Jak rozliczać koszty oraz płacić podatek

Takie podejście do sprawy dowodzi, że podatnik nie potrafi rozgraniczyć działalności wykonywanej osobiście od działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 10 ustawy o PIT można działalność oświatową wykonywać dwutorowo: 1) jako działalność wykonywaną osobiście - w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 2, 2) jako działalność gospodarczą (art. 10 ust. 1 pkt 3).

W pierwszym przypadku, zgodnie z art. 13 pkt 1 ustawy, za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się m.in. przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej. W takim przypadku podatnik ma prawo skorzystać z przywileju nadanego przez art. 22 ust. 9, w myśl którego to przepisu koszty uzyskania takich przychodów określa się w wysokości 20 proc. w stosunku do uzyskanego przychodu, z tym że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód. Podatnik nie musi wówczas prowadzić księgi przychodów i rozchodów.

W drugim przypadku działalność jest opodatkowana jak każda inna działalność gospodarcza (zgodnie z art. 14 i in. ustawy). Podatnik musi wówczas prowadzić księgę przychodów i rozchodów, oczywiście zgodnie z przepisami rozporządzenia ministra w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Na podstawie rzetelnie prowadzonej księgi przychodów ustalany jest dochód, od którego podatek wylicza się z tabeli podatkowej.

U tak prowadzących działalność osób przychody mogą być pomniejszone według zasad określonych w art. 23 ustawy. Generalną zasadą jest, że odliczyć można tylko wydatki faktycznie poniesione i udokumentowane fakturami, rachunkami lub innymi dowodami księgowymi. Na przykład część wydatków na czynsz wpisuje się do części rozchodowej księgi na podstawie sporządzonego przez podatnika dowodu wewnętrznego, do którego załącznikiem jest faktura (rachunek itp.) określająca wydatek w pełnej wysokości.

Jednakże - podobnie jak wszelkie inne koszty związane z używaniem takiego samochodu - za pośrednictwem tzw. kilometrówki. Rozumiem, że intencją tego pytania jest potwierdzenie, że wydatek na ubezpieczenie prywatnego samochodu można wpisać po stronie kosztów w ewidencji przebiegu pojazdu. Podatnicy mają często w tej kwestii wątpliwości, potęgowane niejednoznacznymi odpowiedziami pracowników urzędu skarbowego. To, że ubezpieczenie ma charakter wydatku osobistego, nie wyklucza możliwości częściowego rozliczenia go w koszty, podobnie jak wszelkich innych wydatków. Po to właśnie wymyślono konstrukcję tzw. kilometrówki, by za pomocą tego mechanizmu parametryzować, jaka część wydatków może być zaliczona w koszty, a jaka nie. W owym ryczałcie za kilometr przebiegu pojazdu mieszczą się właśnie takie wydatki, które częściowo są prywatne, a częściowo służbowe.

Jedyne ograniczenie przy takim sposobie rozliczania kosztów polega na tym, że wydatki muszą być faktycznie poniesione. A to oznacza, że nawet gdy z przemnożenia liczby przejechanych kilometrów przez ryczałtową stawkę za jeden kilometr wyjdzie kwota wyższa niż faktycznie poniesione, zsumowane wydatki - to tej nadwyżki niemającej pokrycia w wydatkach wliczyć do kosztów uzyskania przychodów nie można.

Podatnik ma prawo uznać za koszt uzyskania przychodu m.in. amortyzację samochodu wykorzystywanego w działalności gospodarczej. W przypadku samochodu ciężarowego amortyzacja podatkowa dotyczy pełnego odpisu amortyzacyjnego, niezależnie od wartości początkowej samochodu (w przypadku samochodu osobowego granicę stanowi równowartość 20 tys. euro; gdy wartość samochodu osobowego jest wyższa, amortyzacja podatkowa stanowi tylko odpowiedni odsetek amortyzacji podatkowej w stosunku do pełnej amortyzacji).

Do podatnika należy też decyzja, czy samochód, który posiada (i to zarówno osobowy, jak i ciężarowy) jest wykorzystywany tylko do celów działalności gospodarczej. Jeśli tak, wystarczy wpisać go do ewidencji środków trwałych i od następnego miesiąca po takim zdarzeniu obciążać koszty prowadzonej działalności gospodarczej odpowiednim odpisem amortyzacyjnym. Nie ma przy tym znaczenia, czy samochód ów kupiony był przed rozpoczęciem działalności gospodarczej czy już w trakcie.

Także i w jednym, i w drugim przypadku przepisy nie nakładają na podatnika żadnych obowiązków polegających na powiadamianiu urzędu skarbowego o takiej swojej decyzji. Samo wpisanie samochodu do ewidencji środków trwałych i rozpoczęcie amortyzacji jest równoznaczne z oświadczeniem podatnika, że pojazd ten od dnia wpisu do ewidencji będzie wykorzystywany wyłącznie do celów prowadzonej działalności gospodarczej.

Nie ma przeszkód, by po zakończeniu okresu oszczędzania w kasie mieszkaniowej, bez ryzyka utraty prawa do związanej z tym ulgi podatkowej, przeznaczyć wycofane pieniądze jednocześnie i na nabycie domu, i na jego remont lub przebudowę. Ale pod warunkiem, że w umowie o kredyt kontraktowy zawartej z bankiem obie formy wydatkowania pieniędzy były wskazane jako cel systematycznego gromadzenia oszczędności.

