Każdy przychód z pracy wakacyjnej trzeba opodatkować i wykazać w PIT

Podatek dochodowy jest podatkiem osobistym, co oznacza, że podatnikiem jest każda osoba fizyczna osiągająca dochód. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów. Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekroczą sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Teraz może przedstawmy kilka przykładów aktywności podczas wakacji. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z 28 stycznia 2010 r. (nr IPPB4/415-714/09-7/MP) rozstrzygnął, czy spółka powinna wystawić PIT- 8C za lata 2009 i 2010 uczestnikom szkoleń, tj. młodzieży w wieku 15 - 19 lat.

W analizowanej sprawie spółka realizuje projekty w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, które są współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego i ze środków budżetu państwa. Spółka w ramach konkursów ogłoszonych przez instytucję pośredniczącą - wojewódzki urząd pracy - otrzymała dofinansowanie na realizację projektu w ramach Priorytetu VII. Promocja integracji społecznej, Działanie 7.2 Przeciwdziałanie wykluczeniu i wzmocnienie sektora ekonomii społecznej, Poddziałanie 7.2.1 Aktywizacja zawodowa i społeczna osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Uczestnikami tego projektu będzie młodzież w wieku 15 - 19 lat zagrożona wykluczeniem społecznym. Osobom uczestniczącym w kursach i szkoleniach, tj. młodzieży w wieku 15 - 19 lat, przysługiwać będzie stypendium (dodatek szkoleniowy) w wysokości 4 zł za godzinę uczestnictwa w szkoleniu/ kursie. Łączna wysokość wypłacanego stypendium (dodatku szkoleniowego) będzie uzależniona od liczby godzin szkolenia, w których uczestnik projektu będzie uczestniczył (w projekcie przewidziano 122 godziny szkolenia, za które wypłacane będzie stypendium/ dodatek). Przy założeniu 100 proc. obecności na wszystkich godzinach szkolenia uczestnik może otrzymać maksymalnie 488 zł.

Według warszawskiej izby osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT (przychody z innych źródeł), z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52 i art. 52a ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są zobowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, muszą sporządzić informację o wysokości przychodów i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika.

W związku z tym, od dochodów z innych źródeł nie ma obowiązku odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy w ciągu roku podatkowego. Zatem podmiot dokonujący wypłaty jest zobligowany do przekazania podatnikowi i właściwemu urzędowi skarbowemu informacji PIT-8C.

Do poboru zaliczek miesięcznych jako płatnicy są zobowiązane jednostki organizacyjne uczelni, placówki naukowe, zakłady pracy oraz inne jednostki organizacyjne - od wypłacanych przez nie stypendiów.

Natomiast za stypendia uważa się w szczególności stypendia przyznawane uczestnikom studiów doktoranckich, stypendia naukowe, stypendia i inne należności otrzymywane przez osoby kierowane za granicę w celach naukowych, dydaktycznych lub szkoleniowych, stypendia za rozwiązywanie zadań badawczych i wdrożeniowych oraz przyznawane studentom studiów dziennych stypendia za wyniki w nauce i stypendia ministra za osiągnięcia w nauce.

Według dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie przyznawane przez spółkę w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki "stypendia" (dodatki szkoleniowe) nie mieszczą się w zakresie pojęcia stypendium, co powoduje powstanie obowiązku odprowadzenia od takiego stypendium zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych jest każda osoba fizyczna uzyskująca dochody. Zatem bycie podatnikiem tego podatku nie jest uzależnione od wieku, lecz od tego, czy uzyskany dochód obejmują regulacje powołanej ustawy.

Przepisy ustawy o PIT przewidują szczególny sposób rozliczenia dochodu uzyskanego przez małoletniego podatnika. Przepis ten stanowi, że dochody małoletnich dzieci własnych i przysposobionych, z wyjątkiem dochodów z ich pracy, stypendiów oraz dochodów z przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku, podlegające opodatkowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dolicza się do dochodów rodziców, chyba że rodzicom nie przysługuje prawo pobierania pożytków ze źródeł przychodów dzieci.

A zatem stypendia, dochody z pracy oraz dochody z przedmiotów oddanych osobie małoletniej do swobodnego użytku nie podlegają łączeniu z dochodami rodziców. Jeśli dochody te nie korzystają ze zwolnienia od podatku (jak niektóre stypendia wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych - art. 21 ust. 1 pkt 39, 40 i 40b ustawy o PIT), podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych.

W konsekwencji - jak twierdzi dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 28 stycznia 2010 r. - dodatki szkoleniowe nie mieszczą się w katalogu zwolnień przedmiotowych, jak również nie są dochodami, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. W związku z tym podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako przychód z innych źródeł i spółka realizująca projekt w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki jest zobowiązana sporządzić informację o wysokości przychodów z tego tytułu PIT-8C i do końca lutego następnego roku podatkowego przekazać ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu.

