Opodatkowanie bonusów w akcjach pracowniczych i opcjach menedżerskich

Akcje pracownicze i opcje na akcje są szczególną formą dodatkowego wynagradzania pracowników. Dotyczy to zazwyczaj pracowników wyższego szczebla, będących na stanowiskach kierowniczych oraz członków zarządu, i wpisuje się w szeroko rozumiany plan motywacyjny dla kadry pracowniczej.

Właściciele spółek, które chcą skorzystać z takiej formy premiowania pracowników, mogą wybierać spośród wielu różnych planów przyznawania akcji czy też opcji na akcje. Niektóre plany motywacyjne mogą być jednak dedykowane do konkretnych spółek, uwzględniających ich specyfikę funkcjonowania oraz długoterminowe prognozy jej działalności.

W praktyce opodatkowanie akcji czy opcji przekazywanych pracownikom budzi wiele wątpliwości. Jeszcze do niedawna organy podatkowe prezentowały stanowisko, że w momencie nieodpłatnego otrzymania akcji przez pracownika lub nabycia akcji przez pracownika za cenę poniżej ich wartości rynkowej nie powstaje dochód do opodatkowania. Taki dochód powstawał dopiero w chwili zbycia tych akcji. Obecnie jednak stanowisko organów podatkowych jest niekorzystne dla podatników i opiera się na tym, że pracownicy już w momencie otrzymania akcji uzyskują przychód ze stosunku pracy.

Zdarza się jednak, że niektóre sądy administracyjne podtrzymują skargi wniesione przez podatników na interpretacje organów podatkowych w tej kwestii i uznają, że uzyskana przez pracowników korzyść w postaci nabycia akcji na preferencyjnych warunkach powinna zostać opodatkowana, ale dopiero w chwili zbycia tych akcji (a więc według stawki 19 proc., właściwej dla dochodów kapitałowych).

Obecnie skutki podatkowe przyznania akcji czy opcji na akcje należy rozpoznawać oddzielnie dla konkretnego planu motywacyjnego przyjętego w danej spółce. Inne skutki podatkowe wystąpią dla przyznania akcji czy opcji na akcje dla pracownika spółki, która jest emitentem tych instrumentów, a inne, jeśli instrumenty te wydane zostaną przez podmiot z grupy kapitałowej, który w stosunku do otrzymującego akcje nie jest pracodawcą. Możliwa jest również sytuacja, że przekazaniu podlegają akcje podmiotu innego niż ten, w którym pracownik jest zatrudniony.

Premiowanie pracowników akcjami czy opcjami na akcje ma na celu powiązanie tej formy wynagrodzenia z bieżącymi wynikami finansowymi spółki, w której są zatrudnieni ci pracownicy. Motywacyjny czynnik takiej formy premiowania polega na tym, że gdy ceny akcji spółki pracodawcy rosną, to ma to automatyczne przełożenie na tę część dodatkowego wynagrodzenia pracowników, która jest właśnie powiązana z akcjami. Jeśli wartość firmy rośnie, to tym samym zwiększa się wartość akcji przyznanych pracownikom.

Taka forma wynagradzania szczególnie sprawdza się w przypadku kadry zarządzającej spółki akcyjnej, która jest notowana na giełdzie papierów wartościowych. Zarządzający spółką, jeśli posiadają akcje danego przedsiębiorstwa, są zainteresowani również podnoszeniem jego wyceny (którą na bieżąco można monitorować), przez co podnosi się wycena ich pakietów akcji.

Wprowadzenie w spółce planów motywacyjnych opartych na instrumentach finansowych (akcje, opcje na akcje, prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, obligacje zamienne) zależy od uwarunkowań rynku kapitałowego, kondycji finansowej samej spółki oraz obowiązujących regulacji prawnopodatkowych. Przy wprowadzaniu planu motywacyjnego właściciele spółki powinni określić: jaki udział we własności powinna mieć kadra zarządzająca, aby miało to odpowiednio motywacyjne znaczenie, a jednocześnie nie przyniosło strat kapitałowych właścicielom; jakie opcje i na ile akcji oferować poszczególnym menedżerom i w jakim terminie określić wykonanie tych opcji; jak powinna wyglądać relacja między wynagrodzeniem menedżera opartym na systemie opcji na akcje a innymi składnikami jego wynagrodzenia (np. gotówkowymi).

Z jednej strony zaletą planu motywacyjnego jest to, że wynagrodzona w ten sposób kadra zarządzająca skupia się na maksymalizacji zysku spółki, od którego wypłacane są np. premie okresowe na rzecz działań zmierzających do podnoszenia wyceny spółki (przez np. inwestycje zwiększające wartość spółki, a co za tym idzie wycenę jej akcji na rynku). Ponadto spółka może regulować podaż pracowniczych instrumentów finansowych poprzez wprowadzenie np. kilkuletniej blokady ich sprzedaży.

Jednak oprócz pozytywnego elementu motywacyjnego, system premiowania pracowników akcjami czy opcjami ma również swoje negatywne strony. Bonus dla menedżerów w postaci akcji czy opcji na akcje podatny jest na wahania cen akcji czy trendy rynkowe, które mają istoty wpływ na ich wycenę. Wadą opcji menedżerskich jest to, że cena akcji nie zależy wyłącznie od menedżera i jego pracy, ale i wielu innych czynników (w tym podatność akcji na spekulacje czy trendy na rynku kapitałowym), na które menedżer może nie mieć żadnego wpływu.

Z punktu widzenia spółki i jej akcjonariuszy wprowadzenie planów motywacyjnych dla menedżerów opartych na instrumentach finansowych ma również pozytywne i negatywne skutki.

Akcjonariusze najczęściej godzą się, żeby kadra objęła walory akcyjne za symboliczną cenę, ale jednocześnie stawiają warunki w postaci zrealizowania określonego poziomu sprzedaży czy zysku (lepsze wyniki spółek z reguły przekładają się na wzrost kursu). Dla akcjonariuszy ważne jest też, czy wprowadzenie planu motywacyjnego opartego na akcjach czy opcjach na akcje ma być formą nagrody dla menedżera za jego poprzednie wyniki spółki (co może zostać źle przyjęte przez drobnych akcjonariuszy) czy też są planem motywacyjnym ukierunkowanym na ich przyszłe wyniki.

Dla spółki natomiast emisja akcji wiąże się z podwyższeniem kapitału własnego przez spółkę akcyjną, polegającym na utworzeniu nowych akcji. Wpływa to na rozwodnienie udziałów akcjonariuszy. Wynika to z tego, że kapitał po emisji nowych akcji dzieli się na większą liczbę akcji, natomiast wpływy z podniesienia tego kapitału są zazwyczaj niższe niż aktualna wartość rynkowa akcji, ponieważ akcje są oferowane bezpłatnie lub po niższej cenie, która ma zachęcić do ich nabycia. Tak więc koszty nowej, specjalnej emisji akcji dla pracowników spółki ponoszą dotychczasowi akcjonariusze spółki w postaci rozdrobnienia kapitału.

Zaznaczyć trzeba, że brak jest przepisów podatkowych regulujących bezpośrednio kwestię opodatkowania nieodpłatnego przyznania akcji pracownikom przez ich pracodawcę. Stąd też, w celu oceny, czy przekazanie akcji pracownikom jest opodatkowane, należy odnieść się do ogólnych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT). Przyznanie pracownikom akcji po cenach preferencyjnych lub nieodpłatnie, co do zasady stanowi przychód do opodatkowania. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Zatem u osoby otrzymującej akcje nieodpłatnie (lub nabywającej je po cenie preferencyjnej) powstaje przychód podatkowy. Przychód ten powinien zostać zakwalifikowany jako przychód pracownika ze stosunku pracy - akcje są przecież przyznawane przez pracodawcę swoim pracownikom. Ponadto jeżeli dane świadczenie jest przyznawane tylko pracownikom (a nie osobom trzecim), to stanowi ono dochód ze stosunku pracy. Dochód ten podlega opodatkowaniu tak jak każdy inny dochód ze stosunku pracy (tj. według skali podatkowej 18 proc. i 32 proc.). Od tego dochodu należy odprowadzić również składki na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne. Takimi argumentami posługują się organy podatkowe.

