Kiedy małoletni musi się rozliczyć z urzędem skarbowym

Na łamach DGP, jak mantrę powtarzamy zasadę, że w Polsce opodatkowaniu podlega każdy dochód z wyjątkiem tego zwolnionego z podatku, a także ten, do którego na podstawie Ordynacji podatkowej minister finansów zarządził zaniechanie poboru podatku. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadza ogólną zasadę opodatkowania dochodów osób nieletnich. Przewiduje ona, że dochody małoletnich dzieci własnych i przysposobionych, z wyjątkiem dochodów z ich pracy, stypendiów oraz z przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku, dolicza się do dochodów rodziców, chyba że opiekunom nie przysługuje prawo pobierania pożytków ze źródeł przychodów dzieci.

W akcie notarialnym zawierającym darowiznę części nieruchomości na rzecz małoletniego dziecka zawarte zostanie oświadczenie rodziców dziecka, że nie będą oni korzystać z pieniędzy pochodzących z wynajmu tej nieruchomości oraz adnotacja o ewentualnym przeznaczeniu pożytków prawnych z tej nieruchomości. Czy małoletnie dziecko obdarowane częścią nieruchomości może samodzielnie rozliczać się z uzyskanego dochodu z jej wynajmu?

Dochód z wynajmu darowanej dziecku nieruchomości podlega doliczeniu do dochodu rodziców, mimo wyrażonej notarialnie deklaracji rodziców o rezygnacji z pożytków uzyskiwanych przez dziecko. Dochody dziecka z najmu nieruchomości nie są bowiem dochodami z pracy, ani też nieruchomość nie jest przedmiotem oddanym dziecku do swobodnego użytku.

Oznacza to, że tylko dochody małoletnich z ich pracy, stypendiów oraz dochody z przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku podlegają opodatkowaniu na imię małoletniego dziecka. Są one bowiem wyłączone z zarządu majątkiem dziecka przez rodziców. Natomiast inne dochody podlegają doliczeniu do dochodu rodziców.

Interesy majątkowe małoletnich dzieci własnych i przysposobionych wymagają ochrony, do której powołane są osoby sprawujące władzę rodzicielską. Podstawową formą ochrony interesów majątkowych dziecka jest zarząd jego majątkiem.

Polegać on może m.in. na:

- czynnościach faktycznych,

- czynnościach prawnych (np. sprzedaży elementów majątku, odpłatnym wynajmie),

- reprezentowaniu małoletniego w postępowaniu administracyjnym czy też sądowym.

Majątek dziecka, którym zarządzają rodzice, może składać się z różnych elementów: nieruchomości, ruchomości, kapitałów, alimentów itd. Trzeba jednak wiedzieć, że zarząd majątkiem dziecka jest elementem władzy rodzicielskiej, której nie można się zrzec ani przenieść jej na inne osoby.

Czynności rodziców przekraczające zwykły zarząd majątkiem małoletniego dziecka są poddane kontroli sądu opiekuńczego i dla ich skuteczności wymagają sądowego zezwolenia na ich dokonanie.

Zarząd przez rodziców majątkiem dziecka może ustać tylko w wyniku pozbawienia lub zawieszenia ich władzy rodzicielskiej, ewentualnie ograniczenia jej orzeczeniem sądowym.

W związku z tym na rodzicach ciążą pewne obowiązki w zakresie rozliczeń podatkowych, jeśli dziecko osiąga dochody. Wynika to z faktu, że małoletnie dzieci nie rozliczają się samodzielnie z osiąganych dochodów i nie są podatnikami PIT.

Nie wszystkie dochody małoletnich dzieci będą mogły być połączone z dochodami rodziców. Dzieci, które uzyskają dochody z pracy, stypendiów i przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku, będą musiały rozliczyć je samodzielnie w zeznaniu rocznym.

