Rozliczenie wypłaty zaległej pensji

W Polsce obowiązuje zasada powszechności opodatkowania. Wyjątki od tej zasady ściśle są określone w przepisach. Zgodnie z tymi zasadami opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52 i 52a ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Przed urzędem skarbowym trzeba po zakończeniu roku podatkowego wykazać wszystkie uzyskane dochody. W sytuacji gdy podatnik uzyskuje w ciągu roku dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania jest generalnie suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów.

Jednym ze źródeł przychodów jest m.in. stosunek pracy. Natomiast przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. W konsekwencji, jeśli podatnik w 2009 roku otrzymał od pracodawcy wypłatę zaległego wynagrodzenia, np. z 2008 roku, to pracownik musi tę wypłatę wykazać w zeznaniu rocznym za 2009 rok, bo stała się ona jego przychodem dopiero w roku wypłaty, a nie w roku, w którym powinna być wypłacona.

Przykład 1

Podatnik w 2005 roku świadczył usługi medyczne na podstawie umowy zlecenia, za które nie otrzymał wynagrodzenia. Na podstawie wyroku sądowego zasądzono na jego rzecz zaległe wynagrodzenie wraz z odsetkami. Należność określoną w wyroku wypłacono mu w 2009 roku na skutek egzekucji komorniczej. Czy otrzymaną kwotę należy rozliczyć w zeznaniu rocznym za 2009 rok, skoro jest to przychód, który był należny w roku 2005 i w tym czasie nie podlegał wykazaniu w zeznaniu podatkowym?

Przychody z działalności wykonywanej osobiście uzyskane z tytułu wykonywania czynności na podstawie umowy zlecenia podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym w roku ich otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika.

Podatnik w roku 2005 świadczył usługi medyczne na podstawie umowy zlecenia, za które wynagrodzenie - zasądzone wyrokiem sądu - otrzymał wraz z odsetkami za zwłokę dopiero w 2009 roku (w drodze egzekucji komorniczej). W konsekwencji wypłacona przez komornika sądowego w 2009 roku kwota - jako zaległa należność za wykonaną pracę na podstawie umowy zlecenia - stanowi przychód podlegający opodatkowaniu w 2009 roku.

Zatem wypłacone przez komornika sądowego w 2009 roku zaległe wynagrodzenie za zwłokę podatnik powinien wykazać w zeznaniu rocznym za 2009 rok i opodatkować łącznie z innymi dochodami uzyskanymi w tym roku.

Wykonywanie pracy

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Ponadto wartość zaległego wynagrodzenia pracodawca powinien wykazać w PIT-11 za rok, w którym ją przekazał podatnikowi.

Z kolei podatnik na podstawie informacji PIT-11, wystawionej przez szefa w zeznaniu rocznym za 2009 rok, wykaże przychód z tytułu wypłaty zaległego wynagrodzenia łącznie z przychodami uzyskanymi w 2009 roku z innych źródeł. Od sumy wszystkich dochodów danego roku - w naszym przypadku 2009 - podatnik dokona obliczenia należnego podatku za 2009 rok, zgodnie z obowiązującą skalą podatkową (patrz ramka).

Przykład 2

Podatniczka złożyła do sądu pozew o zapłatę wynagrodzenia z tytułu godzin nadliczbowych. Zawarto ugodę zobowiązującą pozwaną spółkę do zapłaty podatniczce 11 tys. zł brutto tytułem wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych za okres zatrudnienia. Czy wypłacona kwota z ugody sądowej podlega opodatkowaniu PIT?

Wypłacone świadczenie, jako związane ze stosunkiem pracy, należy zakwalifikować do przychodów ze stosunku pracy. Z uwagi na to, że wynagrodzenie za godziny nadliczbowe nie zostało wymienione w katalogu zwolnień PIT, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Gdy część wypłaconej kwoty stanowią odsetki od nieterminowej wypłaty wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, wówczas odsetki te korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego.

Oprocentowanie wypłaty

Pracownicy, którzy nie otrzymali w terminie wynagrodzenia za swoją pracę, często składają pozew do sądu. Sąd, poza wynagrodzeniem zasadniczym, orzeka również o oprocentowaniu takiej wypłaty. Pojawia się tu wątpliwość, czy takie odsetki również podlegają opodatkowaniu PIT i czy należy wykazać je w rocznym zeznaniu podatkowym. Okazuje się, że nie trzeba.

Zgodnie z ustawą o PIT wolne od podatku dochodowego są odsetki od zaległych wynagrodzeń wypłacone pracownikom. Zatem ustawodawca zwalnia od podatku dochodowego odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty wynagrodzeń i świadczeń z tytułów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1. Wśród tych źródeł jest m.in. stosunek pracy. Do przychodów ze stosunku pracy należy również zaliczyć odsetki wypłacone pracownikowi z tytułu opóźnienia w wypłacie wynagrodzeń.

W konsekwencji odsetki od zaległych wynagrodzeń stanowią przychód, który korzysta ze zwolnienia od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Kwoty odsetek nie będzie więc trzeba wykazać w rocznym zeznaniu PIT, bo przychodów zwolnionych z podatku w formularzu rocznym się nie wykazuje.

Rozliczenie firmy

Wypłata zaległych wynagrodzeń dla pracowników spowoduje powstanie pewnych obowiązków nie tylko po stronie pracowników. Również pracodawca taką wypłatę będzie musiał prawidłowo rozliczyć w swojej firmowej ewidencji. Chodzi przede wszystkim o uwzględnianie tych wypłat w kosztach podatkowych.

Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy o PIT (odpowiednio w art. 16 ustawy o CIT).

Przykład 3

Podatnik prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem są usługi medyczne świadczone na rzecz podmiotu, z którym był związany stosunkiem pracy. Dodatkowo jest zatrudniony na etacie w innym podmiocie. Na rzecz obecnego pracodawcy nie świadczył, nie świadczy i nie będzie świadczył usług w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej.

Osiągane przez niego dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2009 r. są opodatkowane według progresywnej skali podatkowej. Dochód ustala na podstawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Były pracodawca wypłacił mu właśnie zaległe wynagrodzenie za grudzień 2007 r. Czy podatnik może wybrać opodatkowanie liniowym PIT?

Dochody uzyskiwane w 2010 roku z prowadzonej działalności gospodarczej, będą mogły być opodatkowane 19-proc. stawką podatku liniowego, pod warunkiem wybrania tej formy opodatkowania w stosownym terminie.

Ważne

Podstawę opodatkowania PIT stanowi dochód. Dochodem jest nadwyżka przychodu nad kosztami jego uzyskania.

@RY1@i02/2009/183/i02.2009.183.183.0014.001.jpg@RY2@

Skala PIT w 2009 roku

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).