Jak rozliczyć nietypowe przychody w zeznaniu za 2008 rok

Jeśli uzyskany w 2008 roku przychód nie kwalifikuje się do żadnej grupy opisanej szczegółowo w wierszach tabeli przychodów zeznania rocznego, rozliczamy go w wierszu inne źródła. Wiersz inne źródła wypełniamy, gdy uzyskaliśmy przychody m.in. z tytułu: dniówek obrachunkowych i udziałów w dochodzie podzielnym rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, należności za pracę przypadających tymczasowo aresztowanym oraz skazanym, świadczeń wypłaconych z funduszów: Pracy oraz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, stypendiów, świadczeń integracyjnych i motywacyjnej premii integracyjnej, przyznanych na podstawie ustawy o zatrudnieniu socjalnym, należności wynikającej z umowy aktywizacyjnej. Tutaj wykazuje się także kwoty uprzednio odliczone od dochodu z tytułu wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe lub budownictwo wielorodzinne na wynajem, do których utracili prawo, tj. w przypadku: wycofania ze spółdzielni mieszkaniowej wkładu mieszkaniowego lub budowlanego, wniesionego od 1 stycznia 1992 r., całkowitej zmiany przeznaczenia lokalu lub budynku z mieszkalnego na użytkowy, otrzymania zwrotu uprzednio odliczonych wydatków, wycofania z kasy mieszkaniowej zgromadzonych oszczędności, z wyjątkiem gdy wycofana kwota, po określonym w umowie o kredyt kontraktowy okresie systematycznego oszczędzania, została wydatkowana zgodnie z celami systematycznego oszczędzania na rachunku prowadzonym przez kasę, przeniesienia uprawnienia do rachunku oszczędnościowo-kredytowego na rzecz osób trzecich, z wyjątkiem dzieci własnych lub przysposobionych, zaistnienia zdarzeń dotyczących utraty prawa do ulgi z tytułu budownictwa wielorodzinnego na wynajem, o których mowa w art. 7 ust. 14 ustawy z 9 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 104, poz. 1104 z późn. zm.). W tej części zeznania należy także wykazać zwrócone darowizny, jeżeli te zostały wcześniej odliczone od dochodu.

W zeznaniu za 2008 rok zmuszeni jesteśmy m.in. rozliczyć dochód ze sprzedaży nieruchomości i praw związanych z nieruchomościami (dotyczy to: nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, prawa wieczystego użytkowania gruntów) nabytych po 31 grudnia 2006 r.

Jeżeli nieruchomość została nabyta po 31 grudnia 2006 r., ale przed 1 stycznia 2009 r., dochód ze zbycia zostanie opodatkowany 19-proc. stawką podatku dochodowego. Przy czym dochód rozumiany jest jako przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania, którymi co do zasady są udokumentowane koszty nabycia lub udokumentowane koszty wytworzenia, powiększone o udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania.

W tym przypadku rozliczenia dokonuje się dopiero w zeznaniu rocznym składanym do 30 kwietnia każdego roku za rok poprzedni (czyli np. za rok 2008 do 30 kwietnia 2009 r.). Wyboru odpowiedniego formularza dokonuje się, kierując się tym, jakiego rodzaju inne dochody podlegające rozliczeniu z fiskusem podatnik uzyskał.

Rozliczając dochód ze zbycia nieruchomości nabytych po 31 grudnia 2006 r., mamy do wyboru trzy formularze: PIT-36, PIT-36L i PIT-38. Jak łatwo można zauważyć, na liście tej nie ma najprostszego zeznania, czyli PIT-37. Oznacza to, że osoba, która uzyskała przychody z pracy oraz dochód ze sprzedaży mieszkania, zamiast rozliczyć się jak zwykle na formularzu PIT-37, zmuszona będzie zrobić to wyjątkowo na formularzu PIT-36. Oczywiście jeśli podatnik składa więcej niż jedno zeznanie, z uwagi na to, że uzyskał np. i dochody z działalności opodatkowanej liniowym PIT (formularz PIT-36L), i z kapitałów pieniężnych (formularz PIT-38), podatek ze zbycia nieruchomości lub praw do nieruchomości wykazuje tylko jeden raz, w jednym z tych zeznań.

Wspomniane zeznania zawierają wyłącznie rubryki do wykazania: podatku z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych nabytych lub wybudowanych w latach 2007-2008. Podatek wpisuje się w zaokrągleniu do jednego złotego. Jego wykazaniu służą odpowiednio: pozycja 193 i 194 zeznania PIT-36; pozycja 60 zeznania PIT-36L; pozycja 37 zeznania PIT-38.

Jak już wspomniałam, zgodnie z przepisami ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.) podatek od transakcji zbycia nieruchomości wynosi 19 proc. i płatny jest od dochodu. Jak wiadomo, dochód ustala się przez pomniejszenie przychodu o koszty uzyskania przychodów.

Koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych związanych z nieruchomościami stanowią udokumentowane koszty nabycia lub udokumentowane koszty wytworzenia, powiększone o udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania. Za koszty z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych związanych z nieruchomościami nabytymi w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób uważa się udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania, oraz kwotę zapłaconego podatku od spadków i darowizn w takiej części, w jakiej wartość zbywanej rzeczy lub prawa przyjęta do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn odpowiada łącznej wartości rzeczy i praw majątkowych przyjętej do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn.

Wysokość nakładów ustala się na podstawie faktur VAT w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług oraz dokumentów stwierdzających poniesienie opłat administracyjnych.

W przypadku sprzedaży niekorzystającej ze zwolnienia nieruchomości nabytej przed 1 stycznia 2007 r. przychodu z takiej sprzedaży nie wykazuje się w zeznaniu rocznym.

Podatkiem dochodowym od osób fizycznych opodatkowany był w 2006 roku przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, prawa wieczystego użytkowania gruntów. Podatek miał charakter podatku zryczałtowanego i płacony jest w wysokości 10 proc. przychodu z takiej transakcji. Przychód ze sprzedaży podlegał opodatkowaniu, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych związanych z nieruchomościami, przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

Podatnik mógł korzystać także ze zwolnień określonych w art. 21 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.), m.in. w przypadku zadeklarowania, że uzyskany ze sprzedaży przychód przeznaczy w ciągu dwóch lat na inne cele mieszkaniowe. I te właśnie zasady nadal mają zastosowanie do wszystkich nieruchomości i praw nabytych do końca 2006 roku, a zbywanych po tej dacie, jeżeli tylko następuje to przed upływem pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

Jednym ze źródeł przychodu podlegających opodatkowaniu PIT jest zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d) ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.), jest odpłatne zbycie rzeczy ruchomych, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie. Oznacza to, że co do zasady przychód ze sprzedaży rzeczy używanych nie jest zwolniony z opodatkowania.

Przychód uzyskany z odpłatnego zbycia rzeczy dokonanego przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie, stanowi źródło przychodu podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Przychód taki powstanie zatem np. w przypadku, gdy kupiliśmy coś na aukcji internetowej po ty, by następnie w krótkim czasie (przed upływem pół roku) odsprzedać to z zyskiem.

Rzeczy ruchome sprzedawane przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie, podlegają opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 19 ust. 1 ustawy o PIT. Zgodnie z tym przepisem przychodem z odpłatnego zbycia takich rzeczy ruchomych jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości rynkowej. Kosztem uzyskania przychodu są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu ze sprzedaży rzeczy - w tym również koszt jej nabycia, o czym mowa w art. 22 ust. 1 i art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT.

Dochód ze sprzedaży rzeczy należy wykazać w zeznaniu rocznym. Przychód ze sprzedaży, o której mowa we wspomnianym art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d), pomniejszony o koszty uzyskania, należy wykazać w zeznaniu, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym w pozycji inne źródła, w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym i w tym terminie wpłacić różnicę między podatkiem należnym od dochodu wynikającego z zeznania a sumą należnych za dany rok zaliczek, w tym również sumą zaliczek pobranych przez płatników, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 45 ust. 1 i ust. 4 pkt 1 ustawy o PIT.

To, czy należy wpisu dokonać w zeznaniu PIT-37 czy PIT-36, zależy wyłącznie od tego, jak opodatkowane są inne dochody podatnika. Jeżeli podatnik, poza dochodem ze sprzedaży rzeczy uzyskał także inne dochody, od których nie musiał płacić samodzielnie zaliczek, wszystko rozlicza w zeznaniu PIT-37. Jeżeli natomiast zapłacił w 2006 roku chociażby tylko jedną zaliczkę samodzielnie, zmuszony będzie rozliczyć wszystko w zeznaniu PIT-36.

Dochód wynikający z wymiany waluty w kantorze przez osoby nieprowadzące działalności gospodarczej są traktowane przez organy podatkowe jak dochód z innych źródeł podlegający wykazaniu w rocznym zeznaniu podatkowym PIT. Oznacza to, że podatnik, który kupił w kantorze lub banku euro, a następnie odsprzedał je w ten sam sposób z zyskiem, musi od zysków z tej operacji zapłacić podatek według skali PIT.

Stosownie do przepisu art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Przepisy art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT obejmują dochody (przychody) zwolnione od podatku. Wśród tych zwolnień niewymienione są dochody (przychody) uzyskane ze sprzedaży walut. Dlatego zdaniem resortu finansów, jeżeli sprzedaż waluty następuje w warunkach określonych w art. 5a pkt 6 (zawiera definicję działalności gospodarczej) i nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 5b ust. 1 powołanej ustawy (warunki, których spełnienie wyklucza uznanie danej działalności za pozarolniczą działalność gospodarczą), źródłem przychodów z tego tytułu jest pozarolnicza działalność gospodarcza.

Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychodem z działalności gospodarczej są również różnice kursowe. Dochody uzyskane z takiej sprzedaży podlegają opodatkowaniu na ogólnych zasadach według skali podatkowej albo według 19-proc. stawki.

Pojęcie różnic kursowych nie występuje w odniesieniu do osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Gdy przychodów takich nie można zakwalifikować do przychodów z działalności gospodarczej, to przychody uzyskane ze sprzedaży walut należy zaliczyć do przychodów, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, tj. przychody z innych źródeł. Innymi słowy, każdy, kto zarobił na osłabieniu złotego, najpierw kupując waluty w kantorze, a następnie odsprzedając je w ten sam sposób po wyższym kursie, musi od takiego dochodu zapłacić podatek. Dochody z tzw. innych źródeł, do których zaliczono dochód ze sprzedaży walut, opodatkowane są według skali podatkowej. Rozliczenia takich dochodów dokonuje się dopiero z chwilą składania zeznania rocznego PIT.

Osoba pozostająca bez pracy, która otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, powinna się z niego rozliczyć w rocznym zeznaniu podatkowym. Za przychody otrzymywane z urzędu pracy rozumie się przychody z tytułu innego niż zatrudnienie, inna praca zarobkowa, zasiłek lub inne świadczenie wypłacane z Funduszu Pracy, podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Niektóre jednak przychody są zwolnione z podatku.

Urzędy pracy od wypłaconych z funduszu pracy zasiłków dla bezrobotnych są zobowiązane pobierać zaliczkę na podatek. Zaliczkę od przychodów wypłacanych przez urzędy pracy, pobiera się, stosując najniższą stawkę podatkową określoną w skali, czyli 19 proc., pomniejszoną o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, określonej w pierwszym przedziale obowiązującej skali podatkowej.

Do końca lutego roku następującego po roku podatkowym urzędy pracy są obowiązane przekazać podatnikowi i urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, imienne informacje sporządzone według ustalonego wzoru PIT-11.

Osoby bezrobotne, które otrzymały od urzędów pracy takie informacje, powinny złożyć zeznanie roczne. Jeżeli przez cały rok były bezrobotne lub uzyskiwały także dochody z umowy o pracę, umowy zlecenia czy o dzieło, to właściwym drukiem do wypełnienia będzie PIT-37.

W informacji PIT-11 zasiłki dla bezrobotnych powinny być wykazane w rubryce: świadczenia wypłacone z Funduszy Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w poz. 51 i poz. 52, a pobrana zaliczka - w poz. 53. Rubryki takiej nie posiada natomiast druk rocznego rozliczenia PIT-37, który będzie podstawą rozliczenia rocznego dla bezrobotnego. W związku z tym przychód z tego tytułu należy wpisać w rubryce inne źródła, niewymienione w wierszach od 1 do 4, w poz. 57 i 59, a pobraną przez urząd pracy zaliczkę w poz. 61.

Niektóre przychody wypłacane przez urząd pracy są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych. Takich przychodów zwolnionych nie wykazuje się w zeznaniu rocznym. Przychody te nie powinny być też wykazywane w informacji PIT-11 otrzymywanej z urzędu pracy. Zwolnienie obejmuje zwrot kosztów przejazdu bezrobotnego do miejsca pracy lub miejsca odbywania stażu, szkolenia, zajęć z zakresu poradnictwa zawodowego lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy oraz kosztów zakwaterowania bezrobotnego w miejscu pracy, odbywania stażu, szkolenia lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy, otrzymane na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Nie są również opodatkowane jednorazowe środki przyznane bezrobotnemu na podjęcie działalności. Do środków takich za 2008 rok należą między innymi wydatki na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa związane z podjęciem tej działalności, w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż pięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia, a w przypadku gdy działalność jest podejmowana na zasadach określonych dla spółdzielni socjalnych, wysokość przyznanych bezrobotnemu środków nie może przekraczać trzykrotnego przeciętnego wynagrodzenia na jednego członka założyciela spółdzielni oraz dwukrotnego przeciętnego wynagrodzenia na jednego członka przystępującego do spółdzielni socjalnej po jej założeniu. Na podobnej zasadzie zwolnione z podatku są środki otrzymane przez osoby bezrobotne za wykonanie prac społecznie użytecznych.

Napiwki otrzymane przez pracowników zawsze stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Mogą jednak stanowić przychód ze stosunku pracy (art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) bądź przychód z tzw. innych źródeł (art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

O zakwalifikowaniu napiwków do jednego z wymienionych źródeł decyduje sposób ich otrzymania. Jeżeli kwota napiwku zawarta jest w rachunku wystawionym dla klienta, wówczas dla pracownika kwota ta, zgodnie z art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowi przychód ze stosunku pracy. Przychód ten pracodawca dolicza do pozostałych składników wynagrodzenia i od łącznej kwoty pobiera zaliczkę na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Jeżeli rachunek wystawiony dla klienta nie zawiera kwoty napiwku, który jest wręczany pracownikowi bezpośrednio przez klienta, to napiwek stanowi dla pracownika przychód z innych źródeł (art. 20 ustawy o podatku dochodowym) wykazywany w rocznym zeznaniu podatkowym, łącznie z dochodami z pozostałych źródeł.

W trakcie roku nie należy odprowadzać od nich zaliczek na podatek dochodowy ani składać dodatkowych dokumentów. W tym kontekście należy stwierdzić, że w takim przypadku napiwki stanowią przychód z innych źródeł, który należy wykazać w zeznaniu podatkowym.

Alimenty otrzymywane przez żonę od byłego męża, a także alimenty otrzymywane w związku z pozostawaniem osoby dorosłej w tzw. niedostatku, stanowią źródło przychodu, z którego dochód podlega opodatkowaniu. Dochody takie wykazuje się w zeznaniu rocznym.

Stosownie do treści art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegały wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Zatem opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkie dochody z wyjątkiem tych, które ustawodawca wymienił w katalogu zwolnień przedmiotowych lub od których został zaniechany pobór podatku na podstawie rozporządzenia ministra finansów.

Od 1 stycznia 2007 r. alimenty na rzecz osób dorosłych zwolnione są z podatku, jednak nie w całości, a tylko do kwoty nieprzekraczającej miesięcznie 700 zł. W każdym przypadku, gdy przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej na rzecz osoby dorosłej alimenty będą wyższe niż wskazana kwota, od nadwyżki ponad 700 zł trzeba będzie zapłacić podatek. I tak. np. w przypadku alimentów w wysokości 1 tys. zł, podatek będzie płaciło się od 300 zł. Tyle wynosi bowiem nadwyżka ponad zwolnione z podatku 700 zł. Rozliczenia dokonuje się w zeznaniu rocznym, wykazując dochód z alimentów z rubryce inne źródła. Jedynie alimenty na rzecz dzieci korzystają z całkowitego zwolnienia.

Wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Współwłaściciele mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali lub w umowie zawartej w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności powierzyć zarząd osobie fizycznej lub prawnej. Na koszty zarządu nieruchomością wspólną składają się między innymi wynagrodzenia członków zarządu lub zarządcy. Wynagrodzenie otrzymane od wspólnoty mieszkaniowej stanowi przychód członka zarządu, który podlega opodatkowaniu.

