszty bezpośrednio przypisane do konkretnej transakcji, tj. koszt nabycia sprzedaży instrumentu finansowego (iloczyn ceny jednostkowej i ilości papierów wartościowych). Do drugiej zaliczyć można koszty pośrednio ponoszone przez podatnika w roku podatkowym związane z obsługą rachunku przez biuro maklerskie w celu uzyskania przychodu (koszty związane z prowadzeniem lub założeniem rachunku, koszty transferu, zdeponowania papierów itp.). Wydatek poniesiony na nabycie akcji w momencie ich zakupu nie stanowi KUP. Wydatki te stają się jednak KUP w momencie zbycia tych konkretnych akcji. W przypadku nabycia przez podatnika papierów wartościowych w drodze spadku lub darowizny nie występuje cena nabycia, tzn. biuro maklerskie przyjmuje cenę nabycia sprzedawanego papieru w kwocie 0 zł. Organy podatkowe dość rygorystycznie podchodzą jednak do możliwości rozliczenia w PIT-38 kosztów pośrednich.

PORADY

Jakich przychodów nie wykazuje się w PIT-38

Nie wszystkie przychody z kapitałów pieniężnych otrzymane w 2012 roku należy uwzględnić w PIT-38. W deklaracji tej nie wykazuje się odsetek z lokat bankowych czy kont oszczędnościowych oraz zysków czy strat z funduszy inwestycyjnych. W przypadku tych źródeł przychodów bank oraz towarzystwa funduszy inwestycyjnych jako płatnicy wypłacają podatnikowi należności pieniężne pomniejszone o zróżnicowany 19-proc. podatek dochodowy. Do tego typu przychodów rozliczanych w sposób ryczałtowy przez płatników należą również odsetki (dyskonto) od papierów wartościowych, np. kuponowych obligacji skarbowych trzymanych do terminu wykupu, czy przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych (np. dywidenda wypłacana przez spółki kapitałowe z siedzibą w Polsce).

Czy niewykazaną stratę można odliczyć

Podatnik w 2012 r. sprzedał na giełdzie papierów wartościowych akcje z zyskiem. Rok wcześniej w 2011 r. sprzedał również akcje, ale ze stratą. Nie złożył też wtedy zeznania PIT-38. Deklarację PIT-38 należy złożyć do urzędu skarbowego bez względu na to, czy w danym roku podatnik zanotował zyski, czy też poniósł stratę. Jeśli więc podatnik, nie składając zeznania PIT-38 za 2011 r., nie wykazał przed urzędem skarbowym poniesionej straty, to stracił prawo do rozliczenia tej straty w latach kolejnych. Podstawą do odliczenia strat z lat poprzednich są właśnie poprzednie deklaracje podatkowe. Podatnik może jednak złożyć zeznanie za 2011 r. po terminie, wyjaśniając na piśmie powód niezłożenia zeznania podatkowego za 2011 r. Dopiero wtedy gdy wykaże tę zaległą stratę, będzie mógł ją odliczyć w deklaracji za 2012 r. Przypomnijmy też, że straty z poprzednich lat pozwalają pomniejszyć dochód z inwestycji giełdowych w kolejnych latach. Podatnik może obniżyć dochód z inwestycji giełdowych o wysokość straty z tych źródeł przychodów w najbliższych kolejno po sobie następujących 5 latach podatkowych. Warunkiem jest, że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50 proc. kwoty tej straty.

PIT-37 Najbardziej popularne zeznanie

PIT-37 nie składają osoby, które:

- prowadziły działalność gospodarczą (rozliczają się oni na formularzach PIT-36 lub PIT-36L),

- mają obowiązek doliczać do uzyskanych dochodów dochody małoletnich dzieci lub

- obniżają dochody o straty z lat ubiegłych.

Na formularzu PIT-37 będą więc mogły rozliczyć się osoby, które opodatkowują swoje dochody indywidualnie, małżonkowie, osoby samotnie wychowujące dzieci oraz osoby, które mają miejsce zamieszkania poza Polską, ale które muszą się w Polsce rozliczyć według skali podatkowej.

Podatnicy mogą w formularzu PIT-37 rozliczyć przekazane w 2012 r. darowizny oraz ulgi podatkowe (w takiej sytuacji należy wypełnić załącznik - m.in. PIT-O lub PIT-D).

Rozliczenie indywidualne...

Osoby rozliczające się indywidualnie muszą wypełnić jedynie pola formularza przeznaczone dla podatnika. Wypełnienie formularza nie jest trudne, nawet jeśli osoba korzysta z ulg i odliczeń. W szybki sposób rozliczą się np. osoby zatrudnione na etacie, które wypełniają PIT-37. W praktyce wypełnienie zeznania polega na przepisaniu określonych pozycji z PIT-11 do odpowiednich pól w formularzu PIT-37 (przychody, koszty uzyskania przychodów, dochody, pobrane zaliczki na podatek dochodowy, kwoty składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne) i obliczeniu należnego podatku. Podatnicy rozliczający się indywidualnie powinni pamiętać o podpisaniu zeznania i wysłaniu go drogą tradycyjną lub elektroniczną.