Podatnik, który skorzystał z prawa do odliczenia od podatku 30-proc. kwot wpłacanych do kasy mieszkaniowej, może utracić prawo do takiego odliczenia m.in. wówczas, gdy rozliczane tak oszczędności wydatkuje na cel inny niż ten, który został określony w umowie o kredyt kontraktowy. Przy czym celami mieszkaniowymi, które mogą być określone w takiej umowie o kredyt kontraktowy, są służące zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych kredytobiorcy: 1) nabycie, budowa, przebudowa, rozbudowa lub nadbudowa domu albo lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość, 2) uzyskanie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, 3) remont takiego domu albo lokalu, z wyjątkiem bieżącej konserwacji i odnowienia mieszkania, 4) spłata kredytu bankowego zaciągniętego na cele wymienione w pkt 1-3, 5) nabycie działki budowlanej lub jej części pod budowę domu jednorodzinnego lub budynku mieszkalnego, w którym jest lub ma być położony lokal mieszkalny kredytobiorcy.

Nie ma przymusu zakupu nowo wybudowanego domu lub mieszkania. Oznacza to, że środki wycofywane z kasy zgodnie z warunkami umowy o kredyt kontraktowy mogą być przeznaczone np. na zakup domu na rynku wtórnym. Oczywiście, jeśli w umowie jako cel gromadzenia oszczędności zapisano taki wariant.

Praktycznie wzory umów o kredyt kontraktowy, proponowane klientom przez banki, zawierały wyszczególnienie wszystkich tych celów - niejako na wszelki wypadek. Żaden przy tym przepis nie nakazuje, by ostatecznie ponoszony wydatek ze środków zgromadzonych w kasie ograniczył się do jednego tytułu. Tak może być tylko wówczas, gdy w konkretnej umowie o kredyt kontraktowy jako cel gromadzenia oszczędności strony wskazały wyłącznie jeden taki cel, np. kupno domu.

Jeśli zaś za cel gromadzenia oszczędności w konkretnej umowie wskazano i kupno domu, i jego remont, nie ma przeszkód, by równolegle pieniądze wycofane z kasy wydawać na oba te cele.

Zaliczki kwartalne mogą wpłacać tylko podatnicy uzyskujący dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej, będący małymi podatnikami oraz podatnicy rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej. Mały podatnik w 2009 r. jest limitowany kwotą przychodu 2 702 000 zł.

Z metody tej mogą korzystać zarówno podatnicy, którzy wybiorą opodatkowanie według skali podatkowej, jak i na podstawie art. 30c ustawy, czyli w formie podatku w stałej wysokości 19 proc.

Wysokość zaliczek za I, II i III kwartał roku podatkowego ustala się w następujący sposób. Obowiązek wpłacania zaliczki powstaje, poczynając od kwartału, w którym dochody przekroczyły kwotę powodującą obowiązek zapłacenia podatku - zaliczkę za ten kwartał stanowi podatek obliczony od dochodu. Zaliczkę za kolejne kwartały ustala się w wysokości różnicy pomiędzy podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku a sumą zaliczek za poprzednie kwartały.

Zaliczki kwartalne, za okres od I do III kwartału roku podatkowego podatnicy uiszczają w terminie do dnia 20 każdego miesiąca następującego po kwartale, za który wpłacana jest zaliczka. Zaliczka za ostatni kwartał jest uiszczana w wysokości zaliczki za kwartał poprzedni, w terminie do dnia 20 grudnia.

Oznacza to, że obowiązek wpłacania zaliczki powstaje, poczynając od kwartału, w którym dochody te przekroczyły kwotę powodującą obowiązek zapłacenia podatku, czyli kwotę 3091 zł. Zaliczkę za ten kwartał stanowi podatek obliczony od tego dochodu na podstawie skali podatkowej określonej w art. 27 ustawy. Zaliczkę za kolejne kwartały ustala się w wysokości różnicy pomiędzy podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku a sumą zaliczek za kwartały poprzedzające.

Natomiast podatnicy, którzy wybrali art. 30c jako podstawę opodatkowania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, płacą zaliczki na podatek co kwartał, o ile tylko uzyskają dochód.

Podatnicy, którzy wybrali płacenie podatku od działalności gospodarczej w stałej wysokości 19 proc., będący małymi podatnikami oraz podatnicy rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej mogą wpłacać na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje właściwy naczelnik urzędu skarbowego, zaliczki kwartalne w wysokości różnicy między podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku a sumą należnych zaliczek za poprzednie kwartały.

Mało tego - także sam zakup psów można było zaliczyć w koszty, a także np. wydatki na opiekę weterynaryjną itp. Zgodnie z art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (który zawiera pełny katalog wydatków ponoszonych w związku z prowadzoną działalnością, których za koszt uzyskania przychodu uznać nie można) jeśli tylko między wydatkiem a prowadzoną działalnością istnieje związek przyczynowo-skutkowy, to podatnik ma prawo wydatek ów wliczyć w koszty. Oczywiście pozostaje jeszcze kwestia odpowiedniego udokumentowania takich wydatków. Na tę okoliczność powinna być więc wystawiona faktura, rachunek, ewentualnie dowód wewnętrzny itp. - wszystko zgodnie z przepisami regulującymi zasady prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów.