Nie każda odprawa pracownicza jest wolna od PIT

Artykuł 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c, a także dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Źródłami przychodów mogą być natomiast: stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, a także emerytura lub renta. Dodajmy w tym miejscu, że za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń. W szczególności mogą to być wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

O obowiązku opodatkowania wypłaconych kwot przesądza fakt, czy świadczenie jest przychodem ze stosunku pracy w myśl wymienionego art. 12 ust. 1 ustawy. Decydujące znaczenie będzie miała okoliczność, czy świadczenie to może otrzymać wyłącznie pracownik, czy również inna osoba niezwiązana z pracodawcą. W przypadku odprawy pieniężnej przez pracodawcę na rzecz byłego pracownika podstawą jest łączący te podmioty istniejący wcześniej stosunek pracy. Skutkiem tego odprawa wypłacona byłemu pracownikowi będzie stanowiła przychód z tytułu dotychczasowego stosunku pracy. W takiej sytuacji zastosowania nie będzie miał przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT zwalniający z opodatkowania odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Wynika z tego, że nie wszystkie odszkodowania otrzymane przez osoby fizyczne są wolne od podatku dochodowego. Ze zwolnienia przedmiotowego korzystać mogą bowiem tylko te odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają z przepisów rangi ustawy lub aktów wykonawczych wydanych na podstawie, bądź wyroków sądowych.

Zwróćmy uwagę, że zapis art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT wskazuje precyzyjnie, że otrzymane odprawy i odszkodowania wypłacane na podstawie na przykład przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy nie zostały objęte zwolnieniem od podatku dochodowego od osób fizycznych. Odprawa tego rodzaju zawiera się bowiem w uregulowaniach przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie korzysta ze zwolnienia, gdyż zasady i możliwość jego przyznania wynikają z przepisów odrębnej ustawy. W tym przypadku będą to przepisy kodeksu pracy. Wypłacone z tego tytułu kwoty będą zatem stanowiły przychód zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT i będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Z uwagi na zakwalifikowanie kwot wypłaconych odpraw do przychodów ze stosunku pracy trzeba będzie je wykazać w rocznym PIT składanym do urzędu skarbowego do końca kwietnia. Wartości te wpisuje się w rubryce dotyczącej przychodów ze stosunku pracy. Trzeba także pamiętać, że pracodawca wypłacający tego rodzaju odprawy, zgodnie z art. 31 ustawy o PIT, zobowiązany jest jako płatnik obliczyć, pobrać oraz odprowadzić do urzędu skarbowego zaliczkę na PIT od wypłaconych kwot.

Na zakończenie warto jeszcze zwrócić uwagę na jedną kwestię. Dość często zdarza się, że pracodawcy wypłacają należne kwoty odpraw lub odszkodowań z opóźnieniem. Sądy w wydawanych wyrokach nakazują wypłaty odsetek. Powstaje zatem pytanie, czy odsetki także powinny zostać opodatkowane, czy może dopuszczalne jest zastosowanie do nich zwolnienia z PIT. Rozwiązanie tej wątpliwości możemy znaleźć w ustawie o PIT. Otóż, jak wskazuje art. 21 ust. 1 pkt 95 ustawy, wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty wynagrodzeń i świadczeń z tytułów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT. Z treści tego przepisu wynika, że odsetki wynikające ze zwłoki w wypłacie przysługujących należnych pracownikowi świadczeń wynikających m.in. ze stosunku pracy, mają charakter odszkodowawczy za opóźnienie tej wypłaty i są wolne od podatku dochodowego.