...małżonków...

Małżonkowie mogą rozliczyć swoje zeznanie roczne razem lub osobno. Wspólne rozliczenie jest korzystnym sposobem zwłaszcza dla małżeństw, w których np. żona zarabia dużo więcej od męża lub odwrotnie albo gdy jeden z małżonków w ogóle nie uzyskuje dochodów, a drugi osiąga dochody, od których trzeba zapłacić podatek według wyższej - 32 proc. stawki PIT.

Jak wynika z danych Ministerstwa Finansów, z takiego sposobu rozliczeń skorzystało w zeszłym roku 4,9 mln małżeństw. Średnio małżonkowie zaoszczędzili 608 zł, ale oczywiście jest to sprawa indywidualna.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o PIT małżonkowie mogą rozliczyć się wspólnie, pod warunkiem że:

- istniała między nimi przez cały rok podatkowy wspólność majątkowa,

- byli w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy,

- żadne z nich nie prowadziło działalności gospodarczej opodatkowanej liniową 19-proc. stawką ani nie byli opodatkowani w sposób ryczałtowy (ten ostatni warunek nie dotyczy przychodów z najmu czy dzierżawy).

Co więcej, aby rozliczyć się wspólnie, muszą złożyć wniosek w zeznaniu podatkowym. W praktyce wniosek może złożyć jeden z małżonków, wystarczy zaznaczyć odpowiednie pole w PIT-37.

Jeśli wszystkie warunki zostały spełnione, to małżonkowie mogą być opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów, po wcześniejszym odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków, kwot określonych w art. 26 (składki na ubezpieczenia społeczne, darowizny, ulgi podatkowe) i art. 26c (wydatki na nabycie nowych technologii). Podatek określa się w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków.

...osób samotnie wychowujących dziecko

Osoby samotnie wychowujące dziecko również mogą rozliczyć się korzystniej. W zeszłym roku dzięki temu średnio obniżyli swoje podatki o 709 zł.

Osoby korzystające z tej preferencji muszą zaznaczyć odpowiednie pole w formularzu PIT-37. W ten sposób mogą rozliczyć się: panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik, osoba, wobec której sąd orzekł separację, osoba w związku małżeńskim, pod warunkiem że jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności. Ponadto trzeba spełnić warunki określone w art. 6 ust. 4 oraz 8-10 ustawy o PIT.

Osoba rozliczająca się jako samotnie wychowująca dziecko, która spełnia powyższe warunki, może określić podatek w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy swoich dochodów, ale nie wlicza się do nich dochodów opodatkowanych w sposób zryczałtowany (np. od dywidend czy odsetek od lokat bankowych).

Darowizny

Podatnicy w zeznaniu PIT-37 mogą rozliczyć darowizny oraz ulgi podatkowe: internetową, na dziecko, rehabilitacyjną, na krew. Trzeba je wykazać w załączniku PIT-O do formularza PIT-37. Trzeba w nim podać kwotę przekazanej darowizny, kwotę odliczenia oraz dane pozwalające na identyfikację obdarowanego, w szczególności jego nazwę i adres.

Darowizny przekazane w 2012 r. na określone cele pomniejszą dochód podatnika. W praktyce odliczyć od dochodu można darowizny na cele pożytku publicznego, krwiodawstwa realizowanego przez honorowych dawców krwi, kultu religijnego, działalność charytatywno-opiekuńczą m.in. Kościoła katolickiego, autokefalicznego Kościoła prawosławnego, ewangelicko-augsburskiego oraz zielonoświątkowego.

W trzech pierwszych przypadkach odliczyć można darowizny do wysokości 6 proc. dochodu podatnika. Limit dotyczy wszystkich darowizn łącznie. Z kolei w przypadku darowizn na działalność charytatywno-opiekuńczą kościoła limity nie obowiązują, choć trzeba spełnić inne warunki.

Podatnicy muszą również pamiętać, że muszą posiadać dokumenty potwierdzające przekazanie darowizny. W przypadku darowizn pieniężnych musi to być dowód wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego. W przypadku darowizny innej niż pieniężna konieczny jest dowód, z którego wynikają dane identyfikujące darczyńcę oraz wartość przekazanej darowizny wraz z oświadczeniem obdarowanego o jej przyjęciu.

