Dotacje unijne nie są przychodami z działalności

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT), opodatkowaniu PIT podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c, oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Źródłem przychodów jest, jak stanowi art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, pozarolnicza działalność gospodarcza. Zaznaczmy, że na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy, przychodem z działalności gospodarczej są też dotacje, subwencje, dopłaty i inne nieodpłatne świadczenia otrzymane na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków, z wyjątkiem gdy przychody te są związane z otrzymaniem, zakupem albo wytworzeniem we własnym zakresie środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, od których, zgodnie z art. 22a-22o, dokonuje się odpisów amortyzacyjnych. W świetle wskazanego przepisu otrzymana dotacja, co do zasady, stanowi zatem przychód dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych. Od tej reguły są jednak wyjątki.

Artykuł 21 ust. 1 pkt 46 ustawy o PIT zwalnia z podatku dochodowego dochody otrzymane przez podatnika, jeżeli:

● pochodzą od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych ze środków bezzwrotnej pomocy, w tym ze środków programów ramowych badań, rozwoju technicznego i prezentacji Unii Europejskiej i z programów NATO, przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy oraz

● podatnik bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy.

Zwolnienie nie ma zastosowania do dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca - bez względu na rodzaj umowy - wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem.

Ponadto, w myśl art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są dotacje, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, otrzymane z budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Ustawa o finansach publicznych określa natomiast, że środkami publicznymi są m.in. środki pochodzące z budżetu UE oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielonej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA). Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o finansach publicznych do środków tych zalicza się:

● środki przeznaczone na realizację programów przedakcesyjnych,

● środki pochodzące z funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rybołówstwa,

● środki:

a) Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej Sekcja Gwarancji,

b) Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji,

c) Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich,

- niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielonej przez państwa członkowskie EFTA:

a) Norweskiego Mechanizmu Finansowego,

b) Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego,

c) Szwajcarskiego Mechanizmu Finansowego.

● inne środki.

Powołany przepis definiuje zarówno źródło pochodzenia środków finansowych, jak i podatnika korzystającego ze zwolnienia. Wynika z niego bowiem, że zwolnieniem z opodatkowania objęte są dochody podatników, jeżeli dochody te łącznie spełniają warunki wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. a) i b) ustawy.

Przesłankami warunkującymi zastosowanie omawianego zwolnienia są natomiast:

● ustalenie podmiotu, któremu ma służyć pomoc zagraniczna;

● zagraniczne pochodzenie i bezzwrotny charakter środków finansowych, z których podatnik jest finansowany/wynagradzany;

● bezpośrednia realizacja przez podatnika celu programu finansowanego z określonych powyżej środków zagranicznej bezzwrotnej pomocy.

Jak już wskazaliśmy, przychodem z działalności gospodarczej są też dotacje, subwencje, dopłaty i inne nieodpłatne świadczenia otrzymane na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków, z wyjątkiem gdy te są związane z otrzymaniem zakupem albo wytworzeniem we własnym zakresie środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, od których zgodnie z art. 22a 22o, dokonuje się odpisów amortyzacyjnych. Jest to zasada ogólna. Pamiętajmy jednak o omówionych wcześniej zwolnieniach. Przepis ten stanowi, że przychodem są otrzymane świadczenia (w tym dotacje). Stąd też przychód powstanie w momencie faktycznego otrzymania świadczenia z tego tytułu, tj. w momencie otrzymania dotacji. Jeżeli strony umowy umówiły się, że dotacja będzie wypłacana transzami w terminach określonych w harmonogramie, przychód powstanie z chwilą otrzymania transzy przedmiotowej dotacji.

Przychód nie powstanie jednak w przypadku, gdy dotacja otrzymana na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków związana będzie z otrzymaniem, zakupem albo wytworzeniem we własnym zakresie środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, od których zgodnie z przepisami ustawy o PIT dokonuje się odpisów amortyzacyjnych.

Wydatki związane z usługami doradczymi w celu sporządzenia i rozliczenia wniosków o pomoc ze środków unijnych, co do zasady, powinny stanowić koszty podatkowe. Nie są to, co prawda, wydatki poniesione bezpośrednio w celu osiągnięcia przychodów, ale koszty, które są ponoszone w celu utrzymania źródła przychodów. Kosztami podatkowymi są natomiast koszty bezpośrednio i pośrednio związane z uzyskiwanym przychodem oraz koszty dotyczące całokształtu działalności podatnika (w tym koszty usług doradczych), czyli wydatki związane z funkcjonowaniem firmy. Koszty, których nie można bezpośrednio powiązać z uzyskanym przychodem, gdyż są związane z całokształtem działalności podatnika, podlegają zaliczeniu w ciężar kosztów podatkowych z chwilą ich poniesienia.

Krzysztof Koślicki

krzysztof.koslicki@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).