Jednak po spełnieniu określonych warunków istnieje możliwość korzystnego opodatkowania przekazania akcji. W zależności od tego, w jaki sposób firma pozyskała akcje oraz w jakiej formie przekazała je swoim pracownikom, powstanie dla pracodawcy obowiązek odprowadzenia podatku dochodowego oraz składek ubezpieczeniowych.

Ustawa o PIT odsuwa bowiem moment opodatkowania do czasu sprzedaży tych akcji, o ile spełnione zostaną warunki przyznania akcji wynikające z art. 24 ust. 11 ustawy o PIT.

Powyższy przepis określa, że w przypadku, gdy pracodawca przekazuje akcje na podstawie uchwały walnego zgromadzenia, to dochód uzyskany z tego tytułu nie podlega opodatkowaniu w momencie objęcia tych akcji. Regulacja ta dotyczy zarówno spółek akcyjnych będących w obrocie giełdowym, jak i spółek pozagiełdowych oraz nabycia akcji także od tzw. subemitenta usługowego, czyli nabycia od innych podmiotów, które wcześniej nabyły te akcje wyłącznie w celu przeniesienia tytułu ich własności na osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia.

Podkreślić należy, że opodatkowaniu będzie podlegał uzyskany dochód dopiero w momencie zbycia tych akcji. Regulacja ta jest jednak mało elastyczna, ponieważ obejmuje tylko sytuacje, w których spółka sama emituje akcje bezpośrednio na rzecz uprzywilejowanych pracowników, oraz sytuacje, w których spółka emituje akcje na rzecz innej spółki ze wskazaniem sposobu zadysponowania tymi akcjami na rzecz pracowników.

Odroczenia momentu osiągnięcia przychodu przez pracowników do chwili sprzedaży akcji nie będzie mogło być zastosowane w sytuacji, gdy spółka skupuje swoje akcje (np. na giełdzie) w celu ich preferencyjnego wydania pracownikom.

Jeżeli spółce uda się przeprowadzić preferencyjną emisję lub zbycie akcji w sposób mieszczący się w powyższej regulacji, to taka formuła wynagradzania pracowników jest korzystna podatkowo z perspektywy pracowników.

Po pierwsze, dochody ze sprzedaży akcji traktowane są jako dochody kapitałowe, a nie dochody ze stosunku pracy. Oznacza to, że podlegają one opodatkowaniu stawką 19 proc., co będzie korzystne dla osób, których dochody przekraczają pierwszy próg podatkowy. Po drugie, nie podlegają składkom na ubezpieczenie społeczne, a więc pracownik, któremu zostały przyznane akcje, otrzymuje większy realny dochód.

W tej sytuacji pracodawca nie oblicza więc dochodu przy objęciu akcji przez pracowników, tak jak w przypadku innych świadczeń ze stosunku pracy, ponieważ nie ma obowiązku odprowadzenia podatku dochodowego oraz składek na system ubezpieczeń.

Zatem jeśli przychód podatkowy powstanie dla pracownika dopiero w momencie sprzedaży przez niego akcji, to pracownik rozliczy go w deklaracji PIT-38, składanej do końca kwietnia roku następującego po roku podatkowym, w który te akcje zostały sprzedane.

Coraz częściej zdarza się, że pracodawca w ramach programów motywacyjnych przekazuje swoim pracownikom nie tylko akcje, ale również inne instrumenty finansowe, takie jak opcje na akcje, prawa do akcji, warranty subskrypcyjne czy obligacje zamienne.

O ile powyższe instrumenty nie są wymienione w art. 24 ust. 11 ustawy o PIT, to nie powinno to oznaczać, że pracownik otrzymując je, osiąga przychód ze stosunku pracy. Powstanie przychodu jest przede wszystkim uzależnione od możliwości zbycia otrzymanych instrumentów. Zbycie jest możliwe, jeśli możliwe jest ustalenie wartości rynkowej tych instrumentów. Przychód powstałby, gdyby pracownik mógł swobodnie rozporządzać tymi instrumentami. Wtedy możliwe byłoby określenie konkretnego przysporzenia majątkowego z tego tytułu. Dochodem w takim przypadku byłaby nadwyżka wartości rynkowej nad odpłatnością poniesioną przez pracownika.

Cechą wspólną powyższych instrumentów jest to, że pracownik może w określonym terminie po spełnieniu ustalonych warunków zamienić je na akcje. Jeśli więc instrumenty te nie są zbywalne (instrumenty te funkcjonują w ten sposób, że mogą być tylko zamienione na akcje), to ich przyznanie nie spowoduje powstania przychodu po stronie pracownika. Przychód dla pracownika (ze stosunku pracy) powstaje dopiero z chwilą rzeczywistego otrzymania przez niego konkretnego świadczenia, a więc w chwili nieodpłatnego otrzymania akcji (o ile akcje te nie spełniają warunków określonych w art. 24 ust. 11 ustawy o PIT).

W dotychczasowej praktyce organów podatkowych pojawiły się również interpretacje, które traktowały pracownicze opcje na akcje jako pochodne instrumenty finansowe. Prawidłowość takiej kwalifikacji jest jednak wątpliwa ze względu na istotne różnice między opcjami pracowniczymi a opcjami rozumianymi jako instrument pochodny.

Wątpliwości podatkowe budzi również zamiana obligacji na akcje. Jeśli kierować się podobnym tokiem rozumowania jak w przypadku opcji na akcje, to transakcja kapitałowa polegająca na realizacji praw z obligacji zamiennych emitenta i objęciu jego akcji nie oznacza ich zbycia, ale stanowi jedynie zamianę papierów wartościowych. Przychód podatkowy powinien powstać również dopiero w momencie zbycia akcji.

Obligacje zamienne to specyficzny rodzaj dłużnych papierów wartościowych emitowanych przez spółki. Posiadacze takich obligacji mają prawo w okresie konwersji do zamiany posiadanych obligacji na akcje. Rozpoznając odrębnie zasady opodatkowania przychodu z tych dwóch rodzajów papierów wartościowych, to zgodnie przepisami ustawy o PIT przychodem posiadacza obligacji są odsetki (dyskonto), od których emitent pobiera zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 19 proc. w dniu wypłaty lub postawienia ich do dyspozycji posiadaczowi obligacji. Natomiast w odniesieniu do akcji rozpoznawany jest dochód jako różnica między uzyskanym przychodem a kosztem uzyskania przychodu, ale dopiero w momencie odpłatnego zbycia tych akcji. Podatek z tego tytułu wynosi 19 proc. uzyskanego dochodu.

Czynność konwersji obligacji na akcje wywoła skutki podatkowe dopiero w momencie zbycia uzyskanych akcji. Należy przyjąć, że moment uzyskania dochodu z akcji nie jest tożsamy z momentem ich otrzymania, bowiem akcje generują dochód w przyszłości w postaci dywidendy lub też w postaci różnicy między ceną nabycia a ceną ich sprzedaży. W przypadku gdy zarówno obligacje zamienne, jak i akcje są poddane wycenie, to w momencie konwersji obligacji na akcje może okazać się, że inwestor ponosi zysk lub stratę. W przypadku gdy cena akcji rośnie, a cena obligacji spada, to inwestor notuje zysk. Natomiast w sytuacji odwrotnej, tj. gdy cena akcji spada, a cena obligacji rośnie, to inwestor ponosi stratę.

Wzajemne relacje cenowe tych dwóch instrumentów w momencie konwersji będą miały znaczenie dopiero przy ustalaniu kosztu przy sprzedaży akcji, który będzie niższy niż w przypadku spadku wartości akcji w stosunku do wartości obligacji. Konwersja nie wywołuje więc żadnych skutków podatkowych, nawet jeśli nie jest znany czas sprzedaży akcji.

Dla spółki, która wynagradza pracowników w postaci akcyjnych programów motywacyjnych, emisja akcji (dla celów spełnienia warunków z art. 24 ust. 11 ustawy o PIT) może jednak nie być efektywna podatkowo. Zwykłe wynagrodzenie wypłacone pracownikowi stanowi koszt uzyskania przychodu pracodawcy, natomiast emisja własnych akcji już nie. Dlatego z tego punktu widzenia emisja akcji w celu przyznania ich uprawnionym pracownikom może nie być efektywna podatkowo.

W świetle ostatniego orzecznictwa wydatki związane z podwyższeniem kapitału zakładowego nie stanowią kosztu uzyskania przychodów. Do takich wydatków można zaliczyć usługi doradcze związane z podwyższeniem kapitału, opłaty notarialne oraz podatek od czynności cywilnoprawnych. Brak możliwości ujęcia wydatków na emisję akcji w kosztach podatkowych wynika z tego, że są one bezpośrednio związane z nabyciem wkładu, czy to pieniężnego czy niepieniężnego, a wartość otrzymanego wkładu jest wyraźnie w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT) wyłączona z przychodów podatkowych.

Dla spółek jest to stanowisko niekorzystne, ze względu na to, że taka interpretacja przepisów pomija cel dokapitalizowania spółki kapitałowej. A podstawowym celem każdej emisji jest przecież zgromadzenie kapitału. Zatem wydatki związane z emisją odpowiadają potencjalnym przyszłym przychodom spółki i warunkują jednocześnie prowadzenie przyszłej działalności gospodarczej w szerszym zakresie niż pierwotnie. Wspólnicy spółki muszą się jednak liczyć z niekorzystnym stanowiskiem organów podatkowych. Nie stoją oni jednak na przegranej pozycji. Część sądów administracyjnych uznaje, że wydatki związane z emisją akcji stanowią ogólny koszt działalności spółki i można je odliczyć od przychodu.

Jeśli chodzi o podatek od towarów i usług, to spółka może odliczyć podatek naliczony przy dokonywaniu wydatków związanych z emisją akcji, o ile pozyskany kapitał ma służyć działalności opodatkowanej. Jeśli więc pozyskanie kapitału przez dany podmiot jest elementem działalności gospodarczej spółki, to wykonywane przez tę spółkę czynności dają prawo do odliczenia VAT. Takie stanowisko jest potwierdzone przez sądy administracyjne oraz orzecznictwo ETS.

Brak możliwości zaliczenia do kosztów wydatków na emisję akcji może sprzyjać temu, że spółki decydują się na premiowanie pracowników akcjami czy opcjami na akcje innej spółki niż spółka, w której zatrudniony jest pracownik (np. w sytuacji gdy zakład pracy jest częścią większej grupy kapitałowej, w tym międzynarodowej).

Wynagradzanie akcjami zagranicznych spółek jest uzasadnione tym, że polska spółka nie ponosi w takim przypadku kosztów finansowych. Polskie spółki znajdują się w początkowej fazie rozwoju i mogą nie być przygotowane, a także nie mieć wystarczającego potencjału do emisji akcji. Ponadto spółki znajdujące się w początkowej fazie rozwoju nie mogą konkurować wysokością płac, a zatem stosują wynagradzanie pracowników w formie akcji podmiotów silniejszych (w tym zagranicznych spółek matek).

W przypadku polskich spółek notowanych na wschodzącym rynku kapitałowym, akcje narażone są na duże wahania cen. Dlatego niekiedy efektywniej jest przyznać akcje zagraniczne, bowiem akcje te zachowują się stabilniej niż na rynkach wschodzących.

Jeśli zatem pracownik otrzymuje akcje innej spółki z grupy, to koszt tej operacji nie jest ponoszony przez zakład pracy, a ponadto nie są spełnione warunki z art. 24 ust. 11 ustawy o PIT. W takim przypadku pracownik powinien rozliczyć podatek samodzielnie, wpłacając odpowiednią zaliczkę do urzędu skarbowego (a następnie rozliczyć ten dochód w zeznaniu rocznym razem z innymi dochodami podlegającymi opodatkowaniu według progresywnej skali podatkowej w deklaracji PIT-36 lub PIT-37.

Niektóre interpretacje podatkowe kwalifikują taki dochód uzyskany od innego podmiotu niż pracodawca jako dochód z innych źródeł (wtedy taki dochód podlegałby rozliczeniu jedynie w rocznym rozliczeniu podatkowym, bez konieczności zapłaty zaliczki, w deklaracji PIT-36.

Na zakończenie podkreślić trzeba, że dopóki opodatkowanie akcji pracowniczych czy opcji na akcje - zarówno dla pracowników, jak i samej spółki - nie zostanie jasno określone, to spółki mogą odchodzić od tej możliwości wynagradzania pracowników czy kadry zarządzającej i w miejsce planów akcyjnych wdrażać plany gotówkowe, w których pracownicy dostają w gotówce różnicę wynikającą ze wzrostu kursu akcji spółki w danym okresie.

Jeżeli przekazanie akcji pracownikom z programu motywacyjnego następuje w ramach obrotu zorganizowanego to pracownik otrzymujący akcje korzysta z tytułu nabycia nie będzie obciążony podatkiem czynności cywilnoprawnych. Wynika to z art. 9 pkt 9 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Zwolnieniu z opodatkowania podlega dochód ze sprzedaży akcji, jeśli równocześnie zostały spełnione następujące warunki: akcje dopuszczono do publicznego obrotu papierami wartościowymi; nabycia dokonano przed 1 stycznia 2004 r.; nabycie nastąpiło na podstawie publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym; sprzedaż tych akcji nie jest przedmiotem działalności gospodarczej.

W omawianym przypadku sporne może być rozumienie istoty oferty publicznej. Pojęcie oferty publicznej określonej w ustawie o publicznym obrocie, do której odwołuje się ustawa o PIT, oznacza publiczne proponowanie nabycia papierów wartościowych w dowolnej formie i w dowolny sposób, jeśli propozycja jest skierowana do co najmniej 100 osób lub do nieoznaczonego adresata. Interpretację organów podatkowych, jak również sądów administracyjnych stwierdzają jednak, że nawet jeśli oferta zakupu akcji pracowniczych skierowana była do więcej niż 100 osób, to dla oceny, czy dana oferta stanowi ofertę publiczną, istotny jest krąg podmiotów dopuszczonych do zakupu, a nie liczba osób uczestniczących w transakcji. Dla kwalifikacji podatkowej dochodu ze sprzedaży akcji pracowniczych bez znaczenia jest również fakt, czy akcje te nabyte zostały przed 2004 rokiem. Zysk z ich sprzedaży, zgodnie z obowiązującymi przepisami, zawsze będzie obciążony 19-proc. podatkiem dochodowym. Zwolnienie dla akcji nabytych przed 2004 rokiem, co do zasady, zdaniem organów ma zastosowanie do papierów nabytych w szerokiej ofercie, np. na giełdzie papierów wartościowych.

Przekazanie pracownikom nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie przez spółkę swoich akcji, które nie spełniają warunków określonych w art. 24 ust. 11 ustawy o PIT, jest niekorzystne podatkowo. W takim przypadku, zgodnie ze stanowiskiem organów podatkowych, nieodpłatne lub częściowo odpłatne zbycie akcji na rzecz pracowników zobowiązuje pracodawcę jako płatnika podatku dochodowego do opodatkowania uzyskanego z tego tytułu dochodu pracowników analogicznie jak przy innych świadczeniach otrzymywanych przez pracownika

Na podstawie przyznanej opcji pracownik może zakupić, po upływie określonego czasu, określoną liczbę akcji spółki - zakładu pracy po z góry określonej cenie. Zazwyczaj pracownik nie może swobodnie dysponować opcją w okresie między jej otrzymaniem a momentem, w którym staje się uprawniony do nabycia akcji. Opcje mogą zostać przyznane nieodpłatnie bądź też na preferencyjnych warunkach.