Z kolei w przypadku darowizn na działalność charytatywno-opiekuńczą kościoła konieczne jest pokwitowanie odbioru od kościelnej osoby prawnej (np. parafii), a w przypadku przekazania pieniędzy potwierdzenie przelewu. Co więcej, podatnicy muszą również uzyskać w okresie dwóch lat od dnia przekazania darowizny sprawozdanie o przeznaczeniu darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą. Musi z niego wynikać, na jaki cel została przeznaczona darowizna, oraz do kogo trafiły pieniądze.

W przypadku ulgi na krew jej wysokość należy obliczyć mnożąc ilość oddanej bezpłatnie krwi lub osocza przez ekwiwalent pieniężny, który wynosi 130 zł za 1 litr krwi lub osocza. Mężczyźni mogą jednak odliczyć maksymalnie 351 zł, a kobiety 234 zł, pod warunkiem że kwoty te nie przekraczają 6 proc. ich dochodu. Kwoty te wynikają z założenia, że dla celów podatkowych mężczyźni mogą oddać maksymalnie 2,7 litra krwi w ciągu roku, a kobiety - 1,8 litra.

Korzystający z ulgi na krew muszą też posiadać zaświadczenie jednostki organizacyjnej, realizującej zadania w zakresie pobierania krwi, o ilości bezpłatnie oddanej krwi lub jej składników przez krwiodawcę.

Ulga internetowa...

W załączniku PIT-O wykazujemy również wydatki na internet. Podatnicy wydatki poniesione w 2012 r. na ten cel mogą odliczyć od dochodu, ale maksymalnie do 760 zł. W praktyce chodzi o wydatki na internet stacjonarny, mobilny czy w telefonie. Wydatki trzeba jednak udokumentować, np. fakturą lub innym dowodem, z którego będzie wynikać, kto jest dostawcą, nabywcą i jaka była kwota wydatków na internet.

...na dziecko

Kolejną ulgą, którą trzeba wykazać w załączniku PIT-O, jest ulga na dziecko. W tym przypadku chodzi jednak o odliczenie od podatku, czyli po odliczeniu od przychodów kosztów ich uzyskania, składek na ubezpieczenia społeczne oraz po odliczeniu od podatku składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Roczny limit odliczenia na jedno dziecko wynosi 1112,04 zł, a miesięczny - 92,67 zł.

Jak wynika z art. 27f ust. 1 ustawy o PIT, podatnik ma prawo do ulgi na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym:

1) wykonywał władzę rodzicielską;

2) pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało;

3) sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.

Podatnicy muszą spełnić również inne warunki. Ulga przysługuje bowiem nie tylko osobom, które mają dzieci małoletnie (nie ukończyły 18 lat). Dotyczy ona również dzieci pełnoletnich (do ukończenia 25. roku życia, pod warunkiem że uczą się i w ubiegłym roku ich dochód nie przekroczył kwoty 3089 zł) lub też dzieci pełnoletnich, które dostawały zasiłek, dodatek pielęgnacyjny lub rentę socjalną (wiek w tym przypadku nie ma znaczenia).

Dodajmy również, że w PIT-O wykazujemy również wydatki na cele rehabilitacyjne, wpłaty na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego.

Z kolei w kolejnym załączniku - PIT-D należy wykazać odliczenia od dochodu lub od podatku z tytułu wydatków mieszkaniowych. Chodzi np. o ulgę odsetkową (dotyczy osób, które nabyły prawo do stosowania tej ulgi).

Dwa sposoby przesłania

Podatnicy mogą przesłać formularz PIT-37 drogą tradycyjną lub elektroniczną. W tym drugim przypadku można wypełnić formularz interaktywny, skorzystać z aplikacji e-Deklaracje Desktop lub wysłać zeznanie z programu do wypełniania PIT (o ile daje on możliwość wysyłania e-PIT) dostarczonego przez zewnętrznego producenta oprogramowania. Formularz oraz aplikację podatnicy mogą bezpłatnie pobrać ze strony www.e-deklaracje.gov.pl.

Osoby, które zdecydują się wysłać PIT-37 przez internet, muszą zainstalować oprogramowanie niezbędne do obsługi e-deklaracji (udostępnia je Ministerstwo Finansów na powyższej stronie internetowej).

Co ważne, podatnicy nie muszą posiadać e-podpisu z kwalifikowanym certyfikatem. Wystarczy podać dane autoryzujące, a więc: imię, nazwisko, datę urodzenia, identyfikator podatkowy (NIP lub PESEL) oraz kwotę przychodu z zeznania rocznego złożonego za 2011 r. (jeśli osoba rozlicza się za 2012 r. po raz pierwszy, powinna w miejscu na kwotę przychodu wpisać "0").

Podatnicy składający zeznania przez internet muszą również pamiętać, aby po wysłaniu pobrać urzędowe poświadczenie odbioru, czyli dokument potwierdzający przesłanie e-PIT.

Autorzy: Przemysław Molik, Łukasz Zalewski

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).