Jak w zeznaniu uwzględnić darowizny na rzecz kościelnych osób prawnych

menedżer w zespole Human Capital firmy Ernst & Young

Odliczenie, o którym mowa w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, jest ograniczone do wysokości 6 proc. dochodu podatnika.

Nie wszyscy jednak pamiętają, że podatnikom przysługuje także inne odliczenie dokonanych darowizn. Odliczenie to nie wynika z przepisów podatkowych, lecz z tzw. ustaw kościelnych, które mają charakter szczególny wobec przepisów podatkowych. Takie ustawy dotyczą m.in. Kościoła Katolickiego, Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, czy Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Odliczenie to nie jest limitowane.

Na przykład, zgodnie z art. 55 ust. 7 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą są wyłączone z podstawy opodatkowania darczyńców podatkiem dochodowym i podatkiem wyrównawczym, jeżeli kościelna osoba prawna przedstawi darczyńcy pokwitowanie odbioru oraz - w okresie dwóch lat od dnia przekazania darowizny - sprawozdanie o przeznaczeniu jej na tę działalność. W odniesieniu do darowizn na inne cele mają zastosowanie ogólne przepisy podatkowe.

Formularz PIT/O zawiera w sekcji B wiersz (numer 2), w którym należy wpisać tego typu kwoty odliczenia. W tym przypadku należy wypełnić również część D formularza, w której podaje się nazwę obdarowanej kościelnej osoby prawnej (np. parafii) oraz jej adres.

Choć do niedawna istniały pewne wątpliwości interpretacyjne, orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje na możliwość dokonywania tego typu odliczeń. Wątpliwości te wynikały z dawnego brzmienia przepisów, a dokładniej z jego zmiany w postaci usunięcia odwołania do ustaw szczególnych, którymi są tzw. ustawy kościelne. Usunięty przepis w przepisie regulującym wysokość limitu odliczenia miał brzmienie: lub bez ograniczeń, jeżeli wynika to z odrębnych przepisów.

Jednym z głównych argumentów przeciwników uznania ulgi za obowiązującą bez limitu, o którym mowa w ustawie podatkowej, jest to, że jednym z celów zmian w prawie było ujednolicenie zasad opodatkowania. W takim przypadku uchylenie cytowanego przepisu oznacza, że ustawodawca celowo zlikwidował możliwość dokonywania odliczeń ponad limit wynikający z ustawy podatkowej.

Podnoszono także, że przyznanie możliwości nielimitowanego odliczenia od podstawy opodatkowania darowizn na działalność charytatywno-opiekuńczą kościołów dyskryminuje osoby bezwyznaniowe, a zatem narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.

Z kolei kluczowym argumentem zwolenników obowiązywania przepisu o nielimitowanym odliczeniu, o którym mowa w tzw. ustawach kościelnych, jest to, że wprowadzone zmiany są zmianami jedynie redakcyjnymi. Ponadto, przepisy ustaw kościelnych mają charakter szczególnych wobec przepisów podatkowych.

Pomimo tego, że prawo podatkowe korzysta z daleko posuniętej autonomiczności, należy zauważyć, że zawarty w konstytucji art. 217 mówi: nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Można stąd wysunąć wniosek, że przyznawanie ulg może wynikać z innych ustaw, nie tylko podatkowych.

Pogląd ten potwierdził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 marca 2005 r. (sygn. FPS 5/04).