Menedżer otrzymał 1000 opcji na akcje, po upływie 2 lat będzie mógł kupić akcje spółki (1000 sztuk po 20 zł). Po upływie 2 lat wartość akcji wynosi 30 zł. Jeśli więc na podstawie opcji na akcje menedżer nabywa akcje po 20 zł, to powstaje u niego dochód w wysokości 10 000 zł (1000 x 30 zł - 1000 x 20 zł).

● Pracodawca nie oblicza dochodu oraz nie odprowadza składek ubezpieczeniowych

● Pracownik opodatkowuje przychód dopiero w momencie sprzedaży akcji (19 proc. stawka dla dochodów kapitałowych)

● Powstanie dochodu ze stosunku pracy (opodatkowanego według skali 18 proc. lub 32 proc.)

● Pracodawca pobiera zaliczkę na podatek i odprowadza składki ubezpieczeniowe

● Zakład pracy nie ponosi kosztu przyznania akcji, a pracownik sam rozlicza podatek (wpłaca zaliczkę i rozlicza w zeznaniu rocznym razem z innymi dochodami opodatkowanymi według skali)

● Premia przyznana pracownikowi w formie gotówkowej lub rzeczowej podlega, co do zasady, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych według progresywnych stawek podatkowych (18 proc. i 32 proc.), a także składkom na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

● Premia w formie instrumentów finansowych przy spełnieniu określonych warunków, m.in. w przypadku przekazania pracownikom akcji nowej emisji, przynosi korzyść w postaci odroczenia momentu opodatkowania do chwili zbycia akcji oraz opodatkowanie uzyskanego dochodu stawką 19 proc. właściwą dla dochodów kapitałowych.

4000 zł - wartość nominalna pakietu obligacji

200 - liczba akcji, na które można zamienić obligację

18 zł - cena rynkowa akcji

24 zł - cena rynkowa akcji w okresie konwersji

3900 zł - cena rynkowa pakietu obligacji w okresie konwersji

32 zł - cena zbycia akcji

Wartość obligacji - liczba akcji x cena rynkowa akcji = premia zamienna

4000 zł - (200 x 18 zł) = 4000 - 3600 zł = 400 zł

Liczba akcji x cena rynkowa akcji - (cena rynkowa obligacji + premia zamienna)

200 x 24 zł - (3900 zł + 400 zł) = 4800 zł - 4300 zł = 500 zł (zysk)

200 x 24 zł - 500 zł = 4300 zł (koszt nabycia)

200 x 32 zł = 6400 zł (przychód)

6400 zł - 4300 zł = 2100 zł (dochód)

Odroczenie opodatkowania przekazania akcji pracownikom, z art. 24 ust. 11 ustawy o PIT, ma zastosowanie tylko w dwóch przypadkach i dotyczy osób, których uprawnienie w ramach programu motywacyjnego wynika z uchwały walnego zgromadzenia. Pierwszy przypadek dotyczy objęcia akcji, przez co należy rozumieć sytuację, w której przekazanie akcji następuje w wyniku utworzenia i wydania nowych akcji. Drugi przypadek dotyczy nabycia akcji od spółki posiadającej osobowość prawną, która objęła te akcje wyłącznie w celu przeniesienia tytułu ich własności na osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia spółki będącej emitentem akcji

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 11 ust. 1; art. 24 ust. 11; art. 30b; art. 52 pkt 1 lit. b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Art. 19 ust. 1 ustawy z 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 202, poz. 1956).

Art. 12 ust. 4 pkt 4; art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. .).

Art. 9 pkt 9 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm.)