Członka zarządu wspólnoty mieszkaniowej nie łączy ze wspólnotą stosunek pracy, gdyż jego funkcja wynika bezpośrednio z ustawy o własności lokali. Z tego powodu wynagrodzenia wypłacanego członkom zarządu wspólnoty mieszkaniowej nie uznaje się za przychód ze stosunku pracy. Wynagrodzenie to nie kwalifikuje się również do przychodów z działalności wykonywanej osobiście, która została określona w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ustawa ta do przychodów z działalności wykonywanej osobiście zalicza przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych. Członek zarządu wspólnoty mieszkaniowej pełni swoją funkcję w jednostce organizacyjnej niemającej osobowości prawnej (przepisy ustawy o własności lokali nie nadają wspólnocie statusu osoby prawnej). Wynagrodzenia członka zarządu wspólnoty mieszkaniowej nie można zaliczyć też do przychodów z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub o dzieło, gdyż podstawą pełnienia obowiązków członka zarządu wspólnoty nie jest umowa cywilnoprawna, ale wybór (powołanie) przez wspólnotę.

Mając na uwadze wyłączenia członków zarządu wspólnoty ze wspomnianych form zatrudnienia, ich wynagrodzenie należy zaliczyć do przychodów z tzw. innych źródeł. Przy takich źródłach przychodów podmiot wypłacający świadczenia (w tym przypadku wspólnota mieszkaniowa) nie ma obowiązku poboru zaliczek na podatek od dokonywanych wypłat. Wspólnota mieszkaniowa zobowiązana jest natomiast do sporządzenia i przekazania podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu informacji PIT-8C (w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego).

Po otrzymaniu informacji PIT-8C członek zarządu powinien wykazać kwoty wynagrodzenia w zeznaniu rocznym jako inne źródła. Z uwagi na to, że wspólnota mieszkaniowa nie była płatnikiem i nie pobierała z tego tytułu zaliczki, to na członku zarządu będzie ciążył obowiązek zapłaty podatku. Kwoty te będą opodatkowane na zasadach ogólnych według skali podatkowej.

Umorzone należności czynszowe trzeba wykazać w zeznaniu rocznym, które podatnicy składają do końca kwietnia. Podobnie będzie, jeśli zaległości z tytułu opłat czynszowych zostały umorzone przez spółdzielnię mieszkaniową. W takiej sytuacji również trzeba będzie zapłacić podatek. Umorzony czynsz jest przysporzeniem majątkowym, które należy zakwalifikować jako przychód z innych źródeł. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.) przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Lokatorzy czy też najemcy, którzy skorzystali z umorzenia czynszu, muszą go więc uwzględnić w zeznaniach podatkowych. Umorzony czynsz stanowił dla lokatora przysporzenie majątkowe w postaci bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego, a tym samym lokator uzyskał przychód w wysokości umorzonego czynszu. Podatnicy powinni mieć w związku z umarzaniem zaległości czynszowych wystawione odpowiednie deklaracje.

Spółdzielnie mieszkaniowe, które zdecydowały się na umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych czynszów, oraz samorządy gminne powinny wystawić każdemu lokatorowi, który skorzystał z umorzenia, PIT-8C. W tym formularzu będzie wykazana wartość umorzenia. Przypomnijmy, że PIT-8C należało wystawić do końca lutego roku następującego po roku podatkowym, w którym dokonano umorzenia.

Podatnicy, którzy nie mogli zapłacić czynszu i w związku z tym należności te zostały im umorzone, mogą mieć także kłopot z zapłaceniem podatku z tego tytułu. W związku z tym można zwrócić się do urzędu skarbowego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej ze względu na ważny interes podatnika lub uzasadniony interes publiczny. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa. Dlatego np. samotny rodzic chorego dziecka, który otrzymał w ubiegłym roku decyzję o umorzeniu zaległości z tytułu zapłaty czynszu ze względu na trudną sytuację życiową, będzie mógł wystąpić do naczelnika urzędu skarbowego z wnioskiem o umorzenie podatku.

Kwota umorzonej kary za usunięcie drzew bez zezwolenia oraz odsetek za zwłokę stanowią przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Źródła przychodów, z których dochód podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, zostały ujęte w art. 10 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.). Dla celów podatkowych przychody inne niż określone w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 ustawy są kwalifikowane jako przychody z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy).

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Powyższy przepis zawiera jedynie przykładowy katalog przychodów z innych źródeł. Zawarte w nim sformułowanie w szczególności oznacza, iż definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty, tzn. do tej kategorii można zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Kwota kary za usunięcie drzew bez zezwolenia, która została umorzona wraz z odsetkami, nie jest zwolniona od podatku dochodowego od osób fizycznych, ponieważ wymienione przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawierają zwolnienia od podatku kwot umorzenia zobowiązań z tytułu kary za usunięcie drzew bez zezwolenia, dlatego też stanowi ona przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przychód z powyższego tytułu powstał w dniu umorzenia. Przychód ten odpowiada wartości umorzonej kary i umorzonych odsetek za zwłokę.

Umorzone odsetki od kredytu stanowią umorzone zobowiązanie, które stanowi podlegający wykazaniu w zeznaniu podatkowym przychód z tzw. innych źródeł.

Jak już wspominałam, w myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.) źródłami przychodów są inne źródła. Stosownie zaś do art. 11 ust. 1 cyt. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Natomiast zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy podatkowej za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

Z przepisów tych wynika zatem, że w wyniku dokonanego na podstawie umowy kredytowej naliczenia należnych odsetek u kredytobiorcy powstało zobowiązanie do ich zapłaty. Z drugiej strony, z punktu widzenia banku powstała wierzytelność względem tego kredytobiorcy. Bank, dokonując umorzenia tych odsetek, zmniejszył poziom zobowiązań podatnika wynikających z tych odsetek, czyli w rezultacie nastąpiło zwiększenie majątku podatnika. Zatem w wyniku umorzenia przez bank kwoty stanowiącej zobowiązanie podatnika otrzymał on przysporzenie w postaci nieodpłatnego świadczenia.

Za świadczenie uznaje się takie zachowanie dłużnika zgodne z treścią zobowiązania, które czyni zadość interesowi wierzyciela. Za świadczenie nieodpłatne zaś uważa się takie, które przysparza korzyść majątkową tylko i wyłącznie temu, kto je otrzymuje. W wyniku umorzenia odsetek od kredytu następuje zwolnienie z długu powodujące określone przysporzenie majątkowe po stronie kredytobiorcy w postaci nieodpłatnego korzystania z kapitału w formie udzielonego kredytu. Tak więc w takiej sytuacji mamy do czynienia z nieodpłatnym świadczeniem na rzecz kredytobiorcy, które zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi jego przychód podlegający opodatkowaniu. Wysokością tego przychodu będzie równowartość umorzonych odsetek, gdyż taka jest wysokość przysporzenia z tytułu nieodpłatnego korzystania z kapitału.

Trzeba pamiętać przy tym, iż fakt, że dłużnik nie wywiązuje się ze swojego zobowiązania wobec banku, nie skutkuje automatycznie powstaniem nieodpłatnego świadczenia. Powstaje ono dopiero w momencie wyrażenia przez bank pozytywnej woli nieodpłatnego świadczenia na rzecz kredytobiorcy. Tym aktem pozytywnej woli nieodpłatnego świadczenia na rzecz kredytobiorcy jest zwolnienie podatnika z długu. Otrzymanie kredytu, który zostaje spłacony wraz z odsetkami, nie rodzi obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. Dopiero odstąpienie udzielającego kredyt od żądania zwrotu odsetek za okres windykacji powoduje powstanie przychodu do opodatkowania.

W związku z powyższym umorzone odsetki od kredytu stanowią umorzone zobowiązanie. Umorzone odsetki należy traktować jako inne nieodpłatne świadczenie w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tak więc umorzenie odsetek stanowi uzyskanie przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a co za tym idzie, rodzi obowiązek wystawienia przez bank informacji PIT-8C, w związku z przyznaniem podatnikowi świadczenia o charakterze niepieniężnym.

Osoby, które wychowują małoletnie dzieci, zarówno własne, jak i przysposobione, powinny dochody tych dzieci doliczyć do własnych dochodów wykazanych w zeznaniu rocznym, ale tylko wówczas, gdy przysługuje im prawo dysponowania dochodami dzieci.

Powinność rozliczenia dochodów małoletnich dzieci do dochodów ich rodziców dotyczy także małżonków, którzy pozostają w separacji. Dochody dzieci małoletnich nie podlegają natomiast łączeniu z dochodami ich opiekunów prawnych, niebędących ich rodzicami ani przysposabiającymi.

Czasem bywa tak, że pozostające dziecko samodzielnie coś zarobi, np. występując w reklamie, roznosząc reklamowe ulotki czy dorabiając na wakacjach przy zbiorze owoców. Czasem także dorośli zapewniają dzieciom dochody z tego, co do nich należy, np. gdy wynajmują odziedziczone przez małoletnie dziecko mieszkanie. Od takich dochodów trzeba zapłacić podatek. Jeśli dziecko jest małoletnie, w kontaktach z fiskusem muszą wyręczyć je albo rodzice, albo opiekunowie prawni. Na pytanie, jak takiego rozliczenia dokonać, odpowiedź możemy znaleźć w przepisach art. 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Z przepisów tych wynika, że osoby, które wychowują małoletnie dzieci (lub dziecko) zarówno własne, jak i przysposobione (adoptowane), powinny dochody tych dzieci doliczyć do własnych dochodów wykazanych w zeznaniu rocznym, ale tylko wówczas, gdy przysługuje im prawo dysponowania dochodami dzieci. Warto pamiętać, że prawa takiego nie mają osoby pozbawione przez sąd władzy rodzicielskiej. Co do zasady, rodzicom przysługuje bowiem prawo pobierania pożytków z majątku dziecka. Skutek taki jest wyłączony, w przypadku gdy rodzice zostają pozbawieni władzy rodzicielskiej. Gdy dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy może powierzyć zarząd majątkiem małoletniego ustanowionemu w tym celu kuratorowi.

W przypadku otrzymywania stypendium małoletnie dzieci podlegają odrębnemu opodatkowaniu. Dotyczy to wszelkich stypendiów zarówno wypłacanych na podstawie przepisów o szkolnictwie, jak i fundowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, organizacje społeczne lub wypłacanych na podstawie umów cywilnoprawnych, czyli fundowanych prywatnie. Trzeba tylko pamiętać, że część stypendiów jest zwolniona z PIT.

Rodzice nie wykazują we własnym zeznaniu dochodów z pracy dzieci, a także ze stypendiów oraz dochodów z przedmiotów oddanych dzieciom do swobodnego użytku. Jeżeli małoletnie dziecko osiąga wymienione dochody, należy złożyć odrębne zeznanie na imię i nazwisko dziecka. Zeznanie takie wypełniają i podpisują w imieniu dziecka rodzice. Reguły te dotyczą wyłącznie dzieci małoletnich, tj. takich, które nie ukończyły jeszcze 18 lat. Każda osoba, która wiek ten ukończy (uzyska pełnoletność), musi rozliczyć się z uzyskanych w ciągu roku podatkowego dochodów samodzielnie, bez względu na źródło i wysokość dochodów. Należy także pamiętać, że pełnoletnią staje się także taka osoba, która nie ukończyła jeszcze 18 lat, ale za zgodą sądu opiekuńczego zawarła związek małżeński. Osoba taka traktowana jest tak, jak każda inna osoba pełnoletnia, nawet wówczas, gdy małżeństwo zostało później unieważnione przed ukończeniem przez nią 18 lat.

Kłopotliwe może okazać się rozliczenie w sytuacji, gdy dziecko, które uzyskało pełnoletniość w trakcie roku, osiągnęło dochody zarówno w okresie przed uzyskaniem pełnoletniości, jak i już po tym fakcie. Niektóre urzędy skarbowe twierdzą, że w takim przypadku ta część dochodów, które dziecko uzyskało jako małoletnie, dolicza się do dochodów rodziców, a dopiero z dochodów uzyskanych już po uzyskaniu pełnoletniości rozlicza się ono samodzielnie, wypełniając własny PIT. Taką interpretację rzeczywiście można by przyjąć, czytając przepisy wprost. Jednak konstrukcja całokształtu przepisów dotyczących wspólnego rozliczania się rodziców i dzieci przemawia - moim zdaniem - raczej za przyjęciem takiego ich rozumienia, że za taki rok podatkowy dziecko powinno się rozliczyć już samodzielnie od całości uzyskanych w tym roku dochodów - całości, a zatem zarówno tych, które uzyskało przed osiągnięciem pełnoletniości, jak i po. Przyjęcie innej interpretacji byłoby ze względów praktycznych nielogiczne.

Z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia, każde z małżonków może żądać, aby sąd orzekł separację. Separacja orzeczona przez sąd nie rozrywa węzła małżeńskiego, lecz zawiesza określone skutki prawne małżeństwa. W jaki sposób powinny być w takim przypadku rozliczone dochody małoletnich dzieci małżonków, którzy pozostają w separacji? Co do zasady separacja nie zmienia niczego w zakresie władzy rodzicielskiej sprawowanej nad wspólnymi dziećmi pozostających w separacji małżonków. Zasady doliczania dochodów małoletnich dzieci do dochodów małżonków powinny być zatem takie same, jak wówczas, gdy separacja orzeczona nie jest. Ze względów praktycznych uzasadnione natomiast byłoby, by cały dochód małoletniego dziecka doliczyć do dochodu tego rodzica, który faktycznie wychowuje dziecko lub dzieci (przy którym dzieci pozostały). Trzeba pamiętać, że taka osoba może korzystać z zasad preferencyjnych rozliczenia, które przepisy przewidują dla osób samotnie wychowujących dzieci.

Niezależnie od tego, jakiego rodzaju dochody uzyskują rodzice, rozliczenia dochodów małoletnich dzieci zawsze dokonuje się w zeznaniu PIT-36. Wcześniej trzeba jednak wypełnić załącznik PIT-M. Jeżeli małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu, tj. nie korzystają z możliwości złożenia wspólnego zeznania podatkowego, dochody małoletnich dzieci dolicza się po połowie do dochodu każdego z małżonków, oczywiście jeżeli prawo pobierania pożytków z dochodu dzieci przysługuje obojgu rodzicom.

W sytuacji gdy bank umarza odsetki osobom fizycznym od zaciągniętych kredytów, osoby takie uzyskują przychód podlegający opodatkowaniu PIT. Jest to przychód z innych źródeł. W związku z tym bank ma obowiązek wystawienia PIT-8C. -

Poniesienie (zwrot) przez skarżącą spółdzielnię wydatków na wymianę stolarki okiennej nie stanowi - po stronie członka - przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Odnosi się to zarówno do sytuacji, w której członek spółdzielni sfinansował w 100 proc. koszt wymiany stolarki, a następnie otrzymał zwrot w wysokości 50 proc., jak również w przypadku, w którym wpłacał 50 proc. wartości dokonywanej wymiany. -

Nie można zaakceptować takiej wykładni art. 20 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, która doprowadziła organ podatkowy do stwierdzenia, iż zabezpieczenie realizujące zaspokojenie potrzeb drugiego z małżonków wypłacone ze wspólnego majątku małżonków stanowiło dla skarżącej przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu -

Dopłaty waloryzacyjne z tytułu umowy pożyczki, nie stanowią innego źródła przychodu w rozumieniu norm wynikających z art. 20 ust. 1 ustawy z 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Pojęcie to nie obejmuje zatem przychodu w postaci dopłaty waloryzacyjnej do kwoty sumy pożyczonej wyrażonej w walucie polskiej, stanowiącej równowartość określonej kwoty innej waluty. Dopłaty te nie stanowią więc także dochodu (przychodu) podlegającego opodatkowaniu tym podatkiem. Z tej przyczyny nie mógł mieć zastosowania przepis art. 17 pkt 1 ustawy podatkowej, który za przychód z kapitałów pieniężnych uważa jedynie odsetki od pożyczek, oraz art. 30 ust. 1 omawianej ustawy, stosownie do którego dochodów (przychodów) uzyskanych na terytorium RP nie łączy się z dochodami (przychodami) z innych źródeł w tym z odsetek od pożyczek i pobiera się od nich podatek w formie ryczałtu.

Normy wyrażone w tych przepisach odnoszą się jedynie do odsetek od pożyczek -