Praca dziecka w czasie wakacji może wpłynąć także na rozliczenie rodzica. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy zajął się takim przypadkiem w interpretacji indywidualnej z 13 października 2009 r. (nr ITPB1/415-669/09/HD). W analizowanej sprawie syn podatniczki urodzony w 1987 roku, uczęszczający do szkoły, w 2008 roku podjął pracę w wakacje i uzyskał z tego tytułu przychód w wysokości 4763,89 zł, którego koszty uzyskania przychodów wyniosły 1251,54 zł. Dochód - po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości 653,14 zł - wyniósł 2859,21 zł, zaś zaliczka na podatek wyniosła 0 zł. Podatniczka chce skorygować swój PIT za 2008 rok i wykazać w nim ulgę na dziecko. Według bydgoskiej izby nie ma do tego prawa.

Bydgoska izba w wydanej interpretacji przypomniała, że przepisy ustawy o PIT, obowiązujące do końca 2008 roku przewidywały, że aby móc skorzystać z ulgi na dziecko, należy m.in. wychowywać w roku podatkowym dzieci własne lub przysposobione do ukończenia przez nie 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Polska państwie, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskały dochodów w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek oraz stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej, z wyjątkiem renty rodzinnej.

W 2008 roku wysokość dochodu niepowodującego obowiązku zapłaty podatku wynosiła 3088,68 zł, co wynika z wyliczenia ilorazu kwoty zmniejszającej podatek, tj. kwoty 586,85 zł oraz stawki podatku, określonej w I przedziale skali podatkowej, tj. 19 proc.

Wracając do naszego przypadku, dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy zauważył, że w 2008 roku dochód syna podatniczki przekroczył 3088,68 zł, co uniemożliwia skorzystanie z ulgi z tytułu wychowywania dzieci własnych lub przysposobionych.

Zatem podatniczce, jako rodzicowi, nie przysługuje prawo do skorzystania z ulgi z tytułu wychowywania syna.

Okres wakacji to dobry moment na prace twórcze. W związku z tym wiele osób zarabia latem, tworząc dzieła lub utwory. Pojawia się więc wątpliwość, czy do przychodów uzyskanych z pracy twórczej będą miały zastosowanie 50-proc. koszty uzyskania przychodów.

Kwestią tą zajął się dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z 31 maja 2010 r. (nr IPPB2/415-190/10-2/MK). Zgodnie z argumentami stołecznej izby o zastosowaniu 50-proc. kosztów uzyskania przychodów z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich decyduje wyłącznie fakt uzyskania przychodu z tytułu wykonania dla zamawiającego utworu bądź innego przedmiotu praw własności intelektualnej będących przedmiotem prawa autorskiego. Koszty uzyskania przychodów z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów, lub rozporządzania przez nich tymi prawami określa się w wysokości 50 proc. uzyskanego przychodu, z tym że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód. Ustalenie, czy określony przychód został osiągnięty z tytułu praw autorskich lub pokrewnych, i podatnik jest twórcą czy też artystą wykonawcą, należy ocenić w świetle odrębnych przepisów, czyli przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Jeżeli:

- praca wykonywana przez stronę tej umowy jest twórcza, tzn. niepowtarzalna, ma indywidualny charakter oraz spełnia przesłanki utworu określone w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych,

- strona umowy jest twórcą bądź artystą wykonawcą w rozumieniu tej ustawy,

do przychodów osiągniętych z tego źródła mogą być zastosowane 50-proc. koszty uzyskania przychodu.

Fakt korzystania przez twórcę z praw autorskich musi wynikać z treści zawartych przez podatnika umów o dzieło

W 2009 roku minister finansów na podstawie Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) zaniechał poboru PIT (również CIT) od środków pieniężnych otrzymanych przez uczestników projektu jako pomoc udzieloną w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL): Poddziałanie 6.1.1 Wsparcie osób pozostających bez zatrudnienia na regionalnym rynku pracy; Poddziałanie 7.2.1 Aktywizacja zawodowa i społeczna osób zagrożonych wykluczeniem społecznym; Poddziałanie 9.1.3 Pomoc stypendialna dla uczniów szczególnie uzdolnionych; Poddziałanie 8.1.2 Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych w regionie, stanowiących pomoc de minimis udzielaną na warunkach określonych w rozporządzeniu ministra rozwoju regionalnego w sprawie udzielania pomocy publicznej w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Zaniechanie to miało zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. W związku z tym w zeznaniu za 2009 rok podatnicy nie musieli wykazywać kwot dodatku szkoleniowego, bo nie jest on opodatkowany. Dochodów niepodlegających opodatkowaniu nie wykazuje się w zeznaniu podatkowym.

Dodatkowo opisane wypłaty od 1 stycznia 2010 r. są zwolnione z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 137 ustawy o PIT. Na podstawie tego przepisu, wolne od podatku dochodowego są środki finansowe otrzymane przez uczestnika projektu jako pomoc udzielona w ramach programu finansowanego z udziałem środków europejskich, o których mowa w ustawie o finansach publicznych.

Za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę fizyczną, która:

1) posiada na terytorium RP centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub

2) przebywa na terytorium RP dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych w Polsce (ograniczony obowiązek podatkowy).

Dochody osiągnięte w Polsce

Za dochody (przychody) osiągane w Polsce uważa się dochody (przychody) z:

1) pracy wykonywanej na terytorium RP na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia,

2) działalności wykonywanej osobiście na terytorium RP, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia,

3) działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium RP,

4) położonej na terytorium RP nieruchomości, w tym ze sprzedaży takiej nieruchomości.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).