Nieświadomość podatnika nie przesądza o braku podatku

Nie jest prawdą, że nieodpłatne świadczenie może wystąpić jedynie wtedy, gdy osoba je spełniająca ma tego świadomość. Ponadto pojęcia świadczenie nieodpłatne oraz częściowo odpłatne są pojęciami odrębnymi, nie zachodzącymi na siebie.

Organy podatkowe w czerwcu 2008 r. określiły podatniczce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok. Organ podatkowy wskazał, że wartość maszyn i urządzeń kupionych w 2004 roku, a następnie wniesionych aportem znacznie odbiegała od ich wartości ustalonej przez powołanego przez organ rzeczoznawcę. Organ najpierw wezwał strony umowy do zmiany tej wartości. Ponieważ jednak strony w udzielonych odpowiedziach nie zmieniły podanej wartości, organ przyjął wartość ustaloną przez biegłego. W wycenie sporządzonej przez rzeczoznawcę powołanego określono wartość maszyn, a nie ich cenę. Ustalana wartość rynkowa przedmiotowych maszyn i urządzeń została oszacowana na podstawie wyjaśnień pełnomocnika firm (sprzedającej i kupującej), gdyż innych informacji, np. zdjęć, kosztorysów napraw, nie przedstawiono. Sporządzając opinię, biegły brał pod uwagę ceny maszyn i urządzeń publikowane w specjalistycznych pismach oraz informacje uzyskane od przedsiębiorców i firm zajmujących się handlem i naprawą przedmiotowych maszyn. Organ uznał, że kupując maszyny i urządzenia, podatniczka uzyskała częściowo odpłatne świadczenia.

Podatniczka zaskarżyła niekorzystną decyzję do sądu. Jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznał, że skarga nie jest zasadna. Sąd zgodził się ze skarżącym, że pojęcie świadczenia nie jest regulowane w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, i należy odwołać się do art. 353 kodeksu cywilnego. W jego ocenie jednak nie jest prawdą, że nieodpłatne świadczenie może wystąpić jedynie, gdy osoba je spełniająca ma tego świadomość. Gdyby sprzedający miał świadomość nieodpłatnego świadczenia, to wówczas należałoby rozważyć, czy zawarta umowa nie jest dotknięta w całości lub części nieważnością - w rozumieniu art. 83 kodeksu cywilnego. Sąd zwrócił uwagę, że organy, przeprowadzając postępowanie, nie zakwestionowały ważności zawartej umowy, nie miały tym samym obowiązku przeprowadzania rozważań nad świadomością czy zamiarem stron tej umowy.

Ponadto WSA podkreślił, że w sprawie nie wystąpiło nieodpłatne świadczenie, tylko świadczenie częściowo odpłatne w rozumieniu art. 11 ust. 2b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jego zdaniem pojęcia świadczenie nieodpłatne oraz częściowo odpłatne są pojęciami odrębnymi, nie zachodzącymi na siebie. Świadczenie to takie zachowanie dłużnika, które odpowiada treści konkretnego stosunku zobowiązaniowego, dla jego istoty nie ma znaczenia odpłatność. Z zawartej umowy wynika, że świadczenie sprzedającego maszyny polegało na ich wydaniu oraz przeniesieniu własności. To, czy świadczenie ma charakter częściowo odpłatny w rozumieniu art. 11 ust. 2b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, należy rozważać w sensie ekonomicznym, a nie zobowiązaniowym. Oznacza to, że ustalić należało ceny rynkowe sprzedawanych rzeczy, z uwzględnieniem stanu i stopnia ich zużycia oraz czasu i miejsca ich sprzedaży. W tym celu został przeprowadzony przez organy dowód z opinii biegłego. Podatniczka nie przedstawiła dowodów, które by je podważył.