Najczęściej dzieci otrzymują dochody z pracy, np. biorąc udział w reklamie, akcjach promocyjnych czy filmie. Praca nieletniego zazwyczaj jest wykonywana na podstawie umowy cywilnoprawnej, czy działalności wykonywanej osobiście. W takim przypadku dochody małoletniego dziecka z własnej pracy - np. z działalności wykonywanej osobiście - nie mogą być wykazane w zeznaniu podatkowym rodziców. Wobec tego, w związku z uzyskaniem dochodów podlegających opodatkowaniu, dziecko musi dokonać indywidualnego rozliczenia rocznego, w którym wykaże uzyskane dochody. Ale to nie ono wypełni samodzielnie formularz.

W takiej sytuacji rodzice mają obowiązek wypełnić i złożyć zeznanie roczne PIT za małoletnie dziecko. Choć jest ono wypełniane na imię i nazwisko dziecka, to formularz w imieniu nieletniego podpisują rodzice. W przypadku gdy zeznanie w imieniu dziecka składane będzie po raz pierwszy, konieczne będzie także dokonanie w imieniu dziecka zgłoszenia identyfikacyjnego. Chodzi o nadanie dziecku numeru identyfikacji podatkowej.

W przypadku małoletnich dzieci obowiązki rozliczenia z uzyskanych dochodów muszą za dziecko wypełnić rodzice. Odbywa się to albo w ten sposób, że rodzice mają obowiązek doliczenia dochodów dziecka do własnych, albo też obowiązek wypełnienia i podpisania za dziecko zeznania, które składane jest w imieniu dziecka (tzn. zeznania, w którym dziecko wymieniane jest jako osoba składająca samodzielnie to zeznanie). Inaczej mówiąc, jeśli dziecko jest małoletnie, w kontaktach z fiskusem muszą wyręczyć je albo rodzice, albo opiekunowie prawni.

Córka odziedziczyła po zmarłej babci nieruchomość. Rodzice mogą zarządzać nieruchomością do uzyskania przez dziecko pełnoletności. Nieruchomość jest wynajmowana. Dziecko opłaca podatek od nieruchomości. Czy córka w związku z wynajmem powinna mieć nadany numer identyfikacji podatkowej?

Fakt zgłoszenia obowiązku podatkowego przez córkę poprzez złożenie informacji w sprawie podatku od nieruchomości świadczy o tym, że córka jest podatnikiem podatku od nieruchomości, co stanowi przesłankę do nadania numeru identyfikacji podatkowej.

Podatnicy będący wyłącznie podatnikami podatków stanowiących dochody budżetów gmin, dokonują zgłoszenia identyfikacyjnego nie później niż w terminie: złożenia pierwszej deklaracji na podatek od nieruchomości; dokonania pierwszej wpłaty wymienionego podatku.

Zatem osoba będąca podatnikiem podatku od nieruchomości podlega obowiązkowi ewidencyjnemu, wobec czego zobowiązana jest złożyć zgłoszenie identyfikacyjne o nadanie NIP.

Jeżeli małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu, dochody małoletnich dzieci dolicza się po połowie do dochodu każdego z rodziców. Zasada ta nie ma zastosowania do małżonków, w stosunku do których orzeczono separację

Dochody małoletnich dzieci podlegające łącznemu opodatkowaniu z dochodami rodziców należy wykazać w załączniku PIT-M. W załączniku tym wykazuje się - podobnie jak w zeznaniu - przychód, koszty uzyskania tego przychodu, dochód (lub stratę), a także zaliczki od uzyskanych przez małoletnie dziecko przychodów z rent krajowych i zagranicznych, najmu lub dzierżawy, praw majątkowych, a także innych przychodów podlegających łącznemu opodatkowaniu z przychodami rodziców.

Po wypełnieniu załącznika PIT-M wynikający z niego dochód oraz sumę zaliczek należy przenieść do odpowiednich pozycji zeznania PIT-36.

Rodzice zobowiązani są sprawować zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską z należytą starannością.

Jakkolwiek czysty dochód z majątku dziecka powinien być przede wszystkim obracany na jego utrzymanie i wychowanie, to jednak może on też być przeznaczony na utrzymanie i wychowanie jego rodzeństwa, które wychowuje się razem z nim, a jego nadwyżka także na inne potrzeby rodziny.

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).