Pobranie zaliczki to obowiązek płatnika

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm., dalej - ustawa o PIT) przewiduje, że źródłem przychodów opodatkowanych tym podatkiem są m.in. stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta.

Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Wartość pieniężną świadczeń w naturze przysługujących pracownikom na podstawie odrębnych przepisów ustala się według przeciętnych cen stosowanych wobec innych odbiorców - jeżeli przedmiotem świadczenia są rzeczy lub usługi wchodzące w zakres działalności pracodawcy.

Wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania.

Za pracownika w rozumieniu ustawy uważa się osobę pozostającą w stosunku służbowym, stosunku pracy, stosunku pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunku pracy.

Nie wlicza się do przychodu osób wykonujących pracę nakładczą wartości surowców i materiałów pomocniczych dostarczonych przez te osoby oraz zwrotu poniesionych przez nie kosztów z tytułu transportu, zużytej energii, opału, konserwacji maszyn i urządzeń itp., jeżeli osoba, na rzecz której wykonywana jest praca nakładcza, wypłaca należność z tych tytułów w wyodrębnionej pozycji.

Za przychód z tytułu członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną uważa się wszelkie przychody, o których mowa w art. 11, uzyskane przez członka spółdzielni lub jego domownika z tytułu wkładu pracy oraz innych tytułów przewidzianych w statucie spółdzielni, po wyłączeniu z tych przychodów udziałów w dochodzie podzielnym spółdzielni z tytułu działalności rolniczej, z wyjątkiem polegającej na prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej. Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Natomiast odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty wynagrodzeń i świadczeń są zwolnione z podatku dochodowego (zob. art. 21 ust. 1 pkt 95 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Warto jeszcze przypomnieć, że pracodawcy, którzy wypłacają wynagrodzenia za grudzień w styczniu, muszą pamiętać o odpowiedniej ewidencji księgowej i właściwym rozliczeniu kosztów na przełomie roku. Wynagrodzenie za grudzień 2009 r. wypłacone w styczniu 2010 r. stanowi koszt księgowy 2009 roku. Jednak zaliczki wyliczane są już według tych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, które obowiązują w styczniu 2010 r., a zatem według nowej dwustopniowej skali PIT.

Istnieje też spora grupa świadczeń wypłacanych przez pracodawców na rzecz pracowników, które zwolnione są z podatku.

Od wypłaconych wynagrodzeń spółka powinna potrącić składki na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne, które opłacane są bezpośrednio ze środków ubezpieczonego (pracownika). Powinna także odprowadzić składki ubezpieczenia społecznego, które musi pokryć z własnych środków, a także potrącane z wynagrodzenia pracowników zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

I to właśnie sposób wyliczenia tych zaliczek będzie nas interesował najbardziej. Całemu procesowi przyjrzymy się na przykładzie konkretnych pracowników i zatrudniającej ich spółki.

Z chwilą ustalenia wysokości składek na ubezpieczenie społeczne pracownika możliwe staje się obliczenie dochodu stanowiącego podstawę obliczenia zaliczki miesięcznej na podatek dochodowy. Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy o PIT podstawę obliczenia zaliczki stanowi dochód pracownika (przychód w rozumieniu art. 12 ustawy pomniejszony o zryczałtowane koszty uzyskania przychodów wynikające z art. 22 ust. 2 ustawy o PIT), po odliczeniu potrąconych przez płatnika w danym miesiącu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie chorobowe, o których mowa jest w art. 26 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Ten ostatni przepis przewiduje, że podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu składek określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych potrąconych przez płatnika ze środków podatnika na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, z tym że w przypadku podatnika osiągającego przychody określone w art. 12 ust. 6, tylko w części obliczonej, w sposób określony w art. 33 ust. 4, od przychodu podlegającego opodatkowaniu, z tym że odliczenie nie dotyczy składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) wolny od podatku na podstawie art. 21 i 52 ustawy.

Warto zauważyć, że chociaż z matematycznego punktu widzenia nie ma znaczenia to, czy najpierw od przychodu podatnika (wynagrodzenia brutto ustalonego zgodnie z art. 12 ustawy o PIT) odejmiemy koszty uzyskania przychodów, czy też podlegającą odliczeniu kwotę potrąconych przez płatnika składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe (wynik takiego działania niezależnie od kolejności odejmowania tych kwot zawsze będzie taki sam), to kolejność ta ma olbrzymie znaczenie dla prawidłowego, z punktu widzenia przepisów ustawy o PIT, obliczenia podatku (zaliczki).

Zgodnie z powoływanym już art. 26 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wymienione składki podlegają odliczeniu od dochodu podatnika (pracownika), a tym jest przychód (wynagrodzenie brutto) pomniejszony o koszty jego uzyskania. Zmieniając zatem kolejność obliczeń, faktycznie dokonujemy wbrew przepisom ustawy odliczenia nie od dochodu, ale od przychodu pracownika.

Wysokość zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodów ustala się na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy o PIT (patrz tabela).

@RY1@i02/2010/026/i02.2010.026.086.011a.001.jpg@RY2@

Skala podatku dochodowego w 2010 roku

gp@infor.pl