Czy emeryt ma prawo rozliczać się według stawki liniowej

doradca podatkowy w kancelarii Gide Loyrette Nouel

Pracownik odchodzący na emeryturę, który w dalszym ciągu chce świadczyć pewne prace na rzecz swojego byłego pracodawcy w ramach indywidualnej działalności gospodarczej, zasadniczo nie będzie miał prawa rozliczać dochodu osiąganego z tego tytułu zgodnie z tzw. metodą liniową (jednolitą stawką 19-proc.).

Należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 9a ust. 3 ustawy o PIT świadczenie usług na rzecz byłego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które podatnik wykonywał w ramach stosunku pracy w danym roku podatkowym lub roku poprzedzającym dany rok podatkowy, wyklucza możliwość opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej stawką liniową. Zatem możliwość wyboru takiej formy rozliczenia pojawiłaby się dopiero po upływie terminów ograniczających możliwość skorzystania z tej formy lub w przypadku świadczenia usług, które nie pokrywałyby się z uprzednimi obowiązkami pracowniczymi podatnika.

Przykładowo, pracownik, który odszedł na emeryturę w 2009 roku i który chciałby świadczyć na rzecz byłego pracodawcy usługi analogiczne do swych uprzednich obowiązków pracowniczych, mógłby dokonać wyboru metody liniowej dopiero począwszy od 2011 roku.

Warto pamiętać, że wybór metody liniowej niekoniecznie byłby korzystny dla podatnika emeryta. Należy bowiem wskazać, że w przypadku rozliczania dochodów z działalności na zasadach ogólnych (tj. według skali podatkowej, wraz z pozostałymi dochodami podlegającymi łącznemu opodatkowaniu, w tym dochodami z emerytury), dochody te byłyby opodatkowane 18-proc. stawką podatku (a więc niższą o 1 proc. niż w przypadku podatku liniowego). Natomiast stosunkowo wysoki próg podatkowy wynoszący 85 528 zł gwarantowałby większości dorabiających emerytów, że ich łączne dochody z emerytury oraz z działalności gospodarczej nie spowodują jego przekroczenia. Tym samym nie wystąpiłaby konieczność opodatkowania nadwyżki dochodów przekraczających wspomniany limit stawką podatku wynoszącą 32 proc. Pewną korzystną alternatywą mogą się okazać dla podatników również ryczałtowe formy rozliczania dochodów z działalności (ryczałt od przychodów ewidencjonowanych albo karta podatkowa), dogodne ze względu na stosunkowo proste zasady rozliczeń i ewidencjonowania.

Dodatkowo warto podkreślić, że wybór działalności gospodarczej jako formy współpracy z byłym pracodawcą może być ekonomicznie korzystniejszy od np. współpracy na podstawie umowy zlecenia. W przypadku działalności podatnik-emeryt będzie zobowiązany jedynie do obowiązkowego odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne, natomiast w przypadku świadczenia pracy na podstawie umów zlecenia należy odprowadzać także składki na ubezpieczenie społeczne. Prowadząc działalność gospodarczą, podatnik będzie miał możliwość rozpoznawania rzeczywistych kosztów (np. wydatki na paliwo, telefon, amortyzacja mieszkania w części przeznaczonej na siedzibę firmy itp.). W zakresie kosztów podatkowych umowa zlecenie może okazać się równie korzystna, gdyż zapewnia stałe ryczałtowe i stosunkowo wysokie koszty na poziomie 20 proc. przychodu.

Pewnym minusem prowadzenia działalności w stosunku do umowy zlecenia jest konieczność prowadzenia określonych ewidencji podatkowych oraz samodzielnego rozliczania podatków i składek (powierzenie tych obowiązków zewnętrznej firmie księgowej wiąże się natomiast z dodatkowymi kosztami), a ponadto większą odpowiedzialność podatnika za dokonywane rozliczenia publicznoprawne. Taki problem w praktyce nie dotyczy umów zlecenia, gdzie wspomniane obowiązki i odpowiedzialność w przeważającej mierze obciążają zleceniodawcę (tu: byłego pracodawcę) jako płatnika podatków i składek.