Czy wyjazd szkoleniowy członka zarządu jest przychodem

Finansowane przez Okręgową Izbę Inżynierów Budownictwa szkolenia członków ich organów (w zakresie związanym z pełnionymi w tych organach funkcjami) stanowię nieodpłatne świadczenia, które należy zakwalifikować do przychodów, o których mowa w art. 13 pkt 7 ustawy o PIT, jako przychód z działalności wykonywanej osobiście niepodlegający zwolnieniu od podatku dochodowego - uznał 10 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 45/10). W dalszej części uzasadnienia sąd tłumaczył, że świadczenia te (uczestnictwo w szkoleniu) osoby otrzymują bowiem tylko dlatego, że wykonują swoją funkcję w tych organach, a zatem źródłem tych świadczeń jest działalność wykonywana osobiście. Gdyby Izba nie finansowała tego rodzaju kosztów, to członkowie jej organów sami ponosiliby ciężar tych wydatków. Tak więc członkowie organów otrzymują materialną korzyść, którą w świetle przepisów ww. ustawy należy zaliczyć do przychodów.

Spór rozpoczął się od złożonego w 2009 roku przez Izbę Okręgową Inżynierów Budownictwa wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania przychodu z tytułu wyjazdu szkoleniowego.

Izba jest jednostką organizacyjną samorządu zawodowego inżynierów budownictwa, powstałą na mocy ustawy z 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (dalej ustawa o samorządach), zrzeszającą osoby posiadające uprawnienia budowlane do wykonywania samodzielnych funkcji w budownictwie. Działalność i zadania Izby poza wymienioną ustawą normuje: statut Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, zasady gospodarki finansowej Izb Inżynierów Budownictwa, regulaminy funkcjonowania organów izb oraz inne regulaminy i uchwały.

Członkowie organów spotykają się także podczas szkoleń organizowanych poza siedzibą Izby, która jest ich organizatorem. Uczestnicy mają zapewniony nocleg oraz wyżywienie podczas trwania szkolenia. Izbę interesowało, czy wartość takiego wyjazdu szkoleniowego jest przychodem osób w nim uczestniczących? Zadając to pytanie, Izba twierdziła równocześnie, że wyjazdy szkoleniowe mają na celu przekazanie uczestnikom szkolenia wiedzy i umiejętności potrzebnych do rozwiązywania problemów działania komisji samorządu zawodowego. Nie ma więc uzasadnienia dla traktowania wartości wydatków związanych ze szkoleniem dla członków organów jako świadczenia związanego z ich życiem prywatnym. A zatem i nie ma podstaw do ich opodatkowania.

Z takim stanowiskiem nie zgodził się minister finansów, który uznał, że mamy w tym przypadku do czynienia z nieodpłatnym świadczeniem, które jak najbardziej opodatkowaniu podlega. Sprawa trafiła ostatecznie do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Sąd podzielił stanowisko ministra finansów. Przypomniał, że zasadą jest opodatkowanie wszystkich dochodów uzyskiwanych przez osoby fizyczne, o ile te nie zostały wyraźnie zwolnione. W rozpatrywanym przypadku źródłem tych przychodów jest działalność wykonywana osobiście. Ustawa o PIT definiuje je (art. 13 pkt 7) jako przychody otrzymane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych.

Przychodem są zaś otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Obok pieniędzy i wartości pieniężnych ustawodawca za przychody uważa zatem także również wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Świadczenia w naturze to wszelkie takie świadczenia, w przypadku których przedmiot świadczenia jest inny niż pieniądz lub wartość pieniężna. Będą to w szczególności różnego rodzaju świadczenia rzeczowe, chociaż przedmiotem świadczenia mogą być również prawa.

Dla celów podatkowych przez nieodpłatne świadczenie należy rozumieć te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar finansowy. Przez pojęcie to należy rozumieć każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku innej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Przepisy ustawy z 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 5, poz. 42 z późn. zm.) przewidują, że członek Izby ma prawo korzystać z pomocy w zakresie podnoszenia kwalifikacji zawodowych oraz zapewnienia właściwych warunków wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie lub czynności urbanisty. Ta sama ustawa przewiduje też, że członek organów Izby pełni swoje funkcje społecznie, chyba że Zjazd Krajowej Izby, w drodze uchwały, postanowi inaczej.

Przepisy te nie przewidują pokrywania kosztów szkoleń członków ich organów dotyczących wykonywanych przez nich funkcji w tych organach (niezwiązanych z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych w budownictwie). To zaś oznacza, że szkolenia w zakresie czynności wykonywanych społecznie w organach Izby nie powinny odbywać się na koszt Izby, lecz własny uczestników. Gdyby Izba nie finansowała tego rodzaju kosztów, to członkowie jej organów sami ponosiliby ciężar tych wydatków. Tak więc członkowie organów otrzymują materialną korzyść, którą w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych należy zaliczyć do przychodów. Finansowane przez Okręgową Izbę Inżynierów Budownictwa szkolenia członków ich organów (w zakresie związanym z pełnionymi w tych organach funkcjami) stanowią zatem nieodpłatne świadczenia.

Od uzyskiwanych przez członków organów osoby prawnej (w przypadku rozpatrywanym przez sąd od Izby Inżynierów Budowlanych) przychodów z tytułu czynności związanych z pełnieniem obowiązków (przychody, o których mowa w art. 13 pkt 7 ustawy o PIT), w tym również i od nieodpłatnych świadczeń (szkoleń), Izba jako płatnik zobowiązana jest do poboru zaliczek na podatek dochodowy. Obowiązek taki wynika z treści art. 41 ust. 1 ustawy o PIT. Przewiduje on, że osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują świadczeń z tytułu działalności, o której mowa w art. 13 pkt 7, osobom określonym w art. 3 ust. 1 (nieograniczony obowiązek podatkowy), są obowiązane jako płatnicy pobierać zaliczki na podatek dochodowy, stosując do dokonywanego świadczenia, pomniejszonego o miesięczne koszty uzyskania przychodów oraz o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki, najniższą stawkę podatkową określoną w skali PIT.

Płatnicy przekazują kwoty pobranych zaliczek na podatek oraz kwoty zryczałtowanego podatku w terminie do 20 miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki (podatek) - na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby.

W terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym płatnicy tacy są obowiązani przesłać do urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby, roczne deklaracje, według ustalonego wzoru (PIT-4R).

Z kolei w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym płatnicy są obowiązani przesłać podatnikom oraz urzędom skarbowym, którymi kierują naczelnicy urzędów skarbowych właściwi według miejsca zamieszkania podatnika - imienne informacje o wysokości dochodu, sporządzone według ustalonego wzoru (PIT-11).

Zatem od uzyskiwanych przez członków organów Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa przychodów (dochodów) z nieodpłatnych świadczeń (z tytułu szkolenia), wnioskodawca jako płatnik obowiązany jest do poboru zaliczek na podatek dochodowy, a także do sporządzenia informacji PIT-11. Taki tryb postępowania powinien być oczywiście odpowiednio stosowany także w przypadku innych organizacji zawodowych.

Krystyna Górczak